Qazaqstan ekonomıkalyq qarym-qatynasta kópqyrly saıasatty ustanady. Bizdiń memleket álemniń barlyq elimen birdeı saýda-sattyq, ekonomıkalyq baılanysty nyǵaıtýǵa múddeli. Ásirese kórshi eldermen ıntegrasııalyq yqpaldastyq búginde joǵary deńgeıge kóterilgen.
Sonyń ishinde Islam álemindegi arab memleketteriniń arasynda Birikken Arab Ámirlikterimen jan-jaqty baılanys ornap keledi. Onyń jarqyn bir mysaly bıyl jyl basynda Memleket basshysy osy elge is-saparmen baryp qaıtty. Buǵan qosa jaqynda Prezıdent BAÁ bıleýshileriniń biri sheıh Sýrýr ben Muhammed Ál Nahaıanmen kezdesip, Birikken Ámirlikterdiń Qazaqstan úshin strategııalyq mańyzdy dos memleket ekenin baıandady. Budan qos memleket arasynda dostyq ráýishtegi qarym-qatynastyń jyldan-jylǵa kúsheıip kele jatqanyn baıqaý qıyn emes. Endeshe, osynaý arab eliniń Qazaqstanǵa úlgi bolarlyq qandaı jaqsy jaqtaryn aıtýǵa bolady? Ol árıne aldymen ınvestısııalyq tartymdylyǵy men ekonomıkasy der edik. Biraq budan bólek maqtaýǵa turarlyq bir ereksheligin aıtpaı ketýge bolmas...
Ol qandaı desek, álemde týrıster kóp keletin ómir sapasy joǵary memleketterdiń biri Birikken Arab Ámirlikterinde Baqyt mınıstrligi bar. О́ziniń halqy men turǵylyqty jurttyń jaǵdaıyn jasaý osy Baqyt dep atalatyn vedomstvo quzyretinde. Sońǵy jyldary Arab Ámirlikteri kóz ilespes jyldamdyqpen damydy. Ol eldegi jaıly turmys pen basqa da áleýmettik saladaǵy jeńildikter, áleýmettik máselelerdiń der kezinde sheshim taýyp otyrýy, jalpy adamdardyń ózin baqytty seziný Baqyt mınıstrliginiń atqarǵan jumystarynyń nátıjesi dep bilgen jón.
Negizinde BAÁ óziniń saıasatynda birinshi orynǵa ekonomıkany qoıady sonyń ishinde tabystyń naqty áleýmettik salaǵa shashaý shyqpaı jumsalýyn kózdeıdi. Sondyqtan arab memleketi árbir jeke adamnyń jáne tutastaı qoǵamnyń baqyt pen shattyqta eshqandaı qaıǵy kórmeı ómir súrgenin qalaıdy. Sol úshin de munaıdan, týrızmnen, saýdadan, ónerkásipten túsken bar tabys halyqtyń jaǵdaıyn jaqsartýǵa baǵyttalady. Qoǵamda eshkimdi de bólip-jarmaıdy. Ámirlikterge týrıst bolyp nemese jumys, bıznespen kelgen shetel azamattary da osy topyraqta ósip-óngen arab halqy da bul memlekette ózin kerek adamdaı sezinýge tıis. Sol sebepti az ýaqyttyń ishinde BAÁ dúnıe júzinde áleýmettik turmysy joǵary elder qatarynan oryn alyp úlgerdi. Tipti osy kórsetkishimen týrısterge jáne bıznes jasaýda yńǵaıly orta qalyptastyrǵany úshin álemniń tórt buryshynan osy bir eldi kórýge asyqqan adamdar sany kúrt artty. Statıstıka boıynsha 2017 jyly BAÁ arab memleketteri arasynda eń baqytty halyq retinde birinshi oryn, al álem boıynsha 21 oryn alǵan. Al 2021 jyly, tipti álemdegi osy kórsetkish boıynsha aldyńǵy qatarly bes eldiń biri bolýǵa umtylypty.
Halyqtyń turmys jaǵdaıynyń kóńilden shyǵatynyn anyqtaý úshin árbir azamattan saýalnama túrinde suhbat júrgizilgen. Budan basqa da kórsetkishter arqyly eldiń áleýmettik turmysy zerdelengen. Olardyń qatarynda jan basyna shaqqandaǵy tabys, adamdardyń ortasha ómir súrý uzaqtyǵy, oıyn erkin ashyq aıtý, qoǵam, úkimet tarapynan kórsetiletin qoldaýlar jáne taǵy basqa da saýalnamalar kirgen.
Baqyt mınıstrligi arnaıy baǵdarlama boıynsha jumys isteıdi. Ol qujat Baqytty etý jáne ómirdi jaqsartýǵa arnalǵan ulttyq baǵdarlama dep atalady. 2016 jyly baǵdarlamaǵa tilmen aıtqanda BAÁ vıse-prezıdenti, úkimet basshysy, Dýbaı ákimi sheıh Muhammed ıbn Roshıd Álı Maktým jetekshilik jasady.
Baǵdarlama biraz áleýmettik bastamalar men qyzmetterdi jáne ekonomıkalyq baǵyttaǵy ózgeristerdi qamtıdy. Mundaǵy maqsat joǵaryda aıtylǵandaı, halyqtyń turmystyń áleýmettik jaǵdaıyn ekonomıkalyq ósimdi esepke ala otyryp, barynsha jaqsartýǵa tyrysý. О́z kezeginde atalǵan qujat negizgi úsh baǵyttan turady. Atap aıtqanda, birinshiden, baqytqa keneltý men ómirdi jaqsartý úkimettiń basty maqsaty jáne negizgi strategııalyq jospary sanalady. Ekinshiden, qoǵamdy baqytty etý jolynda qyzmet atqarý men naqty júzege asyrý eshqashan merziminen aınymaıdy. Úshinshiden, halyqtyń ózin baqytty sezinýi úshin barlyq tetikter men zamanaýı standarttar qoldanylady.
Osyǵan baılanysty atalǵan elde adam ózin qaıtkende baqytty sezinedi degen taqyrypta túrli ǵylymı eńbekter men oqýlyqtar kóbeıip, halyq solardy oqyp, bilimderin arttyryp, baı ári baqytty bolýdyń tásili men mádenıetin tereń zerttep uǵynyp keledi. Sonymen birge jergilikti jurt óziniń dinnen bólek ata-babadan qalǵan ádet-ǵurpyn ózderiniń jaǵdaıyna, yńǵaıyna qaraı beıimdep alǵan. Iаǵnı olardyń túsiniginde adam ózin tek materıaldyq turǵydan ǵana emes, rýhanı jaǵynan baqyttymyn dep sanaý kerek eken.
Endeshe, BAÁ turǵyndaryna jaımashýaq kóńil, janǵa jaıly ómir syılaý úshin ámirlikterde osy jobany júzege asyratyn arnaıy mınıstrlik janynan uıym, májilis alqalary qurylǵan. Bylaısha aıtqanda, osy baǵytta tutastaı ınstıtýt jumys isteıdi. Sondaı-aq adamdardyń kóńil kúıin, shynaıy turmysyn bilip otyrý maqsatynda jyl saıyn statıstıkalyq zertteýler júrgiziledi. Halyq shynymen de baqytty ma degen suraqqa árbir turǵynnan saýalnama arqyly jaýaptar alynyp, soǵan qaraı keıin qorytyndy tujyrymdama jasalady. Sodan keıin Úkimettiń barlyq salalyq vedomstvosy olarǵa qarasty mekemeleri halyqty baqytty qylý jobasy aıasynda jumys isteıdi. Búkil qabyldanatyn baǵdarlamalar, bastamalar sol baǵyttan qıys ketpeý kerek. Iаǵnı memlekette joǵaryda atalǵan jalǵyz strategııalyq jospar bar. Qalǵan barlyq qujat pen is-shara sonyń tóńireginde qalyptasady.
