Elbasy manıfesi: BEIBIT О́MIRGE ÚNDEÝ

Alǵashqy qadamnyń jaýapkershiligi Memleket basshysy Nursultan Nazarbaev Karnegı qorynyń shtab-páterinde jarııa etken «Álem. HHI ǵasyr» manıfesi arqyly halyqaralyq qatynastar men qarýsyzdanýdy ári qaraı damytý salasyna aıtarlyqtaı úles qosqany anyq. Jalpy, bizdiń elimiz jahandyq antııadrolyq qozǵalysqa úlken kúsh-jiger jumsap keledi. Osydan 25 jyl bu­ryn álemde alǵash bolyp ıadrolyq qarýdan bas tartqan Qazaqstan artynsha Ortalyq Azııany ıadrosyz aımaq jasaý boıynsha bastamasyn júzege asyrdy. Prezıdent Nursultan Nazarbaev atomdy beıbit jáne qaýipsizdik maqsattarynda qoldaný úlken mańyzǵa ıe ekenin atap kórsetedi. Ásirese, bul tek ıadrolyq tehnologııalardy ǵana emes, son­daı-aq, ǵylym men tehnıkanyń basqa da jańa túrli salalaryn damytý isinde jetekshi rólge ıe. Tek adamzattyń osy jańalyqtardy túrli qyryp-joıatyn qarýlar jasaý úshin qoldanýǵa umty­latyny ókinishti. Biz atomdy áskerı maq­satta paıdalanýdyń aqyry qandaı qasiretke alyp baratynyn jaq­sy bilemiz. Álem bul týraly alǵashqy málimetti Japonııanyń Hırosıma jáne Nagasakı qalalaryna tas­talǵan atom bombalary ákelgen adam shoshyrlyq áreketten soń estip, bildi. Osylaısha, atom bombasynyń qandaı joıqyn kúshke ıe ekenine kóz jetkizip, bolashaǵyna úrke qaraıtyn boldy. Al Qazaqstan basshysy Nursultan Nazarbaev júrgizip kele jatqan atomǵa qarsy saıasat, osy turǵydan alǵanda, tek qoldaýǵa ǵana laıyq ekeni aıtpasa da túsinikti. Osy oraıda, Memleket bas­shysynyń ıadrolyq aımaqtardy Eýrazııa, Latyn Amerıkasy jáne Afrıka aýmaqtarynda keńeıtý týraly sózderi úlken rızashylyq sezimin týdyrǵanyn aıta ketken jón. Osy isti oń baǵytqa qaraı burý maqsatynda 2015 jyldyń tamyz aıynda elimiz aýmaǵynda MAGATE-men birlesip, Tómen baıytylǵan ýran bankin ornalastyrý týraly kelisimge qol qoıylýyn mańyzdy bastama boldy dep esepteımin. Osy jahandyq aýqymdaǵy oqıǵany atomdy qaýip­siz jáne beıbit maqsatta paıdalaný máselelerinde asa mańyzdy qadam bolǵanyn seziný ma­ńyzdy. Bul qadamnyń Qazaqstan tarapynan ja­salǵany da qýantady. Alla POZDNIаKOVA, Investısııalar jáne damý mınıstrligi Aeroǵarysh komıtetiniń «Ǵarysh-Ekologııa» ǵylymı-zertteý ortalyǵy» medısınalyq baǵdarlamalar bólimi respýblıkalyq memlekettik kásipornynyń basshysy, medısına ǵylymdarynyń doktory Astana

