Ǵabıt ǵıbraty

Muny jazǵan adamy – kádimgi Sharhan Qazyǵul. Sonda ol qandaı qasıetter eken? Sharhan bir kezde qyzmettes bolǵan, ózine orynbasar etip alǵan (ol áńgimege kelemiz áli), sodan jany jarasyp qalǵan áriptes inisin ásire áspettep jibergen joq pa ózi?

Sál sheginis jasaıyq.

Nókiske bardym. Oral Tańsyqbaevtyń izimen. 2023 jyly... Barshaǵa belgili oqıǵadan keıin bir jyl ótkende. Jurttyń júıkesi juqaryp júrgen kezi eken. Áýe­jaı­da joljúkti kútip turǵanmyn. Úsh-tórt jigit dabyrlasa áńgime soǵyp jatyr. Til­­diń jaqyndyǵy sondaı, tipti ajyratý qıyn. Qaıdan aýzyma túskenin, «Baýyr­la­rym, sender qazaqsha sóılesip tursyń­dar ma, qa­raqalpaqsha sóılesip tursyńdar ma?» dep qalǵanym. Bireýi jalt burylyp, «Nege qazaqsha sóılesýimiz kerek eken?!» dedi. Daýysynda syz bar. Ǵafý ótinýime týra keldi.

Eki-aq kúndik saparymda Besqala jerindegi qaraqalpaq pen qazaqqa ortaq qasıet sonshama mol ekenine kóz jetkizip qaıttym. Orys avangardynyń, keńes ımpressıonızminiń álemdegi asa baı kolleksııasynyń basqa jerde emes, dál Nókiste, ıá, sonaý qııan túkpirdegi Nókiste – Qaraqalpaqstannyń I.V.Savıskıı atyndaǵy memlekettik óner mýzeıinde (kóbine «Savıskıı mýzeıi» dep aıtyla beredi) jınaqtalýynyń túpki syryn uǵyp qaıttym. «О́tken ǵasyrdyń otyzynshy jyldary Qaraqalpaq jerine qýǵyn-súrginge ushyraǵan sýretshiler, ǵalymdar, aqyndar kóptep kelgen» (Ersultan Bek­turǵanov). Solardyń biri – sýretshi ári kolleksıoner Igor Savıskıı Keńes odaǵynda tyıym salynǵan avangard pen «batystyq boıaýǵa bylyqqan» delinetin ımpressıonızm baǵytynda jumys istegen qylqalam sheberleriniń mýzeıler, galereıalar, kórkemdik qorlar qajet etpeıtin, kórmelerge qoıylmaıtyn shy­ǵar­malaryna qoljetimdi baǵamen qol jet­kizip, kózden qaǵys, sózden alys sol Nókis mýzeıine ala bergen, ala bergen, ja­byq qorǵa («zapasnık») sala bergen, sala bergen. Avtonomııalyq res­pýb­lıka basshylyǵy qolyn qaqpaǵan, jolyn jappaǵan. Jarııalylyq jetip, sát sa­ǵaty soqqanda sonyń bári qun jet­pes qazynaǵa aınalyp shyǵa kelgen. Qazir Nókiske barsańyz, mýzeıge kelý­shi­lerdiń arasynda sheteldikterdiń kóp­tigine qaıran qalasyz. Búginde 100 myń­nan astam eksponat jınaqtalǵan ol mýzeıdiń beıresmı aty da bar: «Shól da­la­daǵy Lývr». Ashyǵyn aıtqanda, Keńes oda­ǵy­nyń «beıresmı óneri» negizinen sol Savıskııdiń arqasynda aman saqtalǵan. О́zimizge jaqyndatyp sóıler bolsaq, Tań­syqbaevtyń ımpressıonızmmen, ­pýantılızmmen, sezannızmmen áýestengen 20-30-jyldardaǵy Máskeý, Tashkent, Almaty jolatpaı qoıǵan maıly boıaýly peı­zajdarynyń, ǵajap grafıkasynyń bári qaraqalpaq elindegi sol mýzeıde tur. Oral aǵamyz Igor dosy arqyly senimdi jerge saqtaǵan eken. Bul neni kórsetedi? Bul qaraqalpaq jerinde órnegi ózgeshe ónerdi baǵalaıtyn, qasań qalypty qaqyrata alatyn azamatty saıalatqan, aıalaǵan aǵaıyn baryn kórsetedi. О́r halyq. Er halyq. Ánge áýes, kúıge qumar, jyrǵa jaqyn, seri halyq. Qaraqalpaǵy da, qazaǵy da. Bizdiń Ǵabıt sondaı ortadan shyqqan.

