Taıaýda «tilashar» toılary ata-ana qaýymy men mektep tabaldyryǵyn attaǵan búldirshinderdi qýanyshqa keneltti. Sonyń biri, biz qatysqan tilashar joralǵysynda toı ıesi Toqtarqyzy Ǵalııanyń betashar sózin jınalǵan úlken-kishi yqylas qoıa tyńdady.
Kelin túsirip, qyz uzatyp, nemeresin bilim jolyna úkilep qosqaly otyrǵan ardaqty áje óziniń ata-áje baýyrynda óskenin, ákesimen qaryndastaı syrlasyp, syılasyp óskenin, ózinen keıingi tórt sińlisine qamqor ápke, tipti ekinshi sheshedeı bolǵanyn aıtyp, turmysqa shyǵyp sábı súıgeninde ákesinen «balamdy qalaı tárbıelesem eken?» dep suraǵanyn jetkizdi. Ákesi sonda «Qudaı qosqan qosaǵyń ekeýiń kúndelikti ómirlerińmen tárbıeleńder» depti. «Mine, ákemniń sol sózi meniń ómirlik ustanymym boldy. Tókeń ekeýmiz eki ul, bir qyz ósirdik. Úsheýi de erjetti. О́mirden óz oryndaryn tapty. El ıgiligine qyzmet etip, abyroı-qurmetke jetip otyr. Endi óz baýyrlarynan órbigen ul-qyzdaryna kúndelikti ómirlerimen jaqsy tárbıe beretinderine senimdimin», dedi. Nemeresi Ersultandy shaqyryp, batasyn berip, mańdaıynan súıdi. «Qyzyq osyniki ǵoı, ortamyzda bolsyn», dep qasynda bos turǵan oryndyqqa otyrǵyzdy. «Áýmın» dep bet sıpaǵan qonaqtar sózge erik berdi. Bala kúnderinen esterinde qalǵan áke-sheshe tálimi men tárbıesin aıtyp, «endigi zaman jastardiki, osylar jaqsy bolsa, biz jaqsymyz» dep, aq tilekterin jaýdyrdy. Bir keıýana «Ersultannyń jeti atasy da qasıetti adamdar. Atalaryńnyń arýaǵy qoldasyn», dep bataǵa qol jaıa bergende, otyrǵandardyń biri «rýǵa bólingendi qoıaıyqshy, bárimiz qazaqpyz» dep, qatqyldaý daýyspen bólip jiberdi. Sasyńqyrap qalǵan keıýana jaıǵan qolyn sozǵan kúıi úndemeı qaldy. Jańa ǵana jadyrap, jaısań kúıge engen kópshilik typ-tynysh bola qaldy. Tór jaqta otyrǵan etjeńdileý Jámıla apa sál qozǵalyp, tamaǵyn qyrnap alyp, baısaldy daýyspen «zamandas, rýdy aıtsyn. Rý – balanyń ata-tegi. Mektepte de jeti atańdy bil dep úıretedi eken. Qyryq rýdan quralyp, qazaq boldyq. Táýba. Rý-rýǵa bólip, bir-birine aıdap salatyn zaman ótken. Bura tartqan rýshyldyqtan saqtasyn. Ersultan balamyz ata-tegin bilip, solarǵa laıyq bolyp óssin» dedi. Sol-aq eken tomsyraıyp qalǵan júzder jadyrap, qýanysyp qaldy. Batasyn aıaqtaı almaı qalǵan apa da «men batamdy bereıinshi», dep dý kúldirip, tilegin tókti.
Jasańdaý áıel «Ersultannyń ájesimen qazaqsha sóılesetinine qýanyp otyrmyn. Biz otbasynda qazaqsha sóılessek, urpaǵymyz ana tilinen ajyramaı ósedi. Jeti jurttyń tilin bilseń de, óz tilińdi aıaq asty etýge bolmaıdy. Nemerelerdiń áke-sheshesi – bizdiń balalar ǵoı. Osyny qulaqtaryna quıyp otyraıyq. Kúndelikti ómirińmen tárbıeleý – kúndelikti óz isińmen, júris-turysyńmen, jaqsy sózińmen úlgi kórsetý», dep kirip-shyǵyp júrgen Ersultanǵa rıza kóńilmen bir qarap qoıdy.
Elbasy «rýhanı jańǵyrýǵa» arnalǵan maqalasynda «О́zgerý úshin ózimizdi myqtap qolǵa alyp, zaman aǵymyna ıkemdeý arqyly jańa dáýirdiń jaǵymdy jaqtaryn boıǵa sińirýimiz kerek», deıdi. Sondyqtan, Bilim kúni aıasynda otbasylyq dástúrge engen osyndaı jıyndy mádenı oryndarda ata-ana, muǵalim jáne resmı mekemeler ókilderi bolyp ótkizý qolǵa alynsa degen oı keldi. Iаǵnı, Bilim kúni merekesi aldynda jetimderge, turmys jaǵdaıy tómen otbasylarǵa jasalyp jatatyn qamqorlyq sherýi balalardy bólip-jarmaı-aq, «tilashar» merekesine aınalsa, mektep tabaldyryǵyn birinshi ret attaıtyn búldirshinder úshin erekshe este qalarlyq saltanat bolar edi.
«Otan – otbasynan bastalady» deıdi. Áke-shesheniń ómir saltynan sanaǵa sińip, boıǵa daryǵan otanshyldyq sezim jas órendi maqsatkerlikke baýlıdy, jaqsylyqqa jeteleıdi. «Otbasy – shaǵyn memleket» degen sóz bar. Otbasy – urpaq sabaqtastyǵynyń altyn besigi. Ul erjetip, qyz boıjetkende kóteriletin jas shańyraqtar – qazaq halqynyń ósip-órkendeýiniń móldir qaınary. Sol shańyraqtarda ińgálaǵan sábıler ómir degen qudyrettiń, urpaqtyń jalǵasy. Qoǵam qurylymynyń ózegi ispetti otbasyn qoldaý, qorǵaý, damytý – urpaq úshin atqarylatyn úlken mindet. Qazirgi ýaqytta otbasy ınstıtýtyn damytý máselesi memlekettik deńgeıge kóterilgeni asa quptarlyq, qýanarlyq baǵdar. Bul oraıda otbasynan, bilim men tárbıe bastaýynan nár alǵan qarakózderimizdiń azamattyq qalyptasý ótkeli ispetti mekteptiń atqarar mindeti, kóterer júgi asa jaýapty. Iаǵnı, otbasy men mektep yntymaqtastyǵynyń berik ornyǵa almaýynyń qoǵamdy alańdatyp otyrǵany oryndy. Basqasyn aıtpaǵanda, názik sezimtaldyqty, bıik adamgershilikti, joǵary bilimdilikti qajet etetin jasóspirim qyzdar men uldar tárbıesiniń jaýaptylyǵyn kóterý – otbasy men muǵalimder qaýymy birlesip atqaratyn qıