«Lıter» belgisimen kelgen sýret edi

1987 jyldyń 16 maýsymyna qaraǵan tún bolatyn. Erteńgi nómirdi bútindep, jaryqqa shyǵarýdyń qamymen zyr jú­girip júrgenbiz. QazTAG pen TASS-tan tasqyndap keletin ma­terıal­dar jobasy retke kelip, saıabyrsyp qalǵan. Aıaq astynan QazTAG-tan túsken fotomaterıal barshamyzdyń nazarymyzdy birden ózine aýdardy. Jeltoqsanshylardy jazaǵa tartqan sot aıaqtalyp, sonyń fotohabary «Lıter» belgisimen jiberilgen eken. Respýblıkalyq birqatar gazetter erte jaryqta basylyp ketken. Ádettegideı, bizdiń oblystyq «Jetisý» men «Ognı Alataý» gazetteri kóshtiń sońyn túgendep júrgenbiz...

Bir qyzyǵy, jeltoqsanshy tórt qazaq jigitiniń qasqaıyp turǵan sýretin bizben birge jarııa­laǵan «Ognı Alataý» gazetiniń basshylary sonda jappaı jaza­lanǵan joq. Jaýapty hatshysy (Skorohodov) ǵana qatań eskertý aldy. Al «Jetisý» basshylary jazalandy. Nege olaı boldy?

Aqıqatqa júginsek, bul arada eki gazettiń de jazalanatyndaı kinási joq edi. Sol sııaqty olar ataqty sýretti jarııalaǵany úshin batyldyq nemese ójettik jasady deý de qısynǵa kelmeıdi. О́ıtkeni, joǵaryda eske aldym, sol kúngi QazTAG-tan túsken fotomaterıaldyń shekesinde «Lıter» belgisi týrdy. Ondaı erek­she maqalalar gazet basshy­larynyń sheshiminsiz-aq nómirge salynatyn. Tártip solaı. Ras, gazettiń tehnıkalyq redaktory­ retinde men tosyn «Lıter» ja­ıynda kezekshige, ol arqyly bas­shylarǵa bir aýyz eskerttik. Qaıtalap aıtaıyn, «Lıter» – Ortalyq partııa komıtetiniń ruqsat belgisi, oǵan esh tosqaýyl qoıylmaıdy. Sondyqtan da foto salyndy, gazet jaryqqa shyqty.

Erteńgisin ádettegideı tús aýa jumysqa kelsem, búkil basshylarymyz baspahanada zar ılep júr. Tórt batyrdyń túp­nus­qa sýretin izdep álek. Gazet­tiń jaryqqa shyǵýyna qol qo­ıyl­ǵan soń, nómirge salynǵan qy­zyqty, mańyzdy sýretterdi, keıde óner juldyzdarynyń beınelerin tańdap alyp, úıge alyp ketetinim bar-tyn. Qaharman tórt qandasyma janym ashyp, bir jaǵy júregim aýyryp, eń bolmasa estelik bolsyn degen nıet­pen tarıhı sýretti úıdegi arhıvime qosyp qoıǵanmyn. «Mende» degen sózim kúlli jurttyń júzin jadyratyp jibergeni áli kóz aldymda. Kúndelikti konveıer-gazettiń kerýenimen júrip, kimniń ne úshin jazalanǵany, shynyn aıt­sam, esimde de qalmapty. Túp­­nusqa sýretti úıden ákep bas­shylardyń qolyna tabystadym, olardy «ádeıi joǵaltyp» jibergen degen joǵary jaqtan jeldeı esetin jalaqorlyq shabýyldan qutqardym-aý degen sezimde bolǵanym da ras.

Endeshe, «sýret oqıǵasynyń» nege son­shalyqty dúnıeni dúr­liktirgenin osy kúnge deıin túsine almaı tańmyn. Qazaqsha aıtqanda, «Lıter» belgisin alǵa tartqan «Ognı Alataý» jazadan op-ońaı qutyldy emes pe?! Álde, bul sol kezdegi shovınıstik saıasattyń «ultshyl» qazaqtardyń saǵyn syndyrý amaly boldy ma eken?

Álııa SEIILHANOVA,

Almaty oblystyq «Jetisý» gazetiniń tehnıkalyq redaktory (1980-1990 j.j)

ALMATY