Keshe Prezıdent janyndaǵy Memlekettik basqarý akademııasynda ekonomıka ǵylymdarynyń doktory, Reseı Federasııasy Prezıdenti janyndaǵy Reseı Halyq sharýashylyǵy jáne memlekettik qyzmet akademııasynyń professory, Reseı Jaratylystaný ǵylymdary akademııasynyń akademıgi Anatolıı Spısyn memlekettik mereke – Qazaqstan Respýblıkasynyń Tuńǵysh Prezıdenti kúnine oraı «Nursultan Nazarbaevtyń álemdik ekonomıkanyń jańa modeliniń qalyptasýyndaǵy jáne qoǵamdy áleýmettik jańǵyrtýdaǵy strategııalyq bastamalary» taqyrybynda magıstranttar men doktoranttarǵa, professorlyq-oqytýshylar quramyna dáris oqydy.
Keshe Prezıdent janyndaǵy Memlekettik basqarý akademııasynda ekonomıka ǵylymdarynyń doktory, Reseı Federasııasy Prezıdenti janyndaǵy Reseı Halyq sharýashylyǵy jáne memlekettik qyzmet akademııasynyń professory, Reseı Jaratylystaný ǵylymdary akademııasynyń akademıgi Anatolıı Spısyn memlekettik mereke – Qazaqstan Respýblıkasynyń Tuńǵysh Prezıdenti kúnine oraı «Nursultan Nazarbaevtyń álemdik ekonomıkanyń jańa modeliniń qalyptasýyndaǵy jáne qoǵamdy áleýmettik jańǵyrtýdaǵy strategııalyq bastamalary» taqyrybynda magıstranttar men doktoranttarǵa, professorlyq-oqytýshylar quramyna dáris oqydy.
Dáris bastalardan buryn akademııa rektory Bolatbek Ábdirásilov Reseıden kelgen ǵalymdy tyńdaýshylarǵa tanystyryp, onyń ǵylymnyń damýyna qosqan úlesi jaıynda táptishtep aıtyp berdi. Sodan keıin sóz kezegin Anatolıı Spısynǵa usyndy.
О́z ǵumyrynyń 25 jylyn, jastyǵy men azamattyq qalyptasý kezeńderin Qazaqstanmen baılanystyrǵan ǵalym áýeli táýelsizdiktiń alǵashqy jyldaryndaǵy turalaǵan ekonomıka, daǵdarys pen toqyraýdan seń soqqan balyqtaı sansyraǵan halyqty kózi kórgenin, al osy tyǵyryqtan eldiń qandaı abyroımen shyqqanyn aıtyp ótti. «Qazaq halqy uly halyq, boıyna adamgershilik pen meıirim, baýyrǵa tarta bilý syndy qasıetterdi jınaǵan osyndaı uly halyqqa uly prezıdent laıyq. Onyń tek óz halqyna ǵana emes, sonymen birge, shetelderde de joǵary bedeli bar, qazirgi saıasatkerlerdiń arasyndaǵy sózsiz jarqyn tulǵa», degen ǵalym naryqtyq sıpattaǵy ekonomıkany qalyptastyrýda qaıta qurylymdaýdy tabysty júzege asyrýdaǵy Nazarbaev róline aıryqsha toqtaldy. Sondaı-aq, ol Nazarbaevtyń sonaý 90-shy jyldary kóregendikpen aıtqan bastamalarynyń búgingi kúni qalaı oryndalyp otyrǵanyna mán berip, álemdik ıntegrasııalaný úderisinde de Qazaqstannyń árqashan óz bıiginen kórinip kele jatqanyna rızashylyǵyn jetkizdi. Postkeńestik kezeńde burynǵy odaqtastar iri «geosaıası apatty» – Keńester Odaǵynyń ydyraǵanyn bastan keship jatqanda, Nazarbaevtyń óńirlik ıntegrasııanyń negizgi qaǵıdattaryn ashyp kórsetip berýin nemen ólsheýge bolady, deı kele, ǵalym álemdik tarıhtyń damýynda kemeńgerlikpen bolashaqty kóre bilý qasıetiniń ekiniń biriniń mańdaıyna jazylmaıtynyn atap kórsetti. Al Prezıdent Nazarbaevtyń strategııalyq bastamalarynyń qundylyǵy onyń saıasatker-pragmatık retinde bolashaqty aldyn ala sezinýinde ǵana emes, onyń iri strateg jáne ǵalym, jańa órkenıettik mán-maǵynany tereń túsinetin kemeńgerlik qasıetterinde jatyr, dedi A.Spısyn.
