Bilimdi urpaq – bilimdi el

A.Kólginovtiń aıtýynsha, Mem­­leket basshysy pedagogterdi qol­­daýǵa erekshe kóńil bólip otyr. Kóptegen mańyzdy sheshim qa­byl­dandy. Aıtalyq, pedagog már­tebesi týraly zań kúshine endi, us­tazdardyń jalaqysy úsh jylda eki ese artty, qaǵazbastylyq eki ese azaıdy.

– Bilim júıesinde birlesken jedel sheshimdi talap etetin áli de birqatar mańyzdy másele bar. Máselen, qazirgi eń ózekti máse­lelerdiń biri – mektepke deıingi jáne orta bilim berýdegi oryn tapshylyǵy. Oǵan qosa óńirlik bóliniste bilim sapasynyń al­shaq­tyǵy baıqalady, ıaǵnı óńir­lerdegi bilim sapasy ártúrli bolyp otyr. Sondaı-aq óńirlerde pedagogterdiń jáne basqarý kadr­larynyń tapshylyǵy baı­qa­lady. Shalǵaıda ornalasqan 3 myń mektep jyldam ınternetke qol jetkize almaı otyr. Joǵa­ry oqý oryndary stýdentteriniń ­ja­taqhanaǵa qajettiligi seziledi. Qa­zirgi ýaqytta 70 myń oryn tap­shylyǵy bar. Halyqaralyq zertteý nátıjesi boıynsha qala men aýyl arasyndaǵy bilim sa­pasynyń alshaqtyǵy 38 upaı­dy quraıdy. Úkimet pen ortalyq jáne jergilikti organdardyń aldynda halyqaralyq standarttar­ǵa jetý mindeti tur. Bul úshin kóp jumys isteý kerek. Úkimet bi­lim berýdiń barlyq deńgeıinde ın­fraqurylymdy damytý, oqý sapasyn jaqsartý, tárbıe jumysyn kúsheıtý, pedagog mamandyǵynyń tartymdylyǵyn arttyrý boıynsha úlken jumys júrgizip jatyr, – dedi A.Kólginov.

Atalǵan máselelerdi júıeli sheshý úshin bıyl eki mańyzdy tu­jyrymdama qabyldanǵan. Bi­rinshisi – mektepke deıingi, orta, tehnıkalyq jáne kásiptik oqytý­dy damytý tujyrymdamasy, ekin­­shi­si – joǵary bilim men ǵylym­nyń damýy. Prezıdent tapsyrma­symen «Jaıly mektep» ulttyq jobasy aıasynda jaıly mektepter ázirlengen.

– Tapshylyq máselesin sheshý úshin 2026 jylǵa deıin oqýshyǵa arnalǵan 1,5 mln ornyn ashýdy josparlap otyrmyz. Olardyń bir bóligi «Jaıly mektep ulttyq jobasy boıynsha salynady. Basqa bóligi ınfraqurylymdy damy­tý qory arqyly tólenedi. Naý­ryz aıynda búkil el boıynsha 72 mek­­tep­tiń qurylysyna qoldaý kór­settik. Son­daı-aq qoljetimdi ınternet jobasy iske asyp jatyr. Úzdik pedagogterdi tartý boıynsha arnaıy baǵdarlama engizildi. «Bilim berý ózgeristeriniń myń kóshbasshysy» baǵdarlamasy qalyptasyp jatyr. 2025 jylǵa deıin shaǵyn qalalarda, aýdan ortalyqtarynda jáne aýyldarda 5 myń mektep jańǵyrtyla­dy. Robottehnıka, hımııa, bıologııa, fızıka, STEM boıynsha 7 myń zamanaýı mektep kabıneti ashylady. Bul, árıne, bilim sapasyn jaqsartady. Jataqhanadaǵy oryn tapshylyǵy máselesi 2025 jylǵa deıin jyl saıyn 10 myń oryndy engizý jolymen sheshiledi, – dep naqtylady Úkimet basshysynyń orynbasary.

