Kollajdy jasaǵan – Almas MANAP, «EQ»
Keı eldi mekendegi jurtshylyq taza sýdyń dámin tatpasa, Tarazdaǵy kásipkerler aýyz sýdy aǵyl-tegil paıdalanyp otyr eken. Kóne shahardyń «jańashyl» kásipkerleri kólik jýý keshenderi men monshalarǵa jáne basseınderge tushy sýdy ońdy-soldy tutynǵan. Zańdy belden basqan kásipkerlik nysandardyń sany 300-den asyp jyǵylady. Júzden astam monsha ıesiniń sanaýlysy ǵana sýdy paıdalaný týraly tıisti qujatty zań aıasynda rásimdegen.
Tabıǵatty qorǵaý prokýratýrasy qoldanystaǵy zańdy syrt aınalyp ótýge tyrysqan kásipkerlerdiń zańsyz áreketin áshkereledi. Aýyz sýdy armansyz ári ruqsatsyz paıdalanyp kelgen azamattar endi zań aıasynda aıyppul arqalaýy múmkin. Prokýratýra ókilderiniń aıtýynsha, olarǵa áli de bolsa resmı túrde ýaqyt berildi. Sol ýaqytty tıimdi paıdalanǵandar ǵana jazadan qutylatyn kórinedi.
Derekke júginsek, oblys ortalyǵyndaǵy 150-ge jýyq kólik jýý ortalyǵynyń bar bolǵany 7-eýi ǵana sýdy paıdalaný boıynsha tıisti qujattardy rásimdegen. Al qalǵandary zań talaptaryn oryndaýǵa kelgende selqostyq tanytqan. Sondaı-aq Tarazdaǵy 30-dan asa qoǵamdyq basseınniń eshqaısysy jumysyn zańǵa saı istemegen. Osylaısha, tirshilik nárin ońdy-soldy, ysyrap etip paıdalanyp kelgen.
Kásip ashýǵa kelgende aldyna jan salmaǵan azamattar «Jambyl sý» mekemesiniń teńgerimindegi jerasty sýyn eshqandaı qujatsyz tutynyp kelgen. Alaıda kásipkerlik nysan ıeleri taza sýdy «Shý-Talas basseıni» ınspeksııasynyń resmı ruqsatymen ǵana tutynýǵa tıis bolǵan. Biraq ondaı qadamǵa barmaǵan. Resmı derekke júginsek, árbir qoǵamdyq monsha ıesi jylyna 11–20 myń tonna aralyǵynda sý tutynady eken. Al taza sýdy zańsyz paıdalanǵan monsha ıeleriniń sany 100-den asatynyn eskersek, bul sandy birneshe eseleýge týra keledi.
«Taza sýdy zańsyz paıdalanǵan kásipkerlerge birinshi maýsymǵa deıin ýaqyt berilgenin aıta ketken jón. Olar mejeli merzim ishinde aýyz sýdy paıdalanýǵa qatysty qujatty rásimdep úlgerýi kerek. Olaı bolmaǵan jaǵdaıda Ákimshilik quqyq buzýshylyq týraly kodekstiń 41-babyna sáıkes aıyppul arqalaıdy», deıdi óńirlik tabıǵatty qorǵaý prokýratýrasynyń aǵa prokýrory Erik Álmahanov.
Elimizde birneshe jyl boıy kásipkerlik nysandardy tekserýge moratorıı jarııalanǵany málim. Bir sózben aıtqanda, kásipkerlik nysan basshylary jón-josyqsyz tekserýlerden qutylǵan bolatyn. Alaıda tekseris joq jerde zańsyzdyq beleń alatynyn ýaqyttyń ózi kórsetip otyr. Bılik tarapynan jasalǵan qamqorlyqty kásipkerler jeke maqsatyna paıdalanyp, zańsyzdyqqa barǵandary da az emes. Olar aýyz sýdy zańsyz tutyný arqyly salyq tóleýden de jaltarǵan.
Jambyl oblysy
