Erlikti enshilegen erler

Senbi, 7 sáýir 2012 7:57

Quqyq qorǵaýshylar úshin eń basty talap beıbit adamdardyń berekesin alatyn qylmystyń be­tin ashyp, naqaq zardap shekken­der­diń konstıtýsııalyq quqyn qamtamasyz etip, zańdylyqty ornatý bolyp tabylady. Bul oraıda Astana qalalyq IID qyz­met­kerleriniń arasynda antyna adal­dyq tanytyp, adamdardyń quqyn qorǵaýda aıryqsha kózge túsip júrgenderi barshylyq. Al olardyń beıbit kúnde jasaǵan erligi eldiń rızashylyǵyn týdyryp otyr. Máselen, solardyń birqatary retinde atar bolsaq, taıaýda Prezıdent Jarlyǵymen polısııa starshınasy Nesipbek Nákishov pen polısııa aǵa serjanty Rahat Ábdıev «Erligi úshin» medalimen marapattaldy. El Táýelsizdiginiń 20 jyldyq merekesine oraı Astana qalasy IID bastyǵy, polısııa general-maıory Amantaı Áýbákirov jol saqshylaryna bul marapatty saltanatty túrde tabys etti.

Senbi, 7 sáýir 2012 7:57

Quqyq qorǵaýshylar úshin eń basty talap beıbit adamdardyń berekesin alatyn qylmystyń be­tin ashyp, naqaq zardap shekken­der­diń konstıtýsııalyq quqyn qamtamasyz etip, zańdylyqty ornatý bolyp tabylady. Bul oraıda Astana qalalyq IID qyz­met­kerleriniń arasynda antyna adal­dyq tanytyp, adamdardyń quqyn qorǵaýda aıryqsha kózge túsip júrgenderi barshylyq. Al olardyń beıbit kúnde jasaǵan erligi eldiń rızashylyǵyn týdyryp otyr. Máselen, solardyń birqatary retinde atar bolsaq, taıaýda Prezıdent Jarlyǵymen polısııa starshınasy Nesipbek Nákishov pen polısııa aǵa serjanty Rahat Ábdıev «Erligi úshin» medalimen marapattaldy. El Táýelsizdiginiń 20 jyldyq merekesine oraı Astana qalasy IID bastyǵy, polısııa general-maıory Amantaı Áýbákirov jol saqshylaryna bul marapatty saltanatty túrde tabys etti.

Mundaı qurmetke qos polıseı áskerı jáne qyzmettik min­detterin tıisti dárejede atqara alǵandyǵy men adam ómirin saq­tap qalýda erlik pen qaısar­lyq­ kórsetý arqasynda jetti. Bu­lar sol kúni kezekshilikte júrgen. Kenetten aspanmen astasqan kóp qabatty úılerdiń birinde gaz ballony jarylyp, úshinshi qabatta ornalasqan eki páterden órt shyqqan kezde otqa oranǵan úıge demderin ishke tarta jyldamdata kirip, eń aldymen balalar men áıelderdi kórpege orap shyǵara bastady. Sonan keıin qalǵan páterlerdegi turǵyndardy shyǵa­ryp, aýrýhanaǵa jetkizdi.

Dál osy saltanatty jıynda Almaty aýdandyq IIB jedel ýákili, polısııa aǵa leıtenanty Evgenıı Golotoıstrov ta gene­ral­dyń qolynan nagrada aldy. Ol ótken jyldyń shildesinde qo­ǵamdyq tártipti buzǵan qylmys­tyq toptyń jolyn kesken bolatyn. Kúdikti Evgenııdi aýyr jaralap úlgerse de, polısııa qyz­metkeri onyń adymyn uzartpady. Asa aýyr qylmyskerdi quryqtaý­da erlik kórsetkeni úshin Ishki ister mınıstriniń buıryǵymen Evgenıı Golotoıstrovqa «Quqyq tártibin qamtamasyz etýde úzdik shyqqany úshin» medali tabys etildi.

