Ádebıet • 29 Qańtar, 2024
«Tóbelesti kútpegen jerden bastaý kerek, sonda qyzyq bolady» depti aqyn Toqash Berdııarov. Toqash aǵasynyń osy bir sózin Esenǵalı Raýshanov epıgraf etip alyp, ol kisiniń ishki daýsyn keremet óleńge aınaldyrǵan. Bul – jalǵyz Toqash aǵaǵa arnaý emes, jeke týyndy, poezııa. Ishki daýsy, ıaǵnı janynyń úni bolmasa, adamnyń bary ne, joǵy ne. Ol neden bas tartyp, qalaısha tebindeıdi – basqa áńgime. Bar bolǵany – adam týǵanda daýys salyp týady.
Basylym • 28 Qańtar, 2024
Qazaq aqyl-oıy men zeıin-zerdesiniń shyraǵy qaıbir zamandarda sóne jazdap baryp, Abaı zamanynda qaıta janyp, Alash arystary tusynda jandanǵanǵa uqsaıdy.
Tanym • 25 Qańtar, 2024
Avtokóliktiń qýatyn áli kúnge attyń kúshimen esepteıdi. Al aqyldyń, jannyń, rýhtyń, túısiktiń, sezimniń, oıdyń, qýanysh pen qaıǵynyń kúshin she? Osy ǵajaptyń bárin úılestirip, bir núktede ustap turatyn adamnyń qabilet qýatyn she? Kompıýter me, álde kompıýter basty pendeler me, múmkin bolashaqtyń «ıesi» robottar ólsheıtin shyǵar?
Tulǵa • 25 Qańtar, 2024
Qý taqtaıdyń betine tartyp tastap, shertip kep jiberse dyń ete qalatyn eshkiniń shıratylyp symdaı tartylǵan ashy ishegi emes, temir sóılemesi anyq qoı týra maǵynasynda. Al temirge til bitirý árkimderdiń qolynan kelgenimen, sol jansyz nemeni qazaqsha sóıletý ekiniń biriniń qolynan kelmegenin aıtqymyz keledi.
Ádebıet • 22 Qańtar, 2024
Dúnıede ananyń balaǵa degen mahabbatyndaı mahabbat joq shyǵar. Múmkin dúnıeni ustap turǵan da sol bolar. Odan ozǵan, onyń aldyna túsken sezim bolsa ózińiz aıta jatarsyz. Bizdiń dalada erteden, tipti birneshe myńjyldyqtar buryn qalyptasqan dástúrdiń ozyǵy – sheshelerimizdi qasterleý, qadirine jetý – eń qasıetti is. Erte túrik dáýirinen beri kele jatqan tas balbaldardaǵy áıel-ana beınelerinen ǵana emes, ertegi, ańyz, jyr-dastandarymyzdan, qysqasy ulttyq ádebıetimizden anyq kórinedi. Áridegi «Qozy Kórpesh – Baıan sulý», «Qyz Jibek» jyrlarynan bastalatyn altyn tamyrdan júlge tartqan nebir injý-marjandar tizile kelip, uly rýhpen sýarylǵan qundylyqtar yrysyn eseleı túsedi.
Ádebıet • 17 Qańtar, 2024
Qazirgi jastar Aqan seriniń «Shyrmaýyǵyn» qalaı qabyldar eken? «Ahaý, dúnıe jalǵan, biter me arman? Sum taǵdyr shyrmaýyqtaı, shyrmap alǵan» deıdi qaıyrmasynda. Árıne, Aqan ómirinen, qazaq tarıhynan habardar túısigi oıaý jas birden qabyldap túısinýi ábden kádik. Boıyna mundaı qasıetter juqpaǵan qazaqtyń sózi selt etkizbese de, áýeni baýramaı qoımaýy kerek. Án soqtaly, tereń tynysty, batar kúnniń sáýlesindeı salmaqty oı men sezimge qurylǵan. Bir emes, birer tyńdaý, ol da az-aý, ómir baqı tyńdap óter týyndy. Sondyqtan adamdar qaıda asyǵyp bara jatqandaryn da paıymdamaı, ýaqyttyń aldyna túsip alyp zymyrap júrgen myna zamanada Aqan, Birjan ánderi ár tustan estilip tursa artyq emes. Myńnyń arasynan biren-saranynyń qulaǵy shalyp jatsa, ol da olja.
Ádebıet • 15 Qańtar, 2024
Taýdaı sezimniń túısigi men rýhy
Jetpisinshi jyldan bylaıǵy urpaq arasynda Muhtar Shahanovtyń rýhymen tynystamaǵany kemde-kem shyǵar. Kitap, gazet-jýrnal oqymaıtyndar ánderge jazylǵan óleńderin tyńdap ósse kerek. «Ǵaısha jeńgeı», «Ǵashyqtyq ǵalamaty», «Jigerlendirý», «Tórt ana» sııaqty shyǵarmalary aýyldaǵy talaı qara domalaqtyń betin ádebıetke, óleńge burǵanyn bilemiz. Ekimyńynshy jyldardyń alǵashqy onjyldyǵynda aýyldaǵy ár qazaqtyń telefonynan Shahanov jyrlary sańqyldap estilip jatatynyn umyta qoıǵanymyz joq.
Ádebıet • 08 Qańtar, 2024
Adamǵa bergisiz jáne adam sengisiz
Qazaq keıde álekke tústi degendi «ıt boldy» dep aıta salady. Ábden álektengendi «ıt silikpesi shyqty» deýi múmkin. Qazaqtyń osy «ıt boldysyn», ıtke qatysty adamǵa qarata aıtatyn keıbir turaqty tirkesterin ártúrli qyrynan dáleldep jazǵan eki shyǵarmanyń biri Mıhaıl Býlgakovtyń «It júregi» bolsa, biri Nodar Dýmbadzeniń «It» shyǵarmasy.
Taǵzym • 04 Qańtar, 2024
«Áýpildek», «Ápıtók», «Sáýlem-aı», «Qudasha» syndy halyq ánderimen qatar Birjannyń «Jalǵyz arsha», «Jonyp aldy», «Láılim shyraǵyn», Aqan seriniń «Mańmańgerin» jáne Shámshi Qaldaıaqovtyń ánderin shyrqaǵan qazaq dalasynyń bulbuly Rabıǵa Esimjanovanyń týǵanyna búgin týra 110 jyl toldy.
Ádebıet • 28 Jeltoqsan, 2023
Ádebıet álemine at baılasaq...
О́tken jylǵa ókpe joq. Tabıǵat tosyn minez tanytyp, aspan qaqyrap ıa jer opyrylyp ortasyna túspese, jyldy qalaı ótkerý adamdardyń ózine baılanysty shyǵar. Ýaqyt pen keńistiktiń aýanynda óner jasaısyń ba, ádebıet týdyrasyń ba, joq álde mal taýyp, onyńdy toıǵa (jelge) shashasyń ba, erkiń bilsin. Áıteýir árkim aqyly jetkenshe is qylady. Abaı: «Maqsutym – til ustartyp, óner shashpaq,Nadannyń kózin qoıyp, kóńilin ashpaq.Úlgi alsyn deımin oıly jas jigitter,Dýman-saýyq oıda joq áýel basta-aq», demekshi ádebıet pen ónerde úlgi alarlyq dúnıeler az bolmady bıyl. Másele kimniń qalaı qabyldap, baǵamdap, tanı alýynda. Sondyqtan aıtpaǵymyz as pen toıdyń daqpyrty emes, jyl aıasynda atqarylǵan jumystardyń shetin shyǵarý.
