Bank sektorynyń basymdyqtary

Jalpy alǵanda, 2023 jyly bank­terdiń kredıttik port­fel­di jáne memlekettik ba­ǵaly qaǵazdar portfelin ul­ǵaı­­týy esebinen bank sektory aktıvteriniń ósýi baı­qa­lady. Klıentterdiń bankke senip tapsyrǵan salymdary qor­landyrýdyń negizgi kózine aı­nalǵan. Naryq konıýnk­týra­sy­nyń jaǵymsyz ózgeris­te­rine qaramastan, bank sektory kapıtal qory men ótimdiliktiń jet­kiliktiligin, sondaı-aq bank­­ter­diń aǵymdaǵy syrtqy ekono­mı­kalyq kúızelisterdi ıgerý múmkindigin kórsetti.

Kezdesý barysynda SREP ádisnamasy boıynsha jyl sa­ıynǵy tolyq aýqymdy qada­ǵalap baǵalaýdyń nátı­jeleri talqylandy, táýekeli tómen bankter sanynyń artýy jáne bank sektorynyń syrtqy fak­torlarǵa ornyqtylyǵy sııaq­ty oń ózgerister atap ótildi. Turaqty AQR jáne qadaǵalap stress-testileýge erekshe nazar aýdaryldy, olardyń sheń­be­rin­de agenttik Ulttyq bankpen birlesip negizgi jáne strestik ssenarıılerdi ázirlep, bekitti. Bul rette 2022 jylǵy strestik oqı­ǵalarǵa baılanysty 2023 jylǵa konservatıvtik turǵydan ba­rynsha az ssenarııler ázir­lengen.

Jyl saıynǵy qadaǵalaý úde­ri­siniń sońǵy kezeńin iske asyrý maqsatynda, agenttik 2024 jyldan bastap SREP qadaǵalap baǵalaýynyń, turaqty AQR jáne qadaǵalap stress-testi­leý­diń qorytyndylary boıynsha kapıtalǵa qadaǵalaý ústeme­aqy­syn qoldanýdy josparlap otyr.

2023 jyly qarjy naryǵyn­da­ǵy taǵy bir mańyzdy oqıǵa Halyqaralyq valıýta qory (HVQ) men Dúnıejúzilik banktiń Qazaq­stannyń qarjy sektory­na baǵalaý júrgizýi boldy. Baǵa­laý qorytyndysy boıynsha, sektordyń ornyq­tylyǵy jáne táýekelge baǵ­darlanǵan qada­ǵalaýdy da­mytýdaǵy úderis ras­taldy. Sondaı-aq agent­tik qyz­metin odan ári je­til­­dirý­diń jáne anyqtalǵan olqy­­lyqtardy joıýdyń negizgi ba­ǵyt­tary aı­qyn­daldy.

Agenttik tóraǵasy 2020 jyldan bastap bank sektoryndaǵy táýe­kelge baǵdarlanǵan qadaǵa­laýǵa tolyqqandy kóshýdiń jáne SREP, turaqty AQR jáne qadaǵalap stress-testileý sııaq­ty negizgi qosymsha qural­dar­dy biryńǵaı qadaǵalaý úderisine ıntegrasııalaýdyń arqa­synda bankterdiń eń tómen­gi ret­teý­shilik talaptarǵa sáı­kes­tigi ǵana emes, sonymen qatar táýe­kelderdi barynsha sapaly basqarýǵa kóshý úshin negiz qalanǵanyn atap ótti.

2024 jyly agenttik qada­ǵalaý úderisiniń keshendi mo­delin qurý jumysyn jalǵas­ty­rady, bul ashyqtyq pen bank sektoryna degen senimdi arttyrýǵa múmkindik bermek. Osy baǵytta SREP ádisnamasy boıynsha qadaǵalaý úderisin odan ári jetildirý jáne AQR basym qadaǵalaý quraldaryn jáne SREP-te qadaǵalap stress-testi­leýin biriktirýdi júzege asyrý josparlanady.

«Bıyl ekinshi deńgeıdegi bankterdiń klımattyq stress-testileýin ázirleý bastalady. Tómen kómirtekti ekonomıkaǵa jahandyq kóshý ssenarıılerin iske asyrý kezinde bankterdiń ornyqtylyǵy men yqtımal qar­jylyq shyǵyndaryn baǵa­laýǵa basty nazar aýdarylady. Agenttik mindetteriniń jeke blogi shoǵyrlandyrylǵan ne­giz­­de bank toptaryn retteýdi kú­sheıtýdi, sondaı-aq retteýshi AQR rásimderin eskere otyryp, sońǵy satydaǵy qaryzdar tetigin jetildirýdi qosa alǵanda, Bazel qaǵıdattaryn odan ári engizýge arnalǵan. Sonymen qatar ESG qaǵı­dattaryn bank­terdiń qyz­metine kezeń-ke­zeńi­men ıntegrasııalaýdy jalǵastyramyz: eki usynymdyq qujatty – ESG táýekelderin basqarý jónindegi nusqaýdy jáne bankterdiń kre­dıttik portfelderiniń kómir­tegi izin baǵalaý jónindegi nusqaýdy ázirleý men qabyldaý josparlanýda. Taǵy bir mańyzdy baǵyt – tuty­nýshylyq kredıt berý táýe­kel­derin azaıtý. Qazirgi ýa­qytta agenttik halyqtyń shamadan tys kredıt alýyn azaıtý boıynsha jańa júıeli sharalar daıyndady jáne zańnamalyq ózgeristerge bastama jasady», dedi Mádına Ábilqasymova.

Sonymen qatar 2024 jyly agenttik bankterdiń ótimdiligin ekonomıkanyń naqty sektoryna kredıt berýge qaıta baǵdarlaý jóninde sharalar qabyldaýdy jalǵastyrady. Bızneske kredıt berýdi yntalandyrý jónindegi sharalar qarjy ınstıtýttarynyń qarjylyq ornyqtylyǵyna nuq­san keltirmeı jáne Bazel komı­te­tiniń halyqaralyq standarttary men usynymdaryn saqtaı otyryp qabyldanatyn bolady.

«Senimdiligi joǵary kredıt­tik reıtıngi bar sheteldik bank­terdi elge tartý úshin agent­tik Ulttyq bankpen bir­le­sip she­tel­dik bankterdi nemese olar­dyń fılıaldaryn ashý tárti­bine qoıylatyn qolda­nystaǵy talaptardy yryq­tandyrý týraly zań jobasyn ázirleıtin bolady. Onda qujattar tizbesin qysqartý jáne Qazaqstan Respýb­lı­ka­­synyń beırezıdent-bank­teriniń fılıal­­daryna qoıy­la­tyn retteýshilik talaptardy tómendetý kózdeledi», dep málimdeldi.

Qada­ǵalaý saıasatyn jáne bank sek­toryn damytýdyń ne­gizgi baǵyttaryn talqylaý qo­ry­tyn­dysy boıynsha, ekin­shi deń­geıdegi bankter men Qazaqstan qarjygerleri qaýym­dastyǵynyń ókilderi qosymsha usynystar aıtty. Ol usynystar 2024 jylǵa arnalǵan basym mindetterde eskeriledi.