Ǵabıt onyń ústine... Taqtakópirde týǵan. Qazaqstandaǵy keńes ókimetine qarsy kóterilistiń alǵashqysy osy Taqtakópir aýdanynda bastalǵan. «Qazaqstandaǵy» degenimizge tańdanbańyz: Qaraqalpaq avtonomııalyq oblysy 1925–1930 jyldarda Qazaq avtonomııalyq respýblıkasynyń quramynda bolǵan. Talas Omarbekovtiń «Qaraqalpaqstandaǵy kóterilis» atty maqa­lasyndaǵy «1929 jyldyń 8 jeltoqsanyna deıin OGPÝ-dyń Erekshe úshtigi biraz isti qarap, kóteriliske qatysqan 32 adamdy atý jazasyna kesti. Úkim jedel oryndaldy. 1930 jyldyń 1 maýsymyna deıin 27 adam ártúrli merzimge konslagerge aıdaldy, taǵy 25 adam 3 jylǵa jer aýdaryldy» degen sózderge qarap-aq, bul qarsylyqtyń aýqymyn ańǵara alasyz.

Qazaq jýrnalıstıkasynyń búgingi iri ókilderiniń biri Ǵabıt Músireptiń (Iskenderuly) shyǵarmashylyǵyndaǵy bas-ty baǵyt azattyq jolyndaǵy, azamattyq jolyndaǵy jankeshtilik bolatynynyń bir syry osynda – bala kúnnen sanasyna syıdyra, súıegine sińdire ósken tektilikte jatyr. Ult baspasózinde Jeltoqsan ­jaıynda jerine jetkize jazǵandardyń ­keýde tusynda Ǵabıt te turatyny sondyqtan. 2024 jyly shyqqan «Toǵyzynshy terrıtorııa» atty kitabynyń tutas bir taraýy osy taqyrypqa arnalǵan. Ondaǵy «Jeltoqsan jylnamasy», «Qyrshynnan qıylǵan ǵumyrlar», «Ultshyl» ustaz», «On bes kúndik oqıǵa», «Qaltarysta qalǵan qaharmandar», «Dara turar datalar», «Jaıyma qaldyryńyzdarshy meni...», «Jeltoqsan jastary ekstremıst pe?» degen maqalalardyń árqaısysy bir-bir zertteýdiń júgin arqalap tur.

О́ziniń sózimen aıtsaq, qıyr Qyzyl­qum­nyń qoınaýyndaǵy aýyldy qazaq rýhanııatynyń bir bólshegi sanatynda ult mádenıetiniń tamyryna qan júgirtip jatyr dese, sol kezde senbes te edi, sóıtse, Alash balasy dúnıeniń qaı túkpirinde júrse de ana tilin ardaqtap, baba dástúrin ulyqtap, halyq qazynasyn qadir tutý arqyly ultynyń rýhanı baılyǵyn eseleýge úlesin qosa alady eken. Qaraqalpaqstandaǵy qazaq­tar ótken ǵasyrdyń sekseninshi jyl­darynda, basqasyn bylaı qoıǵanda, «Qazaqstan pıoneri» gazetiniń 20 myńǵa jýyq danasyn jazdyrǵan kórinedi... Bala Ǵabıt te gazettiń ár sanyn tosyp júretin. Sodan, taǵy da keıipkerimizdiń sózimen aıtsaq, mádenıettiń de, órkenıettiń de, bar jaqsynyń kókesi tym alysta, atajurtta, erekshe bir lepespen aýyzǵa alatyn Almatyda sııaqty bolatyn da turatyn.