Sonymen qatar, polısııa general-maıory A.Áýbákirov pa­trýldik polısııa polkiniń eki qyz­met­keri – Jánibek Ábdiráshıtov pen Marat Rahymjanovqa alǵys jarııalady. «Bul jigitter polısııada qyzmet atqarýǵa naǵyz laıyq­ty azamattar», – dedi IID basshysy. Sebebi, olar da oqaly kıimdi tekke kıip júrmegenderin dálel­dedi. Kún muńartyp, kóńilge muń uıalap turǵan bir kúnderi óz min­detterin atqaryp júrgen olar kó­pir ústinde qulazyp turǵan qyz­dy kóredi. Mynadaı beıýaq sátte kópirdiń jaǵasyna kelip daǵda­ryp turý bir qaýiptiń bolaryn sezdirgendeı edi. Sóıtkenshe bol­ǵan joq álgi boıjetken bıikten qulap, muzdaı sýǵa quldılaı jó­neldi. Onyń sońynan oılanbas­tan sekirgen polısııa qyzmet­kerleri óz ómirine qol salmaq bolǵan boıjetkenniń sýǵa batýyna jol bermeı dereý jaǵaǵa alyp shyqty. Áıtpese, maltýdy da bil­meıtin qaıran qyz birden-aq sý túbine shógýi múmkin edi. Azamat­tardy qutqaryp qalýda óz ómirin táýekelge tigip batyldyq tanyt­qany úshin patrýldik polısııa qyzmetkerlerine «Quqyq tártibin qamtamasyz etýde úzdik shyqqany úshin» medali, IIM gramotasy men Astana qalasy IID bastyǵynyń alǵys haty tabystaldy.

Árıne, polısııanyń negizgi min­deti qoǵamdyq oryndarda qu­qyq tártibin qamtamasyz etý men beıbit adamdardy qylmysker­ler­den qorǵaý ekeni belgili. Mine, solardyń biri keshki ýaqytta qa­­­la kóshe­sin­de patrýlde júrgen jol pol­ı­sııasynyń qyzmetker­leri 5 qabat­ty turǵyn úıden qat­ty ja­ryl­ǵysh zattyń dybysyn es­tıdi. Tez arada oqıǵa ornyna jetken olar aldymen turǵyn­dar­dy qaý­ip­siz aımaqqa shyǵaryp, tótenshe jaǵ­daı qyzmeti men jedel járdem shaqyrady.

Turǵyn úıdegi jarylys pá­terlerdiń birindegi gazdyń shyǵý saldarynan bolǵan. Jarylys tol­qynynan kórshi páterdiń qa­byr­ǵasy qulap, ol jaqtan bala­nyń jylaǵan daýysy estildi. Kez kelgen árekettiń qaıǵyly jaǵ­daıǵa soqtyratynyn biletin polısııa qyzmetkerleri órtke oran­ǵan úıge kirip, jas bala men qart áıeldi alyp shyǵady. Sonan soń ózge turǵyndardy birtindep shy­ǵa­ra bastaıdy.

Al Jumabaev kóshesiniń bo­ıyn­daǵy úılerdiń birinde órt shyq­qanda, sol mańda júrgen pa­trýldik polısııa polkiniń qyz­met­­kerleri kishi serjant Mıras Qabdyshev, tájirıbeden endi ǵana ótip júrgen Ádilet Ysqaqov oqı­ǵa ornyna birinshi bolyp jetti. Olarǵa patrýldik polısııa pol­kiniń aǵa serjanty Talǵat Qol­shybaev qosyldy. Sóıtip polısııa qyzmetkerleri kireberis dá­liz­ge engende 5-qabatta lıftiniń janyp jatqandyǵyn ańǵardy. Áýeli birden órt sóndirý, jedel járdem qyzmetin shaqyrǵan olar jedel turǵyndardy tysqa shyǵa­rýǵa kiristi. О́rttiń qoıý tútini kireberisti orap, turǵyndardyń ómirine qaýip tóne bastaıdy. Sonan batyldyq áreketke barǵan polısııa qyzmetkerleri tez arada turǵyndardy shyrt uıqydan oıatyp, tysqa alyp shyǵady. О́rttiń tútininen 5-qabatta turatyn qa­rııa esinen tanyp qalǵan. Polısııa qyzmetkerleri qarııany kóte­rip birinshi qabatqa jetkizip, dá­rigerlerdiń qaraýyna tapsyrady.

