Densaýlyq saqtaý mınıstri Ajar Ǵınııat Ortalyq kommýnıkasııalar qyzmeti alańynda ótken brıfıngte Memleket basshysynyń Joldaýda toqtalǵan «Aýyldaǵy densaýlyq saqtaýdy jańǵyrtý» ulttyq jobasyn júzege asyrý sharalary jóninde baıandady, dep habarlaıdy Egemen.kz mınıstrliktiń baspasóz qyzmetine silteme jasap.
Ulttyq jobany júzege asyrý aıasynda taıaýdaǵy eki jyl ishinde shalǵaıdaǵy eldi mekenderdi qosa alǵanda barlyq aýyldy medısınalyq ınfraqurylymmen qamtý, aýdandyq aýrýhanalardy kópbeıindi medısınalyq mekemeler deńgeıine deıin jańǵyrtý, arnaýly medısınalyq kómektiń qoljetimdiligin arttyrý, aýyl jurtyn skrınıngpen qamtý, aýyldaǵy medısınalyq uıymdar bazasynda dárihana pýnktterin ashý, kadr máselesi jáne aýyldaǵy medısınalyq kómekti damytýǵa baǵyttalǵan basqa da máselelerdi sheshý qarastyrylǵan.
Mınıstr Ulttyq jobada kadrlyq tapshylyqty eńserý úshin birneshe sharalar kesheni qarastyrylǵanyn atap ótti. Aýyldyq meduıymdarǵa medısına mamandaryn tartý boıynsha qoldanysta bolǵan tıimdi sharalar kesheni jalǵasyn tabady. Naqtyraq aıtqanda, olar: memlekettik bilim berý tapsyrysy esebinen medısınalyq mamandyqtar boıynsha bilim alǵan jastar úsh jyl mindetti jumys merzimin óteý týraly 2019 jyly kúshine engen norma, 100 AEK mólsherinde kóterme járdemaqy tóleý jáne 1500 AEK mólsherinde baspanaly bolýǵa bólinetin bıýdjettik nesıe.
Sondaı-aq aýyldyq jerge, aýdandyq nemese oblystyq mańyzy bar qalalarǵa joldamamen jiberilgen medısına jáne farmasevtıka mamandaryn jergilikti atqarýshy organnyń bıýdjeti esebinen áleýmettik qoldaý sharalarymen qarastyrylatyny aıtyldy. О́ńirlik ákimdikter jas mamandarǵa baspana bólý boıynsha jumysty jalǵastyrady.
«Osynyń nátıjesinde 2020-2021 jyly aýyldyq densaýlyq saqtaý uıymdaryna 1322 túlek jumysqa ornalasty, ol jumysqa tartylǵandardyń 94%-yn quraıdy», dedi vedomstvo basshysy.
Jıynda Prezıdenttiń aýyl halqy úshin medısınalyq-sanıtarııalyq alǵashqy kómekti uıymdastyrý tásilderin túbegeıli qaıta qaraý jónindegi tapsyrmasynyń oryndalý barysy boıynsha aqparat berildi.
Ajar Ǵınııat bıyl densaýlyq saqtaý uıymdary jelisiniń jańa memlekettik normatıvi bekitilgenin eske saldy. Jańa normatıvke sáıkes halyq sany 50 adamǵa deıingi eldi mekenderde medısınalyq kómekti medısına qyzmetkeri úıde qamtamasyz etýi tıis. Buryn aýyldarda mundaı múmkindik bolmaǵan.
Sondaı-aq halyq sany 50-den 500 adamǵa deıingi eldi mekenderde medısınalyq pýnkt, al halyq sany 500-den 1500 adamǵa deıingi aýyldarda feldsherlik-akýsherlik pýnkt ashylady. Halyq sany 1500-den 5000 adamǵa deıingi eldi mekenderde dárigerlik ambýlatorııler, 5000-nan astam halqy bar aýyldarda alǵashqy medısınalyq-sanıtarlyq kómek ortalyqtary paıda bolady.
Aıta ketsek, Ulttyq joba aıasynda aldaǵy eki jylda 650 MSAK obektisiniń qurylysy josparlanyp otyr.
«Jańa obektilerdi salý nátıjesinde shamamen 1 mln aýyl halqy alǵashqy medısınalyq-sanıtarlyq kómekpen qosymsha qamtylady, alǵashqy medısınalyq-sanıtarlyq kómek, onyń ishinde profılaktıkalyq tekserýler, skrınıng, erte anyqtaý qoljetimdiligi artady, aýyl halqyna ýaqytyly medısınalyq kómek kórsetýge, asqynýlardyń aldyn alýǵa múmkindik týady. Prezıdent Joldaýyndaǵy tapsyrmalardy oryndaý sheńberinde 32 kópbeıindi ortalyq aýdandyq aýrýhanalardy jańartý jumysy júrgiziledi, onyń ishinde qoldanystaǵy 12 nysan jańartylady jáne jańadan 20 aýrýhana salynady», dedi mınıstr brıfıng barysynda.
