Keshe Ortalyq kommýnıkasııalar qyzmetinde «Damý» kásipkerlikti damytý qory» AQ basqarýshy dırektory Ǵabıt Lesbekov baspasóz máslıhatyn ótkizdi. Onda qazirgi ekonomıkalyq kúrdeli jaǵdaıda otandyq bıznesti qoldap, damytý sharasy áńgime ózegine aınaldy.
«100 naqty qadam» Ult josparyndaǵy salaǵa qatysty máselelerge toqtalǵan dırektor, «Damý» qory shaǵyn jáne orta bıznesti qoldaý maqsatynda olardyń kredıttik stavkalaryn sýbsıdııalaýdy júzege asyryp jatqanyn aıtty. «Elimizde shaǵyn jáne orta bıznesti qoldaý maqsatynda «Damý» qory kásipkerlerdiń kredıtteri boıynsha syıaqylaryn sýbsıdııalaýdy júzege asyryp keledi. Rasynda osy kezde soltústiktegi kórshimiz Reseıdiń ekonomıkalyq qıyn jaǵdaıyna baılanysty qazaqstandyq ShOB ta aıtarlyqtaı kúrdeli máselelerge tap boldy. Mysaly, kredıttik stavkalar joǵarylady. Osy turǵydan alǵanda sýbsıdııalaý ózekti máselege aınaldy, óıtkeni, buryn kredıttik stavka 10 paıyzdyń shamasynda bolsa, qazir ol 16 paıyzǵa deıin jetkizildi», dedi Ǵ.Lesbekov. Osy júıe boıynsha mono jáne shaǵyn qalalar men aýyldyq eldi mekenderdegi kásipkerler úshin 750 mln. teńgege deıingi nesıeniń, bir jyldyǵy 14 paıyzdan aspaıtyn stavkanyń 10 paıyzyn memleket sýbsıdııalaıtyn bolady. Al ekonomıkanyń basym sektoryndaǵy kásipkerler úshin «Damý» qory stavkanyń 7 paıyzyn, al óńdeý ónerkásibi boıynsha 4,5 mlrd. teńgege deıingi kredıttiń 14 paıyzdyq stavkanyń 10 paıyzyn sýbsıdııalaıdy eken. Osyny málimdegen dırektor, búgingi kúni 7 paıyzdyq stavka boıynsha jalpy somasy 1 trln. 37 mlrd. teńgeni quraıtyn sýbsıdııalaýdy shaǵyn jáne orta bıznestiń 5475 sýbektisi paıdalanǵanyn aıtty. «Eger bul sharanyń ekonomıkalyq qaıtarymy týraly aıtatyn bolsaq, shaǵyn jáne orta kásipkerlik sýbektileriniń elimizdiń ekonomıkalyq damýyna qosqan úlesi shamamen 3,5 trln. teńgeni qurady. Munymen birge, bıýdjetke qaıtarym retinde 297 mlrd. teńge túsken. Al ótken jyly salyqtyq tólemder retindegi túsimder 46 mlrd. teńgeni alqymdaǵan», dep jalǵady ol sózin. «Damý» qory bıznestiń erkin tynystaýy úshin kepildendirýdiń balama baǵdarlamasyn ázirlep jatqan kórinedi. «Qazirgi kezde ekinshi deńgeıli bankter kásipkerlerdiń kepildigine talapty joǵarylatyp otyr. Osyǵan oraı, memleket «Damý» qory arqyly kásipkerler úshin kepildik beretin jaǵdaılardy qarastyrǵan edi. Buǵan deıin atalǵan baǵdarlama aıasynda elimizdegi 1133 kompanııa jalpy somasy 22,9 mlrd. teńgeni quraıtyn kepildikke ıe bolyp, nátıjesinde shaǵyn jáne orta bıznes ókilderi 52 mlrd. teńgeden astam nesıe alǵany málim. Osy máseleni ári qaraı keńeıtý maqsatymen óńdeý ónerkásibi sekildi ekonomıkanyń basym sektoryna qatysty kepildendirýdiń balama baǵdarlamasy ázirlený ústinde. Onda salalyq nemese óńirlik shekteýler múldem qarastyrylmaıdy. Aıta keterligi, basym sektorlarda kásiporyndardyń úlesi de kóp emes. Máselen, ónerkásip sektorynda kásipkerler úlesi 3 paıyzdy quraıdy. Saýda jáne qyzmet kórsetý salasynda olardyń úlesi 70 paıyzǵa jýyq. Sondyqtan