«Bilim berý ózgeristeriniń myń kóshbasshysy» baǵdarlamasy týraly Oqý-aǵartý mınıstri Ǵanı Beısembaev aıtyp berdi. «Bilim júıesiniń jetistigi muǵalimder, oqýshylar, mektep dırektorlary, ata-analar, ǵylymı orta­lyq­­tar, atqarýshy organdar arasynda kommýnıkasııanyń durys qurylýyna baılanysty bolyp otyr. Osy oraıda jaýapkershilik­tiń durys qurylýy mańyzdy. Atap aıtqanda, synyp ishinde muǵalim bilim sapasyna tolyq jaýapty bolsa, mektep basshysy – mektep deńgeıinde bilim berý sapasyna jáne kollaborasııaǵa jaýapty. Aýdandyq bilim bólimderi – aýdan­dyq dırektorlar korpýsynyń sapasyna, óńirlik bilim basqarma­lary – óńir deńgeıindegi dırektorlar korpýsynyń sapasy men jalpy basqarýyna jaýapty. Qa­zirgi ýaqytta Qazaqstanda bilim basqarýshylarynyń júıeli daıar­laý baǵdarlamasyn ázirleý qajet­ti­ligi týyndap otyr. Bul baǵyt­ta jalpy basqarýshy, personaldy kóshbasshylyq jáne menedjment daǵdylaryn úırený basshylyq laýazymǵa taǵaıyndalǵan soń júr­giziletinin kórip otyrmyz. Ýaqyt ótken saıyn mektep dırek­torlarynyń tapshylyǵy da baı­qalyp, bilim mekemeleri bas­shy­la­rynyń jalaqysyn arttyrý qa­­­­jettigi týyndap otyr. Osyǵan oraı Prezıdent tapsyrmasymen «Bilim berý ózgeristeriniń myń kósh­basshysy» baǵdarlamasyn ázir­­lep jatyrmyz. Bul jalpy orta bilim berý júıesin basqarý men kósh­­basshylyqtyń zamanaýı quzy­retterine ıe bilikti mamandar­men qamtamasyz etedi», dedi mınıstr.

Sala basshysynyń aıtýynsha, 2023 jyldyń mamyr aıyndaǵy jaǵdaı boıynsha respýblıkada 340 dırektor jetispeı­di. 144 dırektor zeınet jasyna jaqyndap qalǵan. Sondaı-aq «Jaı­ly mektep» jobasy boıynsha salynatyn 401 mektepke de dırektorlar qajet.

– Eldegi bilim mekemelerin sıfr­­landyrý úderisin aýyl mek­tepterinen bastaýdy kózdep otyrmyz. Aýyl men qala mektepterin­degi alshaqtyqty joıý úshin 2024 jyly sıfrlandyrý bastalǵan­ǵa deıin bul mektepterdiń deńge­ıin teńestirip úlgerýimiz kerek. Sonda 2024 jyly qyrkúıekte sıfr­landyrý bastalǵanda aýyl mektep­teri men qala mektepteri­niń jaǵdaıy ­bir deńgeıde bolady. Bul rette aýyl mektepte­rin qoldaý maqsatynda birneshe shara qarastyryp otyr. Jalpy, elimizde 5 myńnan astam aýyl mek­tebi bar. Túbinde aýyl mek­tep­teri jalpy qazaqstandyq bilim júıesiniń draıverine aına­lýy kerek. Iаǵnı aýyl mektepterinde bilim joq, sapa tómen degennen góri barlyǵy úlgi alatyndaı deń­geıge kóterýimiz kerek. Bul she­­shim jańa ǵana qabyldanyp otyr­ǵan joq, ábden pisip, tolyq qa­byldanǵan dúnıe. Bıyldan bas­tap aýyl mektepteri arasynda res­­pýblıkalyq pán olımpıadasy uıymdastyrylady. Buǵan deıin kóp shaǵym boldy, aýyl balalary respýblıkalyq olımpıadalarǵa qatysa almaıdy, Respýblıka­lyq fızıka-matematıka mektebi, Nazarbaev zııatkerlik mektepteri oqý­shylarynyń arasynda kórin­beı qalady degen shaǵymdar bol­ǵan. Sondyqtan áriptesterimizdiń bólek olımpıada kerek degen usy­nysyn qabyldap, osyndaı jańa­lyqty engizip otyrmyz, – dedi Ǵ.Beısembaev.

Osy oraıda 2026 jylǵa qa­raı 191 aýyl mektebi NIS ádistemesi­men oqı­tyn bolady. Bul aýyl men qala mektepteri arasyndaǵy alshaq­tyqtyqty azaıtýda NIS ádistemesi nátıje bere bastady degen sóz.

– Memleket basshysynyń tapsyrmasyna sáıkes Zııatkerlik mek­tepter jalpy bilim beretin mek­teptermen birlese otyryp qala men aýyl bilimi arasyndaǵy aıyrmashylyqty azaıtýǵa negiz­del­gen mańyzdy strategııany jú­zege asyrý ústinde. Aýyl mek­tep­­terindegi bilim sapasynyń ózek­­tiligi Nazarbaev zııatkerlik mek­tep­teriniń 2020 jyly aýyl mek­tepterin qoldaý boıynsha jo­bala­ryn bastaýyna negiz boldy. «Aýyldyq aımaqtardaǵy tirek mektepteriniń áleýetin arttyrý» jobasy aıasynda Zııatkerlik mektepteri 3 negizgi baǵyt boıynsha jumys istep jatyr. Birinshi baǵyt mekteptiń qazirgi jaǵdaıy men negizgi úderisterin tolyq dıagnostıkalaý men zertteýdi qamtysa, ekinshi baǵyt ár mek­teptiń anyqtalǵan problemalary negizinde tolyq ádistemelik qoldaý kórsetý. Al úshinshi baǵyt mektepterdiń materıaldyq-teh­nıkalyq bazasyn jańartýǵa negiz­delgen, – dedi «Nazarbaev zııat­kerlik mektepteri» derbes bilim berý uıymynyń basqarma tór­aǵasy Ánýar Janǵozın.

Onyń aıtýynsha, NIS ázirle­gen ádistememen oqyp jatqan 17 aýyldyq mektep oqýshylarynyń úlgerimi aıtarlyqtaı jaqsar­ǵan. «Joba bir jyldan az ýaqytqa so­zylǵanyna qaramastan, biz onyń tıimdiligin kórip otyrmyz. Pándik bilimniń shyǵý monıtorınginiń qo­rytyndysy boıynsha 4-sy­nyp oqýshylary matematıka jáne qazaq tili pánderinen úlgerim­deri jaqsarǵanyn baıqatty. Al 8-synyp oqýshylary 9 pánniń 7-eýinen oń dınamıkanyń bar eke­nin kórsetti. Bul halyqaralyq standarttarǵa sáıkes júrgizilgen zertteýlerdiń nátıjeleri. Biz osy baǵytta mekteptermen jumys­ty jalǵastyramyz. Sondaı-aq aýyl oqýshylary qalada oqıtyn qa­tarlastarynan qalmaı robotteh­nı­ka olımpıadalaryna, pándik saıystarǵa, sporttyq jarystarǵa qatysyp, joǵary nátıjelerge qol jetkizip júr. Bıylǵy NIS-tiń dástúrli Naýryz kezdesýlerinde 13 aýyl oqýshysy 3D bıoprıntıng, aqyldy protezder jáne bıoınterfeıs salasyndaǵy ǵylymı jobalaryn usyndy, dedi Á.Janǵozın.

Aıta keteıik, «Bilimdi urpaq – bilimdi el» konferensııasyn «Qazaqstan halqyna» qory uıym­dastyrdy. Jıyn qordyń iske asyryp jatqan qaıyrymdylyq baǵdarlamalaryn tanystyrý jáne talqylaý, tıimdi bastamalardy aıqyndaý, elimizdiń bilim júıesin odan ári damytýdy qarastyrý dıalog alańyna aınalmaq.