Soǵys órti tutanbasa eken

Soǵys. Qulaqqa túrpideı tıetin atyń qandaı jaman edi seniń. Talaıdyń ómirin qııatyn, talaıdy baýyry men jaqyn-jýyǵynan máńgige ajyratatyn tajalsyń ǵoı sen, atyń óshkir soǵys. Seniń zardabyńdy talaılar bastan ótkerdi. О́kinishi men óksigi júrekten máńgi óshpeıtinin talaılar jaqsy biledi. Álem áli de soǵys órtine sharpylyp tur. Álem jurty soǵys órti eshqashan tutanbaǵanyn qalaıdy. Alaıda, Nursultan Nazarbaevtaı soǵyssyz álemniń qajettigin kóterip júrgen saıasatkerler de, memleket basshylary da kezdese bermeıdi. Tipti, álemdik saıasat sahnasynda júrgen keıbir tulǵalar adamzattyń beıbit ómiri úshin bas qatyrmaıtyndaı kórinedi. Vashıngtondaǵy Iаdrolyq qaýipsizdik jónindegi IV sammıtte HHI ǵasyrdyń tynyshtyǵyn tilegen, búgingi qaqtyǵystar men janjaldardyń, ekonomıkalyq sanksııalardyń kóbeıýi álemdegi beıbit ómirdiń sıyǵyn ketiretinin aıtqan Nursultan Nazarbaev barshany oılanýǵa shaqyrdy. Árıne, keleshek urpaqtyń úreı men qorqynyshqa boı aldyrmaı, beıbit ómir súrýin qamtamasyz etýdi myqtap oılaýǵa shaqyrdy. Shyndyǵynda, adam ómirine qaýip-qater týdy­ratyn jaýyzdyqtyń bári de qara nıettilerdiń qoldaýymen jasalady ǵoı. Áıtpese, teris aǵymdaǵy dinı sektalar da jańbyrdan keıingi sańyraýqulaqtaı boı kó­termes edi. Adamdar bir-bi­rine jaýyqpas edi. Tipti, jelkildegen jastar týǵan elin, otbasy men ata-anasyn, baýyrlaryn tastap, qasıetsiz soǵys isine aralaspaǵan bolar edi. Kóp jyldar boıy aırandaı uıyǵan Arab álemindegi keı elder ishi ala taıdaı búlinbes edi. Sol elderdegi beıbit turǵyndar jat jerge bosqyn bop údere jóńkilmegen bolar edi. Tilin de, dinin de túsinbeıtin ózge ulttyń músirkeýine ushyramaǵan bolar edi. Apyr-aı, osynyń bárin oı eleginen ótkizgende, álemdegi tynyshtyqqa irit­ki salyp, halyqtardy bir-birimen qyr­qystyryp qoıǵandar qandaı ushpaqqa shyǵar eken deısiń. Dúnıe dıdaryn alatopalań qylǵan qara nıettiler Allanyń qaharyna ushyraıtynyn bilmegeni me sonda? Bilse de osyndaı opasyz tirlikke qalaısha qadam jasaıdy? О́zderin qoıshy, sońynan ergen urpaǵynyń bolashaǵyn oılamaıtyn neǵylǵan qanypezerler edi bular? О́zgeniń beıbit ómirine qol suǵyp, talaı jandy eńiretken, talaı jandy qyrshynynan qıǵandar qalaısha jer basyp júredi? Sanany san-saqqa júgirtken, jaýaby qıyn osyndaı saýaldar beıbitshilikti súıetin, ózgege bolsyn degennen basqany tilemeıtin adal jandardyń bárin oılantady. Bizdiń Elbasy Nursultan Nazarbaev jer sharyn meken etken barsha halyqtyń mamyra-jaı tirlik keshkenin, álem aspanyn qara túnek torlamaǵanyn qalaıdy. О́ziniń aq-adal nıetin álemdik sammıt minberinen jarııa etti. Planetadaǵy barlyq elderge, barlyq halyqtarǵa tek jaqsylyq tilep, soǵyssyz álem quryp, tini buzylmas tynyshtyqtyń ornaýy úshin alańdaǵan Nursultan Nazarbaevtyń bastamasyn jahan jurty qoldaıtynyna senimim sheksiz. Iá, soǵys órti eshqashan tutan­basa eken. Álem elderi arasynda tek birlik pen yntymaq ornasa eken.  Nurym ERǴALIEV,  Mahambet aýdandyq máslıhatynyń depýtaty  Atyraý oblysy, Mahambet aýdany

Bolashaqty qorǵaýdyń oń sheshimi

Qazaqstan Respýblıkasynyń Prezıdenti Nursultan Nazarbaev Vashıngtonda ótken Iаdrolyq qaýipsizdik jónindegi IV sammıt jumysyna qatysýy barysynda ıadrosyz álemdi saqtaý boıynsha jahandyq strategııasyn usyndy. Eýrazııa qurlyǵyndaǵy asa jyldam damyp kele jatqan memleketterdiń biriniń basshy­sy retinde ol tek óz halqy úshin ǵana emes, sondaı-aq, búkil álem­­­degi turaqsyzdyq týraly tol­ǵanatynyn aıqyn ańǵartty. «Álem. HHI ǵasyr» manı­fe­­­sinde Nursultan Nazarbaev álemdegi jaǵdaıǵa naqty taldaý jasap qana qoımaı, álemdik qoǵamdastyqqa búkil planetany demılıtarızasııalaý strategııasyn kóldeneń tartty. Memleket basshysy tarapynan usynylǵan bul baǵdarlamalyq qujat Elbasyn álemdik aýqymdaǵy saıasatker dep ataýǵa bolatynyn taǵy bir márte anyq kórsetip otyr. Álemdik qoǵamdastyq Qazaq­stan basshysynyń búkil dúnıeniń qaýipsizdigi úshin shyn máninde alańdaıtynyn tek estip qana qoımaı, durys qabyldady deýimiz kerek. Sondyqtan da manıfes­ke BUU Bas Assambleıasy men Qaýipsizdik Keńesiniń resmı qu­jaty degen mártebe berildi. Qazaqstan ıadrolyq qarýdan alǵashqy bolyp bas tartqan el jáne 1991 jyldan bastap kóp­tegen jyldar boıy búkil adam­zatqa ıadrosyz saıasat júrgizý bú­kil dúnıejúzinde turaqtylyqty saqtaýdyń eń durys joly bolyp tabylatynyn dáleldep keledi. Búkil dúnıejúzinde beıbit­shilik ornatý isi bir kúnniń ǵana sharýasy emes ekeni aıtpasa da túsinikti. Sondyqtan, Qazaqstan Prezıdenti óziniń manıfesinde BUU týy astynda memleketterdiń Beıbitshilik, turaqtylyq, senim jáne qaýipsizdik dep atalatyn jahandyq koalısııasyn qurýdy usyndy. Táýelsiz Qazaqstannyń qur­dasy retinde jeke óz basym úshin Otanymyzdyń bolashaǵy máselesi qashanda kókeıkesti másele bolyp tabylady. Sebebi, bizge, jas urpaqqa beıbitshilikti, birlik pen turaqtylyqty saqtaý úshin ómir súrip, jumys isteýge týra keledi. Osy turǵydan alyp qaraǵanda, ıadrolyq qaýipsizdik jónindegi jahandyq sammıtter álemdik saıasatta úlken mańyzǵa ıe ekeni aıtpasa da túsinikti. Halyqaralyq qoǵamdastyqqa búkil álemde ıadrosyz álem qurý týraly úndeýdiń dál bizdiń elimizden jarııalanyp kele jatqany úshin keýdemdi árkez maqtanysh sezimi bıleıdi.  Ashat ORALOV, qalalyq máslıhattyń depýtaty, Astana qalalyq «Nur Otan» partııasy fılıaly tóraǵasynyń birinshi orynbasary  Astana