Qostanaımen kórshi Chelıabi oblysyndaǵy Naǵaıbaq aýdanyndaǵy qandastarymyz «Mahalla» meshitiniń 20 jyldyǵyn atap ótti. Chelıabi oblysynda 36 myńnan asa qandastarymyz turyp jatyr. Naǵaıbaq aýdanyndaǵy Arslanbaı aýylyn túgel qazaqtar jaılaıdy. Osy aýyldyń turǵyny Nurkesh Japarovtyń aıtýyna qaraǵanda, ótken ǵasyrdyń 50-60-shy jyldaryna deıin osy aýdanda tórt aýyl qazaq bolǵan eken. Qazir sodan qaımaǵy buzylmaı otyrǵan Arslanbaı aýyly ǵana.
Sonaý 1995 jyly ekonomıkalyq daǵdarys kórshilerdi de jaǵadan alyp turǵan kezeńde Arslanbaı aýylynda «Mahalla» meshiti boı kóteripti. Meshit 20 jyl boıy tek qandastarymyz ǵana emes, aýdandaǵy barlyq musylman jurty úshin ımandylyq oshaǵyna aınaldy. Naǵaıbaq aýdanynyń basshysy Qaıyrbek Seıilovtiń qamqorlyǵymen meshit qaıta jóndelip, jańǵyrytyldy. Ol endi burynǵydaı qatty otynmen emes, kógildir otynmen jylytylady. Skvajına qazylyp, ishine sý da kirgizildi.
Aýyl meshiti shaǵyn bolsa da, saltanaty, kórki qaladaǵy ımandylyq úılerinen esh kem emes. Qaıta jóndelip, jańǵyrtylǵan meshittiń 20 jyldyq merekesine aýdan musylmandary kóp jınaldy. Sonymen qatar, Ýral óńiriniń mýftıi, Chelıabi jáne Qorǵan oblystary musylmandary aımaqtyq dinı basqarmasynyń tóraǵasy Rınat qajy Raıf jáne aýdandardaǵy meshitter ımamdary, qazaq dıasporasy turatyn aýdandardaǵy aqsaqaldar qutty bolsyn aıta keldi.
– Naǵaıbaq aýdanyndaǵy jalǵyz meshittiń jóndelip, qaıta jańǵyrtylǵanyna biz qýanyshtymyz. Bul musylman jurtyna qyzmet ete beredi. Jas bolsa da ımam Keńes Jarqynbaevtyń júrgizip otyrǵan jumystary arqasynda bul meshit óńirdegi dinı bilim, salt-dástúr jarystaryna belsene qatysady, – dedi Rınat hazret Raıf myrza.
Ol sóziniń arasynda Troısk qalasyndaǵy irgesi 1902 jyly qalanǵan, ıslam álemindegi iri tulǵanyń biri – Zeınolla ıshan bilim bergen meshit-medreseniń qaıta qalpyna keltiriletininen jınalǵan jurtty habardar etti. Troısk qalasy ótken ǵasyr basynda iri mádenı, dinı, saıası ortalyq bolǵany belgili. Munda qazaq zııalylary da jıi bas qosatyn, «Aıqap» jýrnaly shyqty. Halqymyzdyń talantty uldary medreselerde bilim aldy. Zeınolla ıshan men Ahmet Baıtursynovtyń kezdeskeni, Ahmet óziniń jary Bádrısafaǵa musylman dinin qabyldattyrý jáne nekelesý úshin Zeınolla ıshannyń aldyna barǵany týraly aýyzsha jetken derek te bar. Sondyqtan Troıskidegi tarıhı meshittiń qalpyna kelýi biz úshin de tanymdyq mańyzǵa ıe.
Meshit merekesine Dúnıejúzi qazaqtary qaýymdastyǵy Qostanaı oblystyq fılıalynyń ókilderi de qatysty. Qostanaı oblystyq fılarmonııasynyń talantty ánshisi Gúlnar Úsenova ánnen shashý shashty. As berilip, arýaqtarǵa quran baǵyshtaldy.
Názıra JÁRIMBETOVA,
«Egemen Qazaqstan».
QOSTANAI-NAǴAIBAQ AÝDANY-QOSTANAI