Sońǵy jańalyqtar
Medısına • 30 Jeltoqsan, 2025
Qant dıabeti naýqastaryna kómek
Dúnıejúzilik densaýlyq saqtaý uıymynyń deregine sáıkes álemde qant dıabetimen alysyp ómir súretin adamdardyń sany 500 mıllıonnan asady. О́kinishke qaraı, bul statıstıka jyldan-jylǵa kóbeıip barady.
Densaýlyq • 30 Jeltoqsan, 2025
Psıhologııalyq kúızelis – aýrý ataýlyǵa sebepshi
Túrli teri aýrýlarynyń paıda bolýyna kúızelis, ınfeksııa, gormondyq ózgerister, antıbıotıkter men qorshaǵan ortanyń áseri bar. Alaıda buǵan tereńirek úńilmes buryn, medısınasy damyǵan elderdiń ózinde de teri dıagnozyn naqty qoıý ońaı emesin atap ótken jón. Sebebi kóptegen aýrýdyń belgileri uqsas bolyp keledi, bul tipti tájirıbeli mamandardy da jańylystyrýy múmkin.
Prezıdent • 30 Jeltoqsan, 2025
Qazaqstanda úsh jańa áýejaı salynady
Prezıdenttiń kómekshisi – Baspasóz hatshysy Rýslan Jeldibaı Memleket basshysynyń elimizdi iri tranzıt habyna aınaldyrý jónindegi tapsyrmasynyń oryndalý barysy týraly aıtty, dep habarlaıdy Egemen.kz.
Jemqorlyq • 30 Jeltoqsan, 2025
Para alǵysh podpolkovnık tutyldy
Pavlodarda qylmystyq-atqarý júıesiniń laýazymdy tulǵasy sottalýshyny uzaq ýaqyt bopsalap, iri kólemde aqsha alyp kelgeni áshkere boldy. Al jazasyn óteýshi azamat túrme bastyǵymen kórshiles bólmede qalaǵanynsha turyp, tipti ózge sottalýshylardy qonaqqa shaqyrǵan.
Quqyq • 30 Jeltoqsan, 2025
Avtorlyq quqyqqa sıfrlyq platforma járdemdesedi
Elimizde zııatkerlik menshikti qorǵaý maqsatynda taýar belgisin jedel tirkeý tártibi engizilmek. Buny Ortalyq kommýnıkasııalar qyzmetinde ótken baspasóz máslıhatynda Ádilet mınıstriniń orynbasary Botagóz Jaqselekova málimdedi. Sondaı-aq ol «Zııatkerlik menshik máseleleri boıynsha Qazaqstan Respýblıkasynyń keıbir zańnamalyq aktilerine ózgerister men tolyqtyrýlar engizý týraly» zańdaǵy ózgerister men jańashyldyqtarǵa da toqtaldy.
Ekonomıka • 30 Jeltoqsan, 2025
Bıyl el ekonomıkasyndaǵy ósim sońǵy on jyldaǵy eń joǵary kórsetkishke jetti
2025 jyl elimiz úshin eleýli saıası jáne áleýmettik-ekonomıkalyq jańǵyrýlarǵa toly boldy. Jyl qorytyndysy boıynsha ekonomıkalyq ósim 6 paıyzdan asady dep boljanyp otyr. Bul týraly Prezıdenttiń kómekshisi – Baspasóz hatshysy Rýslan Jeldibaı telegram arnasynda málimdedi. Atalǵan nátıje – sońǵy on jyldaǵy eń joǵary kórsetkish, dep jazady Egemen.kz.
Qoǵam • 30 Jeltoqsan, 2025
Muǵalimge qoǵam iltıpaty mańyzdy
Qazir elimizdegi 8 myńnan astam mektepte 415 myńnan kóp pedagog jumys isteıdi. Olardyń 85 paıyzy – joǵary, 9 paıyzy – joǵary bilimnen keıingi, 6 paıyzy – tehnıkalyq jáne kásiptik bilimi bar mamandar. Muǵalimderdiń sany men sapalyq quramyn arttyrý, jas mamandardy tartý maqsatynda memleket birqatar júıeli shara qabyldaǵan.
Aımaqtar • 30 Jeltoqsan, 2025
Abaı eliniń aspanǵa laqtyrǵan bórki jerge túsken joq. Aınalasy bir aptada birneshe nysan ashylyp, el ıgiligine berildi. Shyn máninde oblys ortalyǵy – qart Semeıdiń boıyna qan júrgendeı túleı tústi. Sonyń biri – Oqýshylar saraıy.
О́ner • 30 Jeltoqsan, 2025
Almatydaǵy Abaı atyndaǵy Qazaq ulttyq opera jáne balet teatrynyń repertýarynan qyryq jyl boıy túspegen Iogann Shtraýstyń «Jarqanat» operettasy bıyl jańa qyrynan tanyldy. О́ıtkeni qazaq sahnasyndaǵy álemdegi eń tanymal operettanyń qoıýshy-rejısseri, dırıjeri, oryndaýshylary men kostıýmderi, ssenografııasy, tipti dekorasııasyna deıin ózgerip otyr.
Bilim • 30 Jeltoqsan, 2025
Adamdy kúıretetin – kúızelis. Ásirese jasóspirim shaqtaǵy ótpeli kezeńde bul kúı olardy ómir men ólimniń arasyna tirep qoıady. О́zine oryn taba almaǵan, ishki daýsyn eshkim estimegen adam úshin bir sáttik sheshim – qaıtarylmaıtyn qadamǵa aınalýy múmkin. Resmı derekke súıensek, elimiz sýısıd kórsetkishi boıynsha álem elderi arasynda 20-orynda tur.
Tulǵa • 30 Jeltoqsan, 2025
Jýaly aýdananyń ortalyǵy Baýyrjan Momyshuly aýylynda dańqty batyr Baýyrjan Momyshulynyń 115 jyldyǵyna oraı memorıaldyq taqta ornatyldy, dep habarlaıdy Egemen.kz.
Ǵylym • 30 Jeltoqsan, 2025
Búgin Oraq Jolmyrzaulyn biletin barshamyzdyń júzimizge shýaq qonyp, júregimizge shattyq uıalaıdy. Bul áste beker emes. Onyń aıtýly mereıtoıy úlken beles. Biz saıası ekonomııanyń tereń teorııalyq máselelerin zerdelep, ǵylymtaný men bilimtaný (epıstemologııa) salasyn damytýda ózindik qoltańbasy bar, joǵary bilim júıesin uıymdastyrýǵa qomaqty úlesin qosyp kele jatqan ǵalym-ustazdy zor qurmetpen sóz qylmaqpyz.
Tulǵa • 30 Jeltoqsan, 2025
Qazaq bıdaıyn qajymaı zerttegen
Qandaı adam bolsa da aldyna qoıǵan maqsaty men muratyna taban aqy, mańdaı terimen jetedi. Mundaı adamdardyń ónegeli ómir joly halqy men urpaǵyna óshpesteı mura bolary anyq. Toqsannyń tórine shyqqan ǵalym, qaıratker Raqym Orazalıevti sondaı jaısań jandardyń qataryna qosa alamyz.
Oqıǵa • 30 Jeltoqsan, 2025
Aýa raıynyń qolaısyzdyǵyna baılanysty Astana – Qaraǵandy tasjoly shuǵyl jabyldy
30 jeltoqsan kúni saǵat 08:00-den bastap aýa raıynyń kúrt nasharlaýyna baılanysty Astana – Qaraǵandy baǵytyndaǵy kólik qozǵalysyna shekteý qoıyldy, dep habarlaıdy Egemen.kz.
Ǵylym • 30 Jeltoqsan, 2025
Kózdi ashyp-jumǵansha taǵy bir jyl zýlap óte shyqty. Bıyl elimizdiń ǵylym salasy tabysty bolǵany anyq. Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaev Ǵylym jáne tehnologııalar jónindegi ulttyq keńestiń otyrysynda sóılegen sózinde: «Qazir ǵylymǵa arqa súıegen memleketter álemniń damý kóshin bastap tur. Biz sol elderdiń qataryna qosylý úshin ǵylymǵa aıryqsha mán berýimiz kerek, ıaǵnı ǵylymdy qarqyndy damýdyń tóte joly retinde qarastyrýymyz kerek. Ahmet Baıtursynuly «Ozǵandarǵa jetý kerek, jetkenderden ozý kerek» degen bolatyn. Budan bir ǵasyr buryn aıtylǵan sóz qazir, ásirese ózekti», degen bolatyn. Iаǵnı endigi jerde elimizde ǵylymǵa kóńil bólý jyl saıyn arta túspek.