Alataý aıasyndaǵy arman qalaǵa da jet­ti. Ańsaǵan ýnıversıtetine de tústi. Sol jyldarda birese ana gazetten, birese myna gazetten «Ǵabıt Músirepov, KazGÝ-diń stý­denti» dep qol qoıylǵan maqalalardy kó­zimiz shalyp qalatyn. Osyndaı da sáı­kes­tik bolady eken-aý dep tańdanyp qoıatynbyz.

Jýrnalıstıka fakýltetin bitiretin jylynda «Egemen Qazaqstanǵa» jumysqa qabyldandy. Munyń ózi talabymen tas jarýdyń arqasy ekenin aıtýdyń ózi artyq. Oǵan qosa alǵashqy kýrstardan-aq nazarynda ustap, ózgeshe óbektep ósirgen qaıran Erekeńniń – Erjuman Smaıyldyń aǵalyq qamqorlyǵy taǵy bar.

Ǵabıt Músireptiń áý bastan kóp qaýzaǵan taqyrybynyń biri – qan maıdandaǵy erlikti elge jetkizgen qalamgerler eńbegi. Oryn únemdeý úshin bir sóılemge syıǵyzatyn bolsaq: berilmegen Brest bekinisi týraly tamasha kitabymen Lenın syılyǵyn alǵan Sergeı Smırnov, ushaǵy aǵashtardyń ushar basyna kelip soǵylyp, 18 táýlik boıy ash-jalańash, úsik shalǵan qalpynda partızan balalary taýyp alǵanǵa deıin jer baýyrlap jyljyǵan da otyrǵan, tizeden kesilgen protez aıaqtarymen qaıtadan shtýrvalǵa qonyp, jaýdy jaıratýyn jalǵastyrǵan ańyz adam Alekseı Maresev jaıyndaǵy kitaby álem halyqtarynyń 52 tilinde 229 ret basylyp, jalpy taralymy 36 mıllıonnan asqan Borıs Polevoı, Raqymjan Qoshqarbaevtyń eren erligin jazýdy Kákimjan Qazybaevqa: «Jýrnalıspin deısiń! Dıplomym bar dep maqtanasyń. Jýrnalıske, eń aldymen, sezgir júrek, kóregen kóz kerek. Soǵys bitkeli beri on úsh jyl ótti, Raqymjandaı tarıhı adamdy kúni búginge deıin kórmeı júrgen neǵylǵan jýrnalıssińder!.. Raqymjan Jeńis ­jalaýyn jelbiretip, Reıhstagqa tý tikken batyr. Osydan artyq senderge – jýrnalısterge atańnyń basy kerek pe?!» dep býyrqanyp, bursanyp tapsyrma beretin Baýyrjan Momyshuly, áý basta Baýkeńmen jýrnal materıaly úshin suhbattasýǵa baryp, aıaǵyn naǵyz halyqtyq roman-dıalogke ulastyratyn Ázilhan Nurshaıyqov, Kákimjan Qazybaevtaı ustazynyń amanatyn atqaryp, «Ádilettilik qalpyna kelsin desek, el ekenimizdi bildirgimiz kelse, Rahań týraly 60–70-jyldardaǵy qoǵamdyq pikir negizinde bir dúmpip basylǵan umtylysty taǵy bir qaıtalap kórsek qaıtedi? Sóıteıik, jarandar! Pikir bildireıik. Usynys aıtaıyq. Halyq ala almaı kele jatqan qamalǵa taǵy bir ret shabýyl jasap kóreıik. Nátıjesi bolyp qalar...» dep bastap, ózi osy taqyrypqa birneshe maqala arnaıtyn, aqyry batyrǵa «Qazaqstannyń halyq qaharmany» ataǵy berilýine sheshýshi úles qosatyn Janbolat Aýpbaev...

Jalpy, Ǵabıt Músirep portrettik ocherkterinde qalamgerlerdiń tutas bir ga­lereıasyn jasap shyqty deýdiń artyǵy joq. Tólegen Aıbergenov, О́mirzaq Qojamura­tov, Nurmahan Orazbek, Saǵat Áshim­baev, Altynbek Sársenbaıuly, Erjuman Smaıyl, Artyǵalı Ybyraev, Jumataı Sabyrjanuly, Amantaı Shárip, Sharhan Qazy­ǵul, Samat Musa, Serikqalı Muqash, Erma­han Shaıhy, Meńdibaı Ábiluly... Bir ma­qalasyn sóz etýmen toqtaıyq. Ol – «Nuraǵa».

«Bul – tóńkeris!» dep jazdy ol Más­keý­de­gi tamyz búligi týraly... GKChP-ǵa, bálkim, osyndaı baǵany batys baspasózi berse bergen shyǵar, al keńestik keńistiktegi birde-bir basylym der kezinde ashyq aıta alǵan joq. Máskeýden áldeqaıda shalǵaıda, ken­shi­ler qalasy Qaraǵandydaǵy oblystyq gazettiń bas redaktory Nurmahan Orazbek máseleniń mánisin bir qaıyrdy». Nómirge jazǵan maqalasynyń aıaǵyna: «Sońǵy aıtarym, bul asyǵys jazba – qaıǵyly habardan týǵan alǵashqy áser, jeke pikirim. Erteń tótenshe jaǵdaı degen jeleýmen qaratúnek kúnder týa qalsa, redaksııa kollektıviniń basqa birde-bir múshesin aıyptamaýdy suraımyn» dep qosyp qoıǵanyna ne dersiz! Erlik, naǵyz erlik deısiz de qoıasyz. Sol erlikti búkil KSRO-da jasaǵan jalǵyz jýrnalıst qazaq bolǵanyna maqtanasyz. Jýrnalıst mamandyǵy úshin mereılenesiz.

Keıipker portretin jasaýdyń ádemi bir úlgisi – «Knıagının». Sonaý syn saǵatta separatıstik pıǵyldaǵy saıasatkerlerge soıqan toıtarys berip, halyqtyń alǵysyn arqalaǵan azamat Aleksandr Knıagınınniń aqıqat úshin arpalysyn aıqara ashady da tastaıdy. Nemese «Toqtardy» oqyńyz. Kóbimiz Toqtar Áýbákirovtiń ǵaryshqa alǵash ushqan qazaq ekenin aıtýmen qaıyrylyp qala beremiz. Al Ǵabıt aldymen onyń ǵaryshqa kóterilgenge deıin-aq Keńes Odaǵynyń Batyry atanýynyń syryna úńiledi. Jazǵany aqparattyq baılyǵymen, derek dáldigimen erekshelenip tur: «Toqtardyń erligi týraly eń áýeli týǵan halqy emes, muhıttyń arǵy betindegi AQSh jurty habardar boldy. Qupııa sanalatyn aqparatty amerıkalyqtardyń qandaı amalmen qolǵa túsirgeni óz aldyna bólek áńgime. Alaıda totalıtarlyq júıe ishki dúnıesin qymtaı ustap, syrtqa shashaý shyǵarmaı tumshalaǵan tusta, 80-jyldary AQSh-ta basylatyn «Air world» («Avıasııa álemi») atty bedeldi jýrnalda álemniń eń úzdik degen on synaqshy-ushqyshynyń tizimi jarııalanǵan. Sol ondyqtyń ishinde Toqtar Áýbákirov esimi de boldy». Álemdegi ondyqta!.. О́ıtkeni Toqtar Mıkoıan atyndaǵy tájirıbe-konstrýktorlyq bıýrosynyń ushaqtyń

50-ge jýyq túrin meńgergen beldi synaqshysy, KSRO-da birinshi bolyp Soltústik polıýske janarmaıdy áýede quıdyryp ushqan, palýba avıasııasyn bastap berip, dybystan ushqyr ushaqty áskerı kemege qondyrǵan, MıG-29K-ni «Tbılısı» kreıserinen kókke kótergen, kásibı ortada esimi Valerıı Chkalovpen, Aleksandr Fedotovpen, Vıktor Pýgachevpen qatar atalatyn synaqshy-ushqysh! Ǵaryshqa attanýdyń máselesi qalaı sheshilgenin Toqtar óz aýzymen bylaı aıtyp ótedi: « – Erteńine Nurekeń qabyldady da, namysymdy janydy. Qatty aıtty. «Sen ushýyń kerek. Bul – qazaq halqynyń 30 jyl boıǵy armany. Otyz jyl boıy qazaqtyń Baıqońyrynan kimder ushpady?! Qazaqtan basqanyń bári ushty. Eldiń namysy – bárimizge ortaq», – dep, eldik muratty kózdegen talabyn qoıdy. Men qarsylyq tanytyp edim: «Jaraıdy, ushpaı-aq qoı. Maǵan da kerek emes!» – degen sózi ótip ketti de, men kelisimimdi berdim. Sóıtip, Nurekeńniń namysymdy qamshylaýymen bir-aq kúnde ǵaryshker bolyp shyǵa keldim».

Ǵabıt qalamy tosyn tolǵamǵa toly.

«Halyqtar dostyǵy degen sóz úlken mánge ıe bolǵanymen, ásireqyzyldaý bop seziledi. О́ıtkeni halyqtardyń, memleketterdiń basty ustanymy dostyq emes, múdde bolatyn sııaqty». Kelispeske sharańyz qalmaıdy. «Taǵdyr jaqyndyǵy múdde jaqyndyǵyn týǵyzady. Múdde jaqyndyǵy joq jerde til, qan, din, úrdis, násil jaqyndyǵy eshteńe bitirmeıdi... Adam men adamdy, halyq pen halyqty, memleket pen memleketti jalǵastyrar eń berik dáneker – múdde jaqyndyǵy ǵana», deıdi abyz Ábish.

«Jıi qaıtalana bergen dúnıeniń qadiri ketetini bar emes pe? Sol sııaqty biz de orynsyz jerge tyqpalaı berý arqyly «egemendik» pen «táýelsizdik» ataýynyń da bedelin túsire bastaǵan sııaqtymyz». Bul maqalasynyń jarııalanǵanyna dál 20 jyl tolypty. Biz osydan shırek ǵasyr buryn-aq, naqty aıtqanda, 2001 jylǵy 22 naýryzda, «Egemen Qazaqstanda» jarııalanǵan «1991» atty maqalamyzda bul jóninde bylaı dep jazǵanbyz: «Jalpy, táýelsiz emes memleket bolmaıtyny ózinen-ózi túsinikti. Táýelsizdik – memleket ataýlynyń bolmys-bitiminen, ózindik tabıǵatynan zańdy túrde týyndaıtyn uǵym. «Egemenbiz», «táýelsizbiz» deı berý memleket qurylǵandaǵy eleń-alań shaqqa kóbirek jarasady. Kele-kele munyń ózi boıǵa sińip ketkeni kerek». Gazet betinde táýelsizdik ıdeıasyn kóp aıtqanda, kóp jazǵanda oqyrmannyń, kórermenniń, tyńdaýshynyń boıyna, oıyna erkin elmiz, derbes memleketpiz degen uǵymnyń sát saıyn, saǵat saıyn uıalaı berýin kózdedik. Kezinde bul ıdeologema ózin-ózi aqtady. Naqty nátıjesin berdi. Endi jańa ıdeologemalar sanada ornyǵýǵa tıis. Ǵabıt oıy osyǵan shaqyrady. О́ıtkeni «osy eki sózdi sóz qoldanysynda jıi paıdalaný óziniń memlekettiligin áli kúnge moıyndata almaı kele jatqan bosań eldiń tirligine saıady».

Interpretasııa jaǵynan da Ǵabıt eshkimge des bere qoımaıdy. 2022 jyly jazylǵan «Qutty qoǵam qandaı bolýy kerek?» atty maqalasy Qasym-Jomart Toqaevtyń «Eńserý» kitabynyń sońyndaǵy túıindi – Mahatma Gandı atap ketken «jeti áleýmettik kúnáni» paıymdaýǵa arnalǵan. Pýblısıst prınsıpsiz saıasattyń, eńbeksiz baılyqtyń, ar-uıatty joǵaltyp rahatqa batýdyń, aqıqatsyz bilimniń, ımandylyqsyz saýdanyń, izgiliksiz ǵylymnyń, Qudaıǵa qurbandyqsyz qulshylyq etýdiń qatpar-qatparyn qopara sóz etedi. Áýelde 2009 jylǵy kitapta keltirilgen osy jeti kúná jaıyndaǵy sózdiń Qańtardan keıin tipti kókeıkesti bola túskenin taıǵa tańba basqandaı etip túsindiredi.

Buryn negizinen maqalalary arqyly ǵana, syrttaı biletin Ǵabıtti «Egemen Qazaqstanǵa» qaıta kelgen tustan jaqynyraq tanı bastadym. Bir tapsyrmany tez arada tap-tuınaqtaı etkeni áli esimde. 2002 jyly Ábish Kekilbaıulymen Túrkııaǵa saparlap qaıttyq. Ábekeń «Túrki dúnıesine qyzmet» halyqaralyq syılyǵyn alǵan edi sonda. Bas-aıaǵy bir aptadaı júrgenbiz. Elge oralysymen sharýadan sharýa shyǵyp, jolsapar sozylyp bara jatty. Basqasha pishin izdep, suhbat jasaýdy usyndym. Ábish aǵa kelisti. Tańerteń úıine baryp, áńgimemizdi dıktofonǵa jazyp alyp qaıttym. Endi ony nómirge salý týraly oı keldi. Bas redaktor Erjuman Smaıylǵa «Osyny kim qaǵazǵa tez túsirip bere alady?» degenimde Erekeń Ǵabıtti atady. Redaksııada tilshi, aǵa tilshi, sholýshy, bólim meńgerýshisi sııaqty satylardyń bárinen ótip ysylǵan, onyń ústine saıasatqa jetik Ǵabıt dıktofondaǵy sózdi tyńdap, terýshige dıktovka jasap otyryp, jumysty tez tyndyrdy. Bul aıtýǵa ǵana ońaı. Qazirgideı qaltafonǵa qarap, ár on bes sekýndqa ne alǵa, ne artqa jyljytyp tyńdaı beretin kez emes, kassetaly dıktofondy sóılem saıyn ári-beri aınaldyryp jatqanyń. Sonymen mátin qolǵa tıdi. Endi redaksııalaýǵa kirisetin shyǵarmyn dep oılaǵanmyn, qansha aıtqanmen aýyzeki sózdiń aty aýyzeki sóz ǵoı. Joq, Ǵabıt aıtylǵannyń dáljazbasyn jasamapty, kádimgi suhbat mátininiń gazettik nusqasyn daıyndapty. Keı oılardy syǵymdap jetkizgen, taqyryptan aýyńqyrap turǵan tustardy alyp tastaǵan. Ústinen bir júrip ótip, azyn-aýlaq túzetýdi tez engizip, úıine alyp baryp, oqytqanymda Ábish aǵanyń jumysymyzdyń jedeǵabyldyǵyna bir tańdanǵany, taspadan túsirgen jýrnalıstiń shalymdylyǵyna eki tańdanǵany áli este. «Jigitiń jiptikteı etipti. Qysqartýlary qandaı qonymdy! Atyn qalaı dál qoıǵan!» dep te súısingen edi. «О́zińizdiń sózińiz ǵoı» desem, Ábekeń «Sózdiń ishindegi dánin tapqanyn aıtsaıshy» deıdi. Taqyryp «Adamnyń kúni adammen» dep qoıylǵan edi. Suhbat nómirge (2002, 6 sáýir) salyndy. Sońyna «Taspadan túsirgen Ǵabıt Músirep» dep jazyldy. Osydan keıin Ǵabıtke senimim arta berdi. Talaı-talaı talmaýly taqyrypty tamasha tolǵap tastaıtyn. Áli esimde, aptalyq jınalysta (jýrnalıstik jargonda «letýchka» deıdi) elimizde jat dinı aǵymdardyń betimen ketip, erkinsip bara jatqany jaıynda áńgime órbigen edi. Apta aralatpaı, Ǵabıt sol jóninde qany sorǵalaǵan maqalasyn usyndy. Aty – «Dinı «plasdarm». Eldi eleń etkizdi. «Rýhyńdy túsirme, ulym!» (2010), «Tarıhty tulǵalar jasaıdy» (2012), «Toǵyzynshy terrıtorııa» (2024) atty kitaptarynda osyndaı problemalyq tolǵamdary, osyp túsetin syn maqalalary barshylyq. Qaı basylymnyń da básin arttyratyn dúnıeler.

Jýrnalıst sheberligine synaqtyń biri – taqyryp qoıý. Bul jaǵynan da Ǵabıt shappaıber: «Jeltoqsan. Jańaózen. Janaıqaı», «Úkimet Úsendi nege unatpaı­dy?», «Parasattyń» parqy ketip, «Qurmet­tiń» qadiri qashqan joq pa?», «Málades, Mıttal, Mashkevıch!», «Men ýkraın bolǵym keledi...», «Tórińe shyǵarsań da, tóbeńe shyǵarma!», «Burynǵynyń bári batyr, bári sheshen...», «Jat jurtta jerlengen jampozdar», «Qur toqpaq», «Iа-ma-aaı-k-kaa!»...

 Bul Ǵabıttiń bizdi renjitken kezi de bolǵan... Eńbegin baǵalap, bas redak­tor­dyń orynbasary qyzmetine joǵary­lat­qa­nymyzǵa kóp ótpeı jatyp, bir kúni kabınetke kelip tur. Jumystan bosatýdy suraıdy. Endi ashylatyn «Nur-Astana» aptalyǵyna bas redaktordyń orynbasary qyzmetine shaqyrypty. Áli on ekide bir nusqasy joq basylym. Qalaı qalyptasady? Kim bilsin. Qoldamadym. Jaqsy jýrnalısin kim jibergisi keledi? Baratyn qyzmeti bas redaktorlyq bolsa birsári. «Zamnan» «samǵa» ósseńiz bir jón, bas gazettiń «zamynan» basqa gazettiń «zamyna» aýysatyndaı ne qajettilik týdy?» dep te aıttym. Kón­bedi. Tyń is bastap, ózin synap kórgisi kele­tindeı. Aqyry aýysty. Aıtqanynan aınymaıtyn jankeshtilik – Ǵabıttiń bir ǵıbraty.

Jańa basylymda da ózin tanyta aldy. Shyp-shymyr, jup-jumyr pýblısıs­tı­ka­lyq maqalalary jıi jarııalanyp turdy. Biraq bir ótkir synnan keıin... Ony endi ózi aıtsyn: «Taıaqtyń ushy bas redaktorǵa tıdi. Umyttyryńqyrap baryp kerenaý keńsedegiler bas redaktordy «óz erkimen qyzmetinen ketýge» májbúrledi. Ketti de. Jalǵyz ózi emes, ujymmen birge. Toǵyz adam túgel ketti. Qazaq jýrnalıstıkasynyń tarıhyndaǵy biregeı oqıǵa». Keıinnen «Aıqara» degen aty da, zaty da bólek jańa aptalyq shyǵarylyp, Sharhanmen birge taǵy sonda aýysty Ǵabıt. Átteń, ol basylym naryq qyspaǵyna shydamaı, jarty jylda jabylyp tyndy. Endi ne isteıdi? «Egemenge» qaıta kelýge suranǵanynda baıaǵy áńgimeni esine salǵanym da, sholýshylyq jumysqa qabyldaǵannan keıin ujymnyń jınalysynda «Adasqan uldyń oralýy» dep ázildegenim de ras.

29 mamyrda «Qazaq ádebıetinde» jarııa­laǵan «Qalam sııasyndaǵy qasıet» atty maqalasynda Sharhan Qazyǵul sol kezdi «Taǵy da jaqsynyń qadirin jaqsy biletinine kózim jetti. Artynan ergen talantty ini­lerine qashanda demeý bolyp júretin Saýyt­bek Abdrahmanov aǵam keńdik tanytty. Kezinde gazetti «tastap» ketken Ǵabıtti qaıta «Egemenge» aldy. Kóp uzamaı Ǵabıt bas redaktordyń orynbasary bolyp taǵaıyn­daldy» dep jazypty. Basqadaı qalaı jazsyn endi? Qara shańyraqqa oral­ǵan soń Ǵabıt qaıtadan atqa qondy. Kósile shapty. Qazaqstan Prezıdentiniń BAQ salasyndaǵy syılyǵynyń laýreaty atandy, «Daryn» memlekettik jastar syılyǵyn ıelendi. Qyzmeti de qalpyna keldi: kezindegi sózben aıtsam, biraz ýaqyt «zam» boldy, 2021 jyldan beri «sam» – «Egemen Qazaqstan» gazetiniń bas redaktory. Quramyna jeti birdeı gazet, bes birdeı jýrnal kiretin «Qazaq gazetteri» jaýapkershiligi shekteýli seriktestiginiń bas dırektory, jaqynda ózi de alpystyń asýy-nan asqaly turǵan «Barys» ordendi baýyrymyz, akademık Dıhan Qamzabekulynyń bas basylymdaǵy oń qoly.

Ǵabıttiń gazettiń bas redaktory retindegi qyzmetine aýyssaq, áńgime uzaqqa ketip qalady... Sondyqtan onyń redaktorlyq qoltańbasyna bir mysal keltirýmen toqtaıyn. Taıaýda osy gazette Prezıdenttiń oqý mádenıetin arttyrý jáne zerdeli ult qalyptastyrý jónindegi Jarlyǵyna ún qosqan maqala jarııalaǵan edim. «Kel, aǵaıyn, oqylyq!» dep atalady. Jaqyn dosym oqı sala SMS jazypty, «Taqyrypty da Ybyraı atamyzdyń izimen meılinshe taýyp qoıypsyń!» depti arasynda. «Joq, ol meniń eńbegim emes. О́zim atyn «Oqymasa oı toqyraıdy» dep qoıǵan edim. Túnde Ǵabıt ózgertýdi usyndy...» degenimde aıyzy qandy. «Redaktor osyndaı bolýy kerek qoı. Myqty eken» deıdi. Bul da Ǵabıttiń bir ǵıbraty.

Joq, Sharhan ásire áspettemegen. Ǵabıt rasynda da myqty. Sol myqty búgin alpystyń asqaryna shyqty.

Sózi ýaqytty, ózi baqytty bolsyn.

Saýytbek ABDRAHMANOV