Mine, astanalyq saqshylar­dyń mundaı erligin aıta berse, adam jany rýhtanyp, ıgi isteri­nen nur­­lana túsedi. Al elorda­lyq polı­seılerdiń beıbit kún­degi erlik isteriniń kóbeıe tús­ken­digi de jalpy Astana qalasy­nyń IID qyzmetiniń jolǵa qoıy­lýynan desek, artyq aıtqandyq emes. Má­selen, Astana qalasy­­nyń IID jedel basqarý ortalyǵy qaıta tú­lep, jańarǵan jáne qaı­ta jaraq­tanǵan mekemege aınaldy. JBO qaıta jasalǵan jóndeý jumys­tarynan soń ortalyqtyń tıimdi jáne qolaıly jumys atqarýyna barlyq jaǵdaı jasalyp, óz ju­mysyn ári qaraı je­tildirýde. Bos oryndar qosymsha jumys tetik­terine aınalyp, kom­pıýterler men tehnıka jańartyldy.

Beınebaqylaý júıesiniń teh­nıkalyq jabdyqtalýy polısııa qyzmetkerlerine beınemonıtorıng jaǵdaıy jáne ártúrli nysandardy baqylaýda ǵana emes, qaladaǵy qoǵamdyq qaýipsizdikti saqtaýda jáne ıntellektýaldy saraptama júrgizýdi qoldana otyryp, qala ınfraqurylymynyń qaýipsizdigin qamtamasyz etýde qolushyn beredi. Beınesaraptama jáne beınebaqylaý júıesi kó­she­ler men alańdardy qosa alǵanda qoǵamdyq oryndardaǵy jaǵ­daı­dy únemi baqylaýǵa, tonnelder men aınalma joldy qosa alǵanda avtokólik quraldarynyń qozǵa­ly­syn baqylaý, jol qozǵalysy erejelerin buzý faktilerin avtomatty túrde tirkeý, qalaǵa av­tokólikterdiń kirý, shyǵýy men avtomobılderdiń kólik aǵynyn­da jol qozǵalysy erejesin buz­ǵan, izdeýde júrgen, aıdap áketil­gen kólikterdi anyqtaýdy júzege asyrady.

Sonymen qatar «Integra» ıntellektýaldy júıesi iske qo­syl­sa, onyń negizgi maqsaty baǵdar­shamnyń tyıym salynǵan bel­gisi­ne ótý jáne joldyń jalpy syzyǵyn qııý, qarsy baǵytqa shyǵý, t.b. jol qozǵalysy ereje­sin buzý faktilerin avtomatty túr­­de anyqtap otyrady. Anyq­tal­ǵan aqparattar prosessıng ortalyǵy­na jiberilip, jol ere­jesin buzý­shylarǵa ákimshilik aıyppul tó­leıtindigi týraly hat­­tamalar jó­neltiledi. Máse­len, 2011 jyldyń 5 qyrkúıegi men 5 jeltoqsan aralyǵyndaǵy «Integra» ıntellektýaldy jú­ıe­simen anyqtalyp tólengen aıyppul­dyń kólemi 22 mln. teńgeni qurap otyr.

Jedel basqarý ortalyǵynyń beınebaqylaý operatorlary adamdardyń kóp sho­ǵyrlanatyn jerleri men óziniń ákimshilik terrıtorııasyn baqy­laı alady. Qyl­mystyń oryn alýyn jáne quqyq buzýshylyqty anyqtaǵan jaǵ­daı­da oqıǵa ornyna arnaıy jasaqty jiberý úshin top ofıserine habar túsedi. Qa­zirgi ýaqytta Astanada qoǵamdyq oryndar men jol aıy­ryqta­ryn­da, úı aýlalary men IIO terrıtorııalaryna qoıylǵan 420 syrtqy kamera jumys is­teıdi. Osy beı­nebaqylaý júıesi­niń kó­megimen ótken jyldyń 11 aıynda 121 qylmys ashylyp, 24 905 ákim­shilik quqyq buzýshylyq de­regi anyqtaldy. Mine, osylaısha elor­dalyq polıseılerdiń isi ty­nyshtyq pen qaýipsizdiktiń úlgi­si­ne aınalýda.

Aleksandr TASBOLATOV.