Kópbeıindi ortalyq aýdandyq aýrýhanalardyń ınfraqurylymy da jaqsarady. Máselen, qazirgi zamanǵy medısınalyq jabdyqtary bar kardıologııalyq jáne ınsýlt ortalyqtaryn, medısınalyq ońaltý, travmatologııa, hırýrgııa, reanımasııa jáne qarqyndy terapııa, trıaj júıesi bar qabyldaý bólmelerin uıymdastyrý qarastyrylǵan. Aýrhanalar KT, MRT, angıograftarmen, saraptamalyq klastaǵy Ýltra dybystyq zertteý, endoskopııalyq, reanımasııalyq jabdyqtarmen jaraqtandyrylady.
«Osy is-sharalardy tabysty iske asyrý aýyl halqyna ınfarkt, ınsýlt, jaraqat alý jáne basqa jaǵdaılarda «altyn saǵat» qaǵıdatyn saqtaı otyryp, shuǵyl medısınalyq kómekti ýaqtyly kórsetýge, qan aınalymy júıesi aýrýlarynyń ólim-jitimin 20%-ǵa tómendetýge, 4 mln astam aýyl halqyn iri qalalarǵa barmaı-aq sapaly, ári joǵary tehnologııalyq medısınalyq kómekpen qamtamasyz etýge yqpal etedi», delingen mınıstrlik aqparatynda.
Qazirgi ýaqytta 4542 aýyl dári-dármek qorymen qamtamasyz etilgen, taǵy 1145 aýyldy dári-dármekpen qamtamasyz etý máselesi sheshilýde. Osy jyldyń sońǵy 2 aı aralyǵynda aýyldyq eldi mekenderdegi alǵashqy medısınalyq-sanıtarlyq kómek janyndaǵy 8 dárihana pýnktiniń 59 dárihanasyna lısenzııalar jáne oǵan qosymshalar berildi.
Mınıstrdiń aıtýynsha, aýyl halqyna skrınıngtiń jetispeıtindigin eskere otyryp, 18 jastan bastap jańa nysanaly toptardy anyqtaý arqyly aýyl halqyn qamtýdy ulǵaıtý tásilderi qaıta qaraldy.
«Buryn jastar skrınıngtik tekserýlerden tys qalatyn, ol tek 30 ben 70 aralyǵyndaǵy adamdarǵa júrgizilgen. Endi Aýyldyq jerlerde profılaktıkalyq tekserý júrgizý úshin nysanaly toptar aıqyndaldy. Olar: «Balalar» - týǵan kezden bastap 18 jasqa deıin, «Jastar» - 18-den 29 jasqa deıin, «Eńbek-1» - 30-dan 44 jasqa deıin, «Eńbek-2» - 45-ten 65 jasqa deıin jáne «Zeınetker» - 66 jastan asqandar», dep naqtylady vedomstvo basshysy.
Aıta ketsek, qyrkúıek aıynyń ortasynan bastap aýyl halqyna skrınıng jasaý boıynsha pılottyq joba Qaraǵandy (Abaı aýdanynyń ortalyq aýdandyq aýrýhana), Aqmola (Arshaly ortalyq aýdandyq aýrýhana) jáne Almaty (Eńbekshiqazaq ortalyq aýdandyq aýrýhana) oblystarynda iske qosylady. Atalǵan joba barlyq óńirlerde kezeń-kezeńmen engiziledi.
«Saqtandyrý júıesine toqtalatyn bolsaq, saqtandyrylmaǵan azamattardy júıege qosý jáne medısınalyq kómektiń qoljetimdiligin arttyrý maqsatynda «Mindetti áleýmettik medısınalyq saqtandyrý týraly» Zańǵa 12 aıǵa aldyn ala (36 myń teńge) tólem jasaý jolymen norma engizildi. Osylaısha, Mindetti áleýmettik medısınalyq saqtandyrý júıesindegi medısınalyq kómek jarnalardy tólengen sátten bastap qoljetimdi bolady», dep qosty Ajar Ǵınııat.
Bul norma 2022 jyldyń 5 qyrkúıeginen bastap kúshine endi. Jańa tólem mehanızmin saqtandyrylmaǵan halyqtyń 30%-ǵa jýyǵy qoldanady dep kútilýde. Sonymen qatar boryshy joq derbes tóleýshiler úshin MÁMS-ke aı saıyn jarna tóleý quqyǵy saqtalady.