Rýhanııat • 30 Mamyr, 2024
Ǵıbratty ǵuryptardy mansuqtamaıyq
Jahandyq damý jyldamdap, biregeı mádenıetterdiń basyna sý quıýǵa aınalǵanda, órkenıetti eldiń deni etek-jeńin qymtap jatqany belgili. Salt-dástúri men ulttyq erekshelikterin saqtap, gúldendirýdi kózdeıdi. Máselen, koreıler ulttyq mádenıetin qaz-qalpynda saqtaý úshin baıyrǵy aýyldaryn sol qalpy ustap otyr. Tóbesi shóppen basylǵan qos sekildi eski úıler áli kúnge tur. Bizde bári quryp jatyr deýden aýlaqpyz, alaıda aıdyń, kúnniń amanynda ǵuryptyq qundylyqtarymyzdy burmalap, kelemejdegendeı jaǵdaılar áleýmettik jelilerdi aralap júrgeni belgili. Bir beınede orta jastan asqan adamdy besikke qundaqtap, astyna «kúıeýińiz úı kórmese, bólep qoıatyn besik satamyn» dep jazypty. Mıllıondaǵan qaralym jınaǵan jarııa mazaqty shyǵarýshylardyń oıynda ne baryn bilmedik. «El bolam deseń, besigińdi túze» degen qazaqtyń jandy jeri besik ekenin bile me eken? Osy oraıda mán-jaıdy aıtyp, el tanyǵan azamattardyń pikirin bilip kórgen edik.
Tanym • 24 Mamyr, 2024
«Kerege qanat dala búrkiti kóz ushynda qalyqtap júr» dep bastalatyn mátindi umyta qoıǵan joq shyǵar búgingi orta jastan asqandar? Jazýshy Ilııas Esenberlınniń Altyn Orda trılogııasynyń birinshi tomyndaǵy birinshi sóılem jáne bastapqy taraý osy qyran men Batý hannyń aıqasynyń negizinde tartysty órbıdi. Qanaty keregedeı búrkit. Sonda kıiz úıdiń sulbasy ushqaly qomdanǵan búrkit pe dep qalasyz. Jıylyp turǵan keregeni jaıyp jiberseńiz qanat bolyp shyǵa keledi. Desek te aıtpaǵymyz basqa.
Qoǵam • 24 Mamyr, 2024
Qazaq mýzykasyna, ásirese kúı ónerine Sáken Seıfýllınniń qosqan úlesi az emes. Jalǵyz-aq Ábiken Hasenuly ekeýiniń dos-jar bolǵanyn, asharshylyq jyldary Arqadan Almatyǵa jetip jany qalǵan kúıshini qamqorlyǵyna alyp, baǵyt kórsetkenin, Zataevıchtiń «Qazaqtyń 1000 áni» jınaǵyna birneshe án-kúı jazdyrǵanyn atasa da jetkilikti shyǵar. Qatelespesek, sonyń biri – «Abylaı han atty áskeriniń marshy» dep atalady. Mýzykalyq muramyzǵa osynshama janashyrlyqpen qaraǵan, ózi de sazger Sákenniń 130 jyldyǵyna oraılastyrylǵan «Kúı qudireti» atty jas kúıshilerdiń qalalyq baıqaýy Astanadaǵy S.Seıfýllın murajaıynda ótti.
Álem • 24 Mamyr, 2024
Koreıa Respýblıkasynda, ásirese mamyr aıynda mereke kóp. Otbasy kúni, muǵalimder kúni, taǵysyn taǵylar. Bıyl Býddanyń týǵan kúni men (15 mamyr) ustazdar kúni qabat kelipti. Býdda kúni koreı halqy demalady, muǵalimder kúni - jumys. Bir jeti ótetin Býdda kúni bul elde halyqtyń yntymaǵyn arttyryp, otbasy ınstıtýtyn nyǵaıtatyn merekege para-par. Túrli festıval aıasynda el ulttyq tanymdarymen qaýyshyp, jas urpaq tól tarıhymen tabysady. Koreılikterde Býdda tanymy ózgeshe, senim men izgilik, ulttyq tanym men tárbıe ǵana emes, eń bastysy kúndelikti daǵdylarǵa negizdelgen.
Álem • 22 Mamyr, 2024
Bizdiń ushaq kókke kóterilgende Ońtústik Koreıa uıqyda jatsa kerek. Qazaqstan ýaqytymen túngi ekilerde oıansaq, koreı túbeginiń aspany appaq, tań atyp ketipti. Qazaq dalasynda qas qaraıǵanda koreıler uıqydan turyp, iske kirise bastaıdy. Bul el bizden 4 saǵat alda, «LG», «Samsung», «Hyundai», «Kia», taǵy basqa kompanııalaryn elestetseńiz, osy 4 saǵatyńyz qanshaǵa uzarady? Qyryq saǵatqa ma, qyryq jylǵa ma?
Án • 03 Mamyr, 2024
Kenen desek, kókeıge birden «Kóksholaq» keledi. Basqany qaıdam, bizge solaı. Bala kúnimizden «Kóksholaq» ánin tyńdap, aqyn ómirinen azdy-kópti habarymyz bolǵanyn, árıne, maqtan tutamyz. «Oı jaılaýy» men «Boztorǵaıyn» elden jyraq elsizde kelsin-kelmesin ańyratyp salmaǵan qazaqtyń qazaqtyǵyna kúmándanýǵa bolatyn erterekte. 90-jyldardyń basynda ánge uııtyn halyq bar-dy. Kenen ánderin yńyldaıtyn jandar kezdesetin.
Kıno • 02 Mamyr, 2024
«Aıka» degen ataqty fılm esterińizde shyǵar. Qandasymyz Samal Eslıamova osy fılmdegi róli úshin halyqaralyq Kann kınofestıvaliniń «Úzdik aktrısa» atalymyn ıelenip, ataǵy shyqqan týyndynyń arqaýy – adam taǵdyry. Máskeý perzenthanasynda bosanǵan qyrǵyzstandyq emıgrant – Aıkanyń ekinshi atyn «Taǵdyr» deýge ábden bolady. Taǵdyr ma, talapaı ma dep taǵy oılaısyz.
Talbesik • 01 Mamyr, 2024
Qazaq dalasynda qandaı brend bar? «Bizde mynadaı bar, mynadaı bar» dep kórsetetindeı, mynaý qazaqtyń óziniń oılap tapqan tól mádenıeti deýge jiligi tatıtyndaı ne bar? Dombyra, qobyz, kıiz úı, qymyz, qamshy, asaý úıretý, taǵysyn taǵylar. Bilip qoıyńyz, osylardyń arasyndaǵylardyń keıingi úsheýine tobylǵynyń qatysy bar. Qazaq attan aýyp, qolynan qamshy túsken soń, tobylǵysyn da umytýǵa aınaldy. Maýsymy týǵan soń, amaly ótip jatqan soń, muny da eske salǵannyń artyǵy joq.
Qoǵam • 01 Mamyr, 2024
Besikti masqaralaý – dástúrdi mansuqtaý
«Jer astynan jik shyqty, qos qulaǵy tik shyqty» demeýshi me edi mundaıda. Negizi kúletin nárse emes. Jylaǵanda ne tabasyz? Mysqyldasań – óz jurtyń. Degenmen aldyn alǵan durys-aý.
Ádebıet • 29 Sáýir, 2024
Áýezov keńinen toqtalyp jazýdy armandap ketken, aqyn dep aıqaılatyp taqyryp qoıýǵa laıyqty shaıyrdyń biri – Hamıt Erǵalıev ekeni anyq. Muny aqyn týraly maqalasynda Ulyqbek Esdáýlet jazypty: «Uly Muhtar Áýezov ómirden óteriniń az-aq aldynda «Qurmanǵazy» poemasynyń jalǵasyn oqyp shyǵyp: «Baıaǵy pikirim aryqtaǵan joq, semirdi. Aldymda shetelderge saparlarym tur. Sodan oralysymen seniń osy dastanyń týraly keńinen tolǵap jazbaq oıym bar. Dastanyńdaı ómir kesh!» dep qushaqtaǵan eken», deıdi U.Esdáýlet. Búginde esimi kóp atala bermese de, qazaq óleńin bir bıikke kóterip, arnasynan asyp-tógilgen alapat oı men sezimniń dúbirin Erǵalıev jyrlarynan tabasyz. Sondyqtan áńgimeniń álhamyn osylaısha Áýezovtiń sózimen bastap jatsaq, jastanyp oqýǵa ábden laıyqty shedevr shýmaqtar taqııańyzǵa tar kelmeıdi dep bilińiz.