Qazaqstannyń naryqtyq ekonomıkada jetken tabystary álemdik ǵylymı ortanyń nazaryna iligip, kóptegen pikirtalastar týǵyzýda. Prezıdent Nazarbaevtyń «jaýapkershiliktegi batyldyǵy» búgingi álemdik ekonomıka úshin de qajet. Ol álemdik saıasatkerler arasynan alǵashqy bolyp, dúnıejúzilik qoǵamdastyqqa búgingi qarjylyq qurylymnyń ádiletsizdigi men osaldyǵyn ashyp aıtyp, osy mańyzdy máselede birige joldar izdestirý qajettigin ashyq jetkizdi. Álemdik valıýta esebinde qandaıda bir jeke eldiń aqshasyn alýdyń qatelik ekenin kórsetken Nazarbaev bul rette álemge ortaq zańmen qabyldanatyn jańa valıýta qajettigin kóldeneń tartty. Bul júrektilik pen kóregendik, dedi reseılik ǵalym.
Kezinde, 20 jyl buryn Nazarbaev aıtqan ıntegrasııalaný úderisine kúle qaraǵandar, onyń búgin sol aıtqanynyń qajettilik ekendigin moıyndaýda, degen A.Spısyn planetadaǵy adamzat aldynda turǵan jańa problemalar men yqtımal qaterlerdiń aldyn alýdaǵy Nazarbaev ustanyp otyrǵan baǵyttyń Jer shary bolashaǵy úshin qajettigine toqtaldy. HHI ǵasyrda adamzat balasy buryn-sońdy bolmaǵan jańa júıedegi problemamen betpe-bet kelýde. Ol – energetıkalyq, ekologııalyq, azyq-túlik tapshylyǵy syndy iri-iri máselelerdiń týyndaýy. Osy sátte Qazaqstan Prezıdentiniń energoekologııalyq strategııasy aldymyzdaǵy bolashaq úshin, jalpy planeta turǵyndary úshin qajet. О́ıtkeni, qazir osy bastama baǵytyndaǵy jumys damymasa, endi bir 50 jylda adamzat balasy asa iri qıyndyqtarǵa dýshar bolady, dedi ol oıyn sabaqtaı túsip.
Sóz joq, Prezıdent Nazarbaevtyń tulǵasy Qazaqstan syndy memleketti alysqa da, jaqynǵa da tanytty. Onyń búgin men bolashaqqa baǵyttalǵan strategııalyq kózqarastary, baılamdary, tereń fılosofııalyq paıymdaýlary eldiń saıası júıesiniń evolıýsııasynyń mańyzdy elementi bolyp tabylady. Eldegi turaqtylyq, ekonomıkalyq damý, halyqtyń aýyzbirligi Pýtın syndy saıasatkerdiń aýzyna: «Búgingi Qazaqstan álemge konfessııaaralyq, ultaralyq úndestiktiń tamasha úlgisi» degen sózdi saldy, degen reseılik ǵalym elordanyń Arqa tósine kóshýi, Qazaqstan halqy Assambleıasynyń qurylýy men onyń konstıtýsııalyq mártebege ıe bolýy syndy máselelerdiń el damýyndaǵy róline toqtalyp ótti. Árıne, osynyń barlyǵyn Nazarbaevsyz elestetý tipti de múmkin emes, dep aıaqtady ol óziniń dárisin.
Anar TО́LEÝHANQYZY,
«Egemen Qazaqstan».