da, biz basym salalardyń tizbesin arttyrǵymyz keledi», dedi spıker. Osy orynda, qoldanystaǵy baǵdarlama aıasynda mono jáne shaǵyn qalalar men aýyldyq eldi mekenderdegi isin jańadan bastaǵan kásipkerlerge 20 mln. teńgege deıingi kredıt boıynsha kepildik mólsheri – 85 paıyz, qyzmetin júzege asyryp júrgen kásipkerler úshin 180 mln. teńgege deıingi nesıe boıynsha 50 paıyzǵa deıin qarastyrylǵanyn aıtyp ótken jón. Al basym salalarda 360 mln. teńgege deıingi nesıe boıynsha kepildik mólsheri – 50 paıyz, óńdeý ónerkásibinde 1 mlrd. 850 mln. teńgege deıingi nesıe boıynsha kepildik 20 paıyzǵa deıin bolyp otyr. Qor ekonomıkanyń túrli salalaryndaǵy isin jańadan bastaǵan jas kásipkerlerdiń jobalaryn qoldaýǵa baǵyttalǵan baǵdarlamany da júzege asyryp keledi eken. «Jastar kásipkerligin damytý men qoldaý maqsatynda «Damý» qory Astana qalasy ákimdigimen birigip, «Astana-DamuZhasStarT» baǵdarlamasyn ázirledi. Baǵdarlama ekonomıkanyń túrli salalaryndaǵy isin jańadan bastaǵan jas kásipkerlerdiń jobalaryn qoldaýǵa arnalǵan. Iаǵnı, kez kelgen jas kásipkerge jobasyn qaı salada júzege asyrǵysy keletindigine qaramastan, «Damý» qory kepildik beredi. Naqtyraq aıtar bolsaq, isin jańadan bastaǵan jas kásipkerge nesıe somasynan 85 paıyzyna deıin kepildik beriledi. Qazirgi ýaqytta atalǵan baǵdarlamaǵa qatysatyn ekinshi deńgeıli banktermen nesıelik sharttarǵa qol qoıylýda. Sondaı-aq, ótken shilde aıynda «Damý» qory dırektorlar keńesiniń kezekti otyrysynda «Damý-Bıznes» baǵdarlamasy bekitildi. Bul joba «Damý» qorynyń nesıeni kepildendirý men mólsherlemeni sýbsıdııalaý quraldaryn paıdalanýǵa múmkindigi bar 29 jastan asqan isin jańadan bastaýshylardy qosa alǵanda 29 jasqa deıingi shaǵyn jáne orta bıznestegi jastardyń jobalaryn qarjylandyrýǵa baǵyttalǵan. Baǵdarlama salalyq shekteýlerdi qamtymaıdy», dedi Ǵ.Lesbekov. Baspasóz máslıhatynyń ekinshi bóliminde spıker jýrnalısterdi qyzyqtyrǵan saýaldarǵa jaýap berdi. «Damý» qoryna kómek surap kelgen kásipkerlerdiń osy kezge deıin qanshasy maqsatyna qol jetkize almaǵandyǵy týraly suraq qoıdyq. «Beıqarjylyq quraldar boıynsha qazir 200 myńnan astam adam «Damý» qoryna kelip, alǵashqy kómekti aldy. Iаǵnı, konsýltasııamen qatar, 2 kúndik kýrstan ótti. Alaıda, kýrstan ótkenderdiń barlyǵy kəsipker bolyp ketpeıdi. Biraq, olar bos ta júrgen joq. О́zderiniń oıǵa alǵan isterin júzege asyrý joldaryn qarastyryp, qarjyny grantpen, kepildememen alýǵa baǵyttalǵan jumystarmen shuǵyldanýda. Al kəsipker nesıe alyp, bizge kelgennen keıin «Damý» qory betin qaıtarǵan jaǵdaılar tym az. Mysaly, ótken jyly bizge kelgen 580 jobanyń ishinde 10 jobaǵa ǵana kepildeme berilmedi. Onyń sebepteriniń biri salaǵa saı kelmeýi. Áıtse de, jobalar durys kelmedi eken dep olardy múldem ysyryp qoımaımyz. Joba bir salaǵa durys kelmese ekinshi salaǵa aýystyrýyna múmkindigi bar. Sol úshin aımaqtarda kəsipkerlerdi qoldaý ortalyqtaryn qurdyq», dep jaýap berdi ol.
Nurbaı ELMURATOV, «Egemen Qazaqstan».