Qazaqstan basshysy óz manıfesinde jer betinde beıbitshilikti saqtaýǵa jáne jańa álemdik soǵystar qateriniń aldyn alýǵa qatysty memleketter basshylary men barlyq elder halqyna úndeý tastady.
HHI ǵasyrda adamzat ózin ózi mılıtarsyzdandyrý baǵytyna qaraı batyl qadam jasaýy tıis. Endi qaıtip ondaı múmkindik bolmaıdy. О́ıtpegen jaǵdaıda bizdiń planetamyz adamdary joq orasan zor radıoaktıvti materıaldar qoqysynyń úıindisine aınalmaq. Bizdiń planetamyz tańǵajaıyp, budan ózge ondaı dúnıe bizde joq jáne bolmaq ta emes. Sondyqtan adamzatqa jappaı qamtıtyn «HHI ǵasyr: soǵyssyz álem» baǵdarlamasy qajet. Bul jahandyq strategııa soǵys vırýsy men daý-janjaldardy joıý boıynsha ulttardyń kelisilgen jáne jaýapkershilikti is-qımyldaryn aıqyndaýy tıis... Kez kelgen qazirgi zamanǵy soǵysta jeńimpaz bolmaıdy jáne bolýǵa da tıis emes, onda bári de jeńilis tabady.
Bul eskertý sózder birinshi kezekte ózimiz jańa býyn dep ataıtyn qazirgi balalar men jastarǵa qatysty. Osy ǵasyrda ómir súretin jáne atalary men ákeleri salyp bergen jol boıynsha beıbitshilik estafetasyn alyp júretin de solar bolmaq. О́zderiniń tabıǵatyna qaraı balalar eresek adamdardan góri ózge elderdegi zamandastarymen dos bolýǵa kóbirek umtylady. Buǵan meniń ózimizdiń halyqaralyq skaýttyq uıym jumysyndaǵy tájirıbem arqyly da kózim jetti. Onda Djamborı dep atalatyn sletter turaqty túrde ótkizilip turady. Olar túrli elderdiń jastaryn biregeı ıdeıa astyna biriktiretin eń iri mádenı jáne bilim berý is-sharasy bolyp tabylady. Oǵan ondaǵan memleketten skaýttar kelip, birlese otyryp túrli is-sharalar ótkizedi. Al olardyń negizinde búkil planeta jastarynyń dostyǵy, bir-birine shynaıy qurmet jáne soǵysqa degen qarsylyq jatyr.
2005 jyly Qazaqstannyń skaýttary Germanııadaǵy Djamborıde boldy. Al 2014 jyly olar sondaı sletti ózderinde ótkizýge qol jetkizdi. Oǵan álemniń 30-ǵa tarta elinen 500-den astam jastar qatysty. Bizdiń Qazaqstandy kóshpelilerdiń uly mádenıeti retinde tanystyrý týraly ıdeıamyz da dál sol kezde týyndady. Bul is-sharalar Qazaqstan úshin halyqaralyq aýqymdaǵy bedeldi jastar oqıǵasy boldy. Sonymen birge, ol, sóz joq, EKSPO-2017 qarsańynda bizdiń elimizdiń týrıstik tartymdylyǵyna óziniń oń yqpalyn tıgizdi.
Jastar Qazaqstan Prezıdentiniń manıfesi sııaqty jaqsy jáne gýmanızm ıdeıasyn áserli jáne týra maǵynasynda qabyldaıdy. Sondyqtan da, osynaý beıbitshilikke degen memleketaralyq úndeýdiń planeta jastarynyń zor jetistigine aınalýy mańyzdy. Men qazirgi ýaqytta álemdik daǵdarysqa baılanysty el ekonomıkasyndaǵy jaǵdaıdyń kúrdeli ekenin túsinemin. Degenmen, Astanada álem jastarynyń forýmyn ótkizip, onda olardyń «Ǵasyrlar boıy soǵys órti tutanbasyn!» degen uran tastaýy oryndy is bolar edi.
Vıktor DEIMÝND,
Qazaqstan skaýttar qozǵalysy uıymynyń prezıdenti
PAVLODAR