Jaratylystaný ǵylymdarynyń magıstri Aıgerim Qambarova tamaq qaldyqtaryn qaıta óńdeýde qara shybyn dernásilderin (Hermetia illucens) qoldanyp, óndiriske engizýdi josparlap otyr.
I.Jansúgirov atyndaǵy Jetisý ýnıversıtetiniń jas ǵalymy ekologııany jaqsartýǵa baǵyttalǵan ozyq tehnologııalyq úrdis barysynda ámbebap jemdik aqýyz qospa, qaldyqtarynan zoogýmýs túrinde ónim alýdyń zamanaýı ádisin zerttedi.
«Qara sarbaz» shybyny dernásilin kóbeıtip, tehnologııalyq jelisin damytý arqyly elimizdegi azyq qospalary óndirisin damyta alamyz. Búginde azyq qospalaryna suranys artyp keledi. Onyń sebebi, birinshiden, mal sharýashylyǵy ónimderine suranystyń kóbeıýi bolsa, ekinshiden, salaǵa memleket tarapynan qoldaýdyń jyldan-jylǵa artyp kele jatqany. Quramajem ónerkásibin qaıta jandandyrý – mal sharýashylyǵy ónimderiniń kóbeıýi men aýyl-aımaqtardyń damýyna yqpal etedi. Al quramajem – mal sharýashylyǵy ónimderin óndirý tizbegindegi negizgi azyq bolǵandyqtan, sapaly jem-shóppen qamtamasyz etilgen maldyń ónimi de joǵary bolady», deıdi ol.
Qara shybyn (Hermetia illucens) dernásilderinen alynatyn aqýyz-lıpıdti konsentrat – óte qunarly shıkizat. Bul organıkalyq qaldyqtarda ósirilgen dernásilderdi óńdeý nátıjesinde alynady. О́ńdeý barysynda bólinip shyǵatyn aqýyz jáne lıpıd fraksııalardyń ózine tán qasıeti bar. Ondaǵy aqýyzdy konsentrattyń quramynda qurǵaq salmaqta 40–60 paıyzǵa deıin taza aqýyz alynady. Aqýyzdary lızın, metıonın jáne treonın sııaqty mańyzdy amınqyshqyldaryna baı. Dernásil aqýyzdary janýarlar úshin qunarly azyq, sińimdi ári óte paıdaly.
«Konsentrat taǵamdyq jáne azyqtyq qospa retinde akvamádenıette, qus sharýashylyǵynda dástúrli aqýyz kózderine balama retinde keńinen qoldanylyp, teńiz ben soıa ónimderine táýeldilikti azaıtady. Lıpıdtik bóligi janýarlardyń ımmýnıtetin, terisi men júniniń sapasyn jaqsartýǵa paıdaly. Bul – ekologııalyq taza óndiris. Kómirqyshqyl gazy men metannyń shyǵýyn azaıtyp, olardy qundy shıkizatqa aınaldyrýǵa yqpal etedi. Qandaı da bir ıisi, dámi bolǵanymen, janýarlar densaýlyǵyna keri áseri joq», deıdi ǵalym.
Qara shybyn dernásilderinen alynǵan aqýyz ben lıpıdti konsentrattar tutynýshylyq sıpatymen qatar óndiristiń ekologııalyq turaqtylyǵyn qamtamasyz ete otyryp, azyq-túlik, mal azyǵy ónerkásibin mańyzdy resýrsqa aınaldyrýǵa áseri mol.
ALMATY