Bilim • 30 Jeltoqsan, 2025
«AlmaU»-dyń ekologııalyq bastamasy
Aral óńirin qalpyna keltirýge baǵyttalǵan biregeı ESG-jobasy úshin Almaty menedjment ýnıversıtetiniń ǵalymdary «Trophées des Entreprises 2025» halyqaralyq syılyǵyna ıe boldy.
Aımaqtar • 30 Jeltoqsan, 2025
Shymkentte bir otbasynyń segiz múshesi gazdan ýlandy
Shymkent qalasynyń Abaı aýdanynda bir otbasy tutastaı gazdan ýlanyp, aýrýhanaǵa jetkizildi, dep habarlaıdy Egemen.kz OTYRAR basylymyna silteme jasap.
Bilim • 30 Jeltoqsan, 2025
2025 jyl otandyq joǵary bilim salasy úshin nendeı nátıjemen este qaldy? Osy suraq oılandyrǵanda eń aldymen sanaǵa sap etkeni – elimizdiń akademııalyq habqa aınalý jolyndaǵy jumystary boldy. Bıyl bul baǵytta qandaı qadam jasaldy? Ne uttyq? Sholý jasap kórdik.
Tanym • 30 Jeltoqsan, 2025
Aýdarmashyny JI almastyra ala ma?
Keıingi jyldary jasandy ıntellekt (JI) qarqyndy damyp, aýdarma salasyna dendep ene bastady. Onlaın aýdarma platformalary, neırojelilerge negizdelgen júıeler kez kelgen mátindi birer sekýndta birneshe tilge aýdara alady. Bul jaǵdaı «bolashaqta JI adam-aýdarmashynyń ornyn basa ala ma?» degen zańdy suraq týǵyzdy. Soǵan jaýap izdep, arnaıy dóńgelek ústel uıymdastyrǵan edik.
Tarıh • 30 Jeltoqsan, 2025
Máskeýden ushqan ushaq 2–2,5 saǵattan soń Chehoslovakııanyń astanasy Pragaǵa qonady. Delegasııa Chehoslovakııada bir juma qydyryp Pragany, Karlova Vary, Marıansk Laznede, Plzende saıahattaıdy. Baýyrjan Momyshuly ol jerde tanystary, dostarymen, áskerı akademııada oqytqan shákirtterimen kezdesken.
Aýa raıy • 30 Jeltoqsan, 2025
Jańbyr men kóktaıǵaq: Astanada kommýnaldyq qyzmetter kúsheıtilgen jumys rejımine kóshti
Astanada 30 jeltoqsan kúni túngi ýaqytta jaýyn-shashyn jaýyp, arty kóktaıǵaqqa aınaldy. Aýa raıynyń qolaısyzdyǵyna baılanysty elordanyń kommýnaldyq qyzmetteri kúsheıtilgen rejımge kóshti, dep habarlaıdy Egemen.kz elorda ákimdiginiń baspasóz qyzmetine silteme jasap.
Mádenıet • 30 Jeltoqsan, 2025
Mýzeı isinen mán ketpesin desek...
Otandyq mýzeı salasynda, sonyń ishinde óńirlik mýzeılerde másele shashetekten. Mekemelerdiń materıaldyq-tehnıkalyq turǵydan tozýy, eńbekaqynyń azdyǵy, memleket deńgeıinde mamandardy kótermeleýdiń mardymsyzdyǵy men jas kadrlardyń turaqtamaýy, taǵy da basqa kúrmeýli jaıttar barshylyq.
Aımaqtar • 30 Jeltoqsan, 2025
Kóktaıǵaqqa baılanysty birneshe jolda kólik qozǵalysyna shekteý qoıyldy
Búgin tańerteńnen aýa raıynyń nasharlap, joldardyń kóktaıǵaq bolýyna baılanysty 5 oblysta kóliktiń barlyq túri úshin qozǵalysqa tyıym salynyp otyr. «QazAvtoJol» kompanııasy jol jaıyna qatysty tolyq aqparatty 1403 baılanys ortalyǵynan bilýge bolatynyn habarlady, dep jazady Egemen.kz.
Ekonomıka • 30 Jeltoqsan, 2025
Maıdyń sapalysy О́skemende óndiriledi
Kúzge salym shyǵystyń bel-belesinde kúnbaǵys gúli ushy-qıyrsyz jaıqalyp turady. Sharýalar onyń belgili bir bóligin eksportqa shyǵarsa, endi biri elde qalady. Oblysymyzda «Iаntar» JShS kásipornynda maıyn syǵyp, dánin úgip, halva jasaıdy, suıyq maı tartady, bul ónimge suranys ta joǵary. Oblysymyz ósimdik maıyn óndirý boıynsha elimizde kósh bastap turǵanyn da aıta ketý kerek. Jalpy, maı ónerkásibinde óńdeý qýaty 959 myń tonnaǵa jýyq, 13 kásiporyn jumys isteıdi.
Aımaqtar • 30 Jeltoqsan, 2025
Kópirdiń «jyry» qashan bitedi?
Petropavl qalasyndaǵy ınfraqurylymdyq iri qurylystardyń biri – shaharǵa temirjoldyń ústimen týra kiretin kópir. Qalalyqtar «Jumysshy kenti» dep atap ketken shaǵyn aýdandaǵy osy qurylys 2023 jyldyń kúzinen beri salynyp jatyr.
Ekonomıka • 30 Jeltoqsan, 2025
Munaıdyń tabysty da utymdy jobalary
«Qarashúńgil» ken ornynan munaıdyń alǵashqy burqaǵy atqylaǵanyna 126 jyldan asqanymen, kómirsýtekti shıkizattyń qory áli taýsyla qoıǵan joq. Qazir Atyraý oblysyndaǵy tórt aýdannyń aýmaǵynan munaı alynady. «Qara altyndy» otandyq munaı-gaz ónerkásibiniń qara shańyraǵy – «Embimunaıgaz» AQ munaıshylary úzdiksiz óndirip keledi.
Ekonomıka • 30 Jeltoqsan, 2025
Importty azaıtýǵa múmkindik mol
Otandyq taýar óndirýshilerdi qoldaý máselesi únemi nazarda. Biraq naqty nátıjege kelgende suraq kóp. Osyǵan qatysty Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaev halyqqa arnaǵan Joldaýynda naqty tapsyrma bergen edi. Pármenge sáıkes, memlekettik satyp alýdaǵy otandyq óndiristiń qamtý úlesin 60%-ǵa deıin jetkizý kerek.
JOLDAÝ • 30 Jeltoqsan, 2025
Tehnologııalyq áleýet artyp keledi
Prezıdenttiń halyqqa Joldaýynda elimizde óndiristi ristetýge basymdyq berilip kele jatqany týraly únemi aıtylady. Investısııalyq jobalar, óndiristegi tehnologııalyq jańǵyrtý – elimizdiń damý strategııasynyń ózegi. Osy turǵydan Abaı elindegi «Kazpolıgraf» kompanııasynyń qosqan úlesi kóp. Jaqynda osy iri eksporttaýshy kásiporyn jańa óndiristik jelisi – «Gable Top» karton qaptamalar sehyn iske qosty.
Ekonomıka • 30 Jeltoqsan, 2025
Balamasy joq maqta-toqyma klasteri
Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaev elimizdiń áleýmettik-ekonomıkalyq damýynda ekonomıkany ártaraptandyrýǵa, naqty sektordy kúsheıtýge jáne ınvestısııa tartýǵa erekshe mán berip keledi. «Ekonomıkany ártaraptandyrýdy tyń qarqynmen jalǵastyrý kerek. Ishki jáne syrtqy naryqta básekege qabiletti, tereń óńdelgen ónim shyǵarýǵa basymdyq berilýge tıis», dedi Qazaqstan halqyna Joldaýynda. Osy mindetterdi iske asyrý maqsatynda óńirimizde ekonomıkanyń barlyq salalarynda kóptegen jumystar atqarylyp jatyr. Sonyń ishinde aýyl sharýashylyǵy salasynyń bir tarmaǵyna toqtalyp ótýdi jón sanap otyrmyn.
Zań men Tártip • 30 Jeltoqsan, 2025
Sýyq qarýdy zańsyz saýdalaýǵa tosqaýyl qoıyldy
Keıingi jyldary elimizde sýyq qarýdy zańsyz alyp júrý boıynsha qylmystyq oqıǵalardyń sany azaıyp keledi. Máselen, byltyr áýejaı men temirjol vokzaldarynda tyıym salynǵan zattardy tasymaldaǵany úshin 100-den asa azamat, al bıyl tek 40-qa tarta adam qylmystyq jaýapkershilikke tartylǵan.
