Osy jylǵy naýryzdyń basynda Aqtóbede Qazaqstan, Ońtústik Koreıa, Reseı Federasııasy jáne Túrkııa elderi ókilderiniń qatysýymen ótip jatqan organdardy transplantasııalaý boıynsha halyqaralyq sımpozıým boldy. Oblysta buǵan deıin oblystyq densaýlyq saqtaý basqarmasy jáne álemdik sanattaǵy ońtústikkoreıalyq Kangnam Severans emhanasy arasynda qol qoıylǵan memorandým júzege asyryla bastaǵan bolatyn. Bul keleli keńesti óńirdegi medısınalyq klaster qurý qadamdarynyń zańdy jalǵasy dese de bolǵandaı.
Yntymaqtastyq aıasynda Qazaqstan aımaqtarynda organdardy transplantasııalaýdy damytý jaıy talqylandy. Aýqymdy sharaǵa Seýl Ulttyq ýnıversıteti gospıtaliniń Prezıdenti Bıýng Hı Oh, Reseı men Túrkııanyń densaýlyq salalaryndaǵy bedeldi qaıratkerleri, respýblıkalyq transplantasııa boıynsha úılestirý ortalyǵynyń dırektory Jaqsylyq Dosqalıev, «A.N.Syzǵanov atyndaǵy Ulttyq hırýrgııa ǵylymı ortalyǵy» AQ dırektory Bolatbek Baımahanov, Astana, Shymkent, Almaty medısına ortalyqtarynyń ókilderi qatysty.
Aımaqta transplantasııany damytý – aýqymdy joba, ony júzege asyrýǵa bolady, dep sanaıdy respýblıkalyq transplantasııa jónindegi úılestirý ortalyǵynyń dırektory Jaqsylyq Dosqalıev.
Onyń aıtýyna qaraǵanda, búırek pen baýyrdy aýystyrý boıynsha sátti otalar jasalǵan Aqtóbe oblysyn transplantologııanyń jańa deńgeıine kóterildi deýge bolady.
Shara qorytyndysy boıynsha Aqtóbe oblysy densaýlyq saqtaý basqarmasynyń jetekshisi Áset Qalıev pen Seýl Ulttyq ýnıversıteti gospıtaliniń prezıdenti Bıýng Hı Oh aımaqtaǵy transplantologııany damytý salasynda birlesip jumys isteýdi qarastyratyn eki jaqty memorandýmǵa qol qoıdy. Oblys ákimi Berdibek Saparbaev Batys Qazaqstanda osy ǵylymnyń damýyna súbeli úles qosqan otandyq jáne sheteldik dárigerlerge Alǵys hattar men estelik medaldar tabystady.
Sımpozıýmge qatysyp jatqan myqty hırýrg-transplantologtar eki kúnde aqtóbelik áriptesterine tiri donordan búırek pen baýyrdy transplantasııalaý boıynsha sheberlik dáristerin ótkizdi.
Oblystyq klınıkalyq aýrýhanada N.Syzǵanov atyndaǵy Ulttyq ǵylymı hırýrgııa ortalyǵynyń basqarma basshysy, professor Bolatbek Baımahanov bastaǵan hırýrgter otyz jastaǵy aqtóbelik azamattyń búıregin aýystyrdy.
Oblystyń bas hırýrgi Erlan Sultangereevtiń aıtýynsha, naýqas ótken jyly tirkeýge alynyp, baqylaýda bolǵan.
– Aýyr búırek dertine shaldyqqan naýqasqa belgilengen em nátıjesi bolǵannan keıin búırek aýystyrýǵa týra kelgen. Naýqastyń 58 jastaǵy anasy búıregin beretin boldy. Osydan keıin jan-jaqty tekserýler júrgizilip, otaǵa daıyndadyq. Ulttyq ǵylymı ortalyqtan kelgen mamandarmen birge aqtóbelik hırýrgter ota jasaýǵa qatysty. Bul – oblysta jasalyp jatqan segizinshi ota, – dedi ol. Erlan Sultangereev bolashaqta apattyq jaǵdaıda qaza tapqandardyń dene múshelerin naýqastarǵa aýystyryp salýdyń qolǵa alynatynyn aıtty. Qazirgi kúni oblysta 168 adam búırek, 60 adam baýyr, 6 adam júrek aýystyrýdy qajet etetin naýqastar bar eken. Oblystyq aýrýhananyń bas dárigeri Samat Danııarovtyń aıtýynsha, búırek, baýyr transplantasııasyn jasaýda aýrýhananyń múmkindigi zor. Muny Astanadan kelgen mamandardyń ózderi de moıyndaǵan. О́tken jyly aýrýhananyń alty mamany Ońtústik Koreıa elinde bilimin jetildirip kelipti. Bıyl munda on búırek, bes baýyr aýystyrý otasy jasalady dep kútilýde.
Ekinshi kúrdeli operasııa – baýyr aýystyrý otasy koreıalyq professor Kvang Výng Lıdiń qatysýymen jasaldy.Eki operasııa da sımpozıýmǵa qatysýshylarǵa onlaın rejiminde kórsetildi. Baýyr men búırek aýystyrý otasyna qajetti qarjy respýblıkalyq bıýdjetten bólingen. Máselen, bir búırek aýystyrý úshin 3 mıllıon 600 myń teńge jumsalsa, baýyrǵa 25 mıllıon teńge qarastyrylady. Sondaı-aq, aýrýhanada jambas pen tize býyndaryna endoprotez salý otasy sátti jasalyp jatyr. Osy ýaqytqa deıin 150 naýqasqa endoprotez salynypty.
– Qazir aýrýhana hırýrgteri aýyr ota túrlerin, onyń ishinde transplantasııa jasaý ádisterin meńgerip aldy deýge bolady. Búginde bizdiń hırýrgter búırek aýystyrý otasyn ózderi jasaı alady. Buǵan deıin jasalǵan otalardyń barlyǵy sátti ótti. Naýqas azamattarmen baılanys úzilmeıdi. Olar dárigerlerdiń qadaǵalaýynda bolady. 2014-2015 jyldary 25 myń adam emdelip saýyqtyrylsa, osy kezeńde 10 myńnan astam ota jasaldy, 6 myń sábı dúnıege keldi, – dedi bas dáriger.
Buǵan deıin búırek pen baýyr aýystyrý Astana, Almaty jáne Shymkent qalalarynda jasalyp kelipti. Endi bul qalalardyń qataryna Aqtóbe qosylyp otyr dep senimmen aıtýǵa bolady. Seýl Ulttyq ýnıversıteti gospıtaliniń prezıdenti Bıýng Hı Oh jýrnalısterge bergen suhbatynda eki eldiń arasyndaǵy ózara yntymaqtastyq kókjıegi keńeıe túsetinine toqtalyp, tek transplantalogııa ǵana emes, medısınanyń basqa salalary boıynsha da birigip jumys jasaýǵa baǵyt ustalyp otyrǵanyn jetkizdi. Munyń ózi óńirdiń medısınalyq áleýetiniń budan da qýatty bola túsetinine sendiredi.
Satybaldy SÁÝIRBAI,
«Egemen Qazaqstan».
Aqtóbe oblysy.
Sýretti túsirgen
Haıreden RAÝShANOV.