BAÁ úkimeti ómir sapasyn jaqsartýǵa qatysty negizgi úsh tetikti nemese qyzmetti qoldanady. Onyń birinshisi qoǵamda «qoı ústine boztorǵaı jumyrtqalaǵan zaman» ornatýǵa jasaıtyn talpynady. Olardyń bul bastamadaǵy uran sózi «Seni baqytty etý úshin ant etemiz». Ekinshi qyzmettegiler álemdegi eń úlgili qoǵamdy BAÁ-de qalyptastyrý baǵytynda jumys isteıdi. Birinshi top negizinen baqytty shaq týdyrýdyń teorııalyq joldaryn zerttese, ekinshi top onyń shynaıy tájirıbede iske asyrady. Olardyń urany sáıkesinshe «Seni baqytty etý úshin qyzmet atqaramyz». Úshinshi top Úkimetke adamdardy baqytty qylýdyń joldaryn usynyp, arnaıy jobalarymen atqarýshy bılikten qoldaý taýyp, sol boıynsha halyqqa sapaly qyzmet kórsetetin uıymdar. Bul toptyń urany «Saǵan baqytty etý úshin kómektesemiz» eken.
2016 jyly bastaý alǵan osynaý joba sheńberinde Úkimet tarapynan 60 atqarýshy dırektor taǵaıyndalyp, olar arnaıy oqýdan, is-tájirıbeden ótip, búginde baǵdarlamaǵa saı qyzmetterin sátti atqaryp otyr. Jáne mundaı joba álemde áli birde-bir memlekette joq teńdessiz sanalady. Osy rette 2017 jyly BAÁ-de «Dostardyń baqytqa umtylysy» elektrondy platformasy iske qosylady. Onyń basty maqsaty joǵarǵy bılik pen qarapaıym halyq arasyn jalǵaıtyn «altyn kópir» ornatý. Sol jyly Ámirlikter ýnıversıteti janyna Baqytty etý jáne ómirdi jaqsartýǵa arnalǵan ulttyq baǵdarlama sheńberinde Baqytty zertteý ortalyǵy ashylady. Atalǵan ortalyq qoǵamda adamdardy ne nárse baqytty etetinin zertteýmen jáne ony shynaıy ómirde qoldanysqa engizý joldaryn qarastyrýmen aınalysady. Ol tutas Taıaý Shyǵystaǵy osyndaı joǵary úlgidegi zertteý mekemesi bolyp esepteledi.
Jalpy, Qazaqstan men BAÁ arasyndaǵy saýda-ekonomıkalyq baılanystar jyldan-jylǵa artyp kele jatqanyn joǵaryda aıttyq. Naqty sandardy sóıletsek, byltyr eki el arasyndaǵy taýar aınalymy 632 mln dollarǵa jetken. Bir ereksheligi Qazaqstannyń ámirlikterge eksporty 560 mln dollar, kerisinshe BAÁ-den keletin ımport 72 mln dollar bolyp otyr. Al sońǵy on jyl ishinde bul kórsetkish 4,4 mlrd dollardy quraǵan. Búgingi tańda Qazaqstanda BAÁ ınvestorlarynyń qatysýymen 5,6 mlrd dollardy quraıtyn on shaqty iri joba júzege asyrylyp jatyr. Sonymen birge bıyl qos eldiń isker top ókilderi elorda tórinde ótetin Halyqaralyq Astana forýmynda bas qospaq. Osynaý mańyzdy is-shara aıasynda álemniń bedeldi halyqaralyq uıym men el úkimetteriniń ókilderi jahandyq klımattyń ózgerýi, azyq-túlik pen energetıka qaýipsizdigi boıynsha máselelerdi talqylaıtyn bolady.
ShYMKENT