Qarjy mınıstri Mádı Takıevpen «Ulttyq qor – balalarǵa» jobasy jóninde suhbattasýdyń sáti tústi. Mınıstrdiń aıtýynsha, baǵdarlama aıasynda jyl saıyn aýdarylatyn tólemdi 2025 jylǵy 31 qańtardan bastap egov pen «BJZQ» saıttarynan, sondaı-aq mobıldi qosymshalardan (egov, «BJZQ», Kaspi.kz, Halyk) kórýge bolady.
– Mádı Tókeshuly, jyl saıyn belgili bir soma mólsheri saqtala ma? Saqtalmasa, oǵan ne áser etedi?
– Byltyr 100,52 dollar aýdarylsa, bıylǵy kórsetkish 129,38 dollarǵa teń. Aýdarymnyń mólsheri, eń aldymen, Ulttyq qordaǵy qarajattyń kólemine, sondaı-aq ınvestısııalyq tabysqa baılanysty. Investısııalyq kiristi eskersek, baǵdarlamaǵa eki jyldan beri qatysyp kele jatqan balalardyń jalpy jınaq somasy 232,94 dollarǵa artty.
– Bala basqa memleketke kóship, turǵylyqty jerin aýystyrsa, jınaqtalǵan aqshanyń máselesi qalaı sheshiledi?
– Qazaqstan azamattyǵynan aıyrylǵan jaǵdaıda buǵan deıin aýdarylǵan barlyq qarajat qaıtarylyp, elimizdiń kámeletke tolmaǵan azamattary arasynda qaıta bólinedi.
– Byltyr qaıtys bolǵan balalardyń atyna shot ashylyp, aqsha aýdarý jaǵdaılary kezdeskeni málim. Bul baǵytta qandaı jumys qolǵa alyndy?
– Baǵdarlama jańa bolǵan soń qatysýshylardyń tizimin qalyptastyrýda kemshilik bolýy múmkin. Sol sebepti, jyl saıyn tizim qaıta tekseriledi. Máselen, BJZQ derekterdi salystyrǵannan keıin málimetterde sáıkessizdikterdiń bar ekenin anyqtaǵan. Osyǵan baılanysty tıisti somaǵa túzetýler engizildi. Osydan keıin aýdarymdardyń keıbirin keri qaıtaryp, basqa azamattardyń shotyn tolyqtyrý arqyly qaıta esepteý júrgizildi. Osylaısha, 2024 jyly shamamen 6 mln dollar kóleminde qarajat qaıta bólindi.
– Densaýlyǵyna baılanysty bilim alýǵa nemese jyljymaıtyn múlikke ıe bola almaıtyn balalar bar. Olar jınaqtalǵan qarajatty qalaı paıdalanady?
– Qatysýshynyń ózdiginen turyp júrýge nemese basqa da is-qımylǵa qabileti bolmaǵan jaǵdaıda onyń zańdy ókili (ata-anasy, asyrap alýshysy, qorǵanshysy, qamqorshysy jáne ózge de adamdar) baǵdarlamanyń sheńberinde jınalǵan somany tek atalǵan balanyń maqsatyna, ıaǵnı onyń baspana jaǵdaıyn jaqsartýǵa ǵana paıdalana alady.
– Keıingi jyldary elimizge kóptegen relokant kele bastady. Olardyń balalaryna osy tólem berile me?
– Baǵdarlamaǵa tek Qazaqstan azamattary qatysady. Eger shetel azamattarynyń nemese azamattyǵy joq adamdardyń balalary Qazaqstan azamattyǵyn alsa, onda azamattyqty alǵan sátten bastap 18 jasqa deıin olarǵa «Ulttyq qor – balalarǵa» baǵdarlamasy boıynsha qarajat tólenedi.
– 18 jasqa tolǵan jas azamat osy aqshanyń kómegimen ata-anasynyń ıpotekasyn jaba ala ma?
– Joq, ol múmkin emes. 18 jasqa tolǵannan keıin azamat aqshasyn tek jyljymaıtyn múlik satyp alýǵa; ıpotekalyq turǵyn úı qaryzyn alý úshin bastapqy jarnany tóleýge; turǵyn úı qurylys jınaǵyna salym aýdarýǵa (onyń ishinde aqshany odan ári jınaqtaý úshin); ıpotekalyq turǵyn úı qaryzy boıynsha bereshekti ishinara nemese tolyq óteýge; Islam bankiniń qarjylandyrý sheńberinde turǵyn úı satyp alýǵa; satyp alý quqyǵymen turǵyn úıdi uzaqmerzimdi jaldaý kelisimsharttary boıynsha aqyny tóleýge; jekemenshik turǵyn úıdi salýǵa jumsaýǵa haqyly.
Áńgimelesken –
Abaı AIMAǴAMBET,
«Egemen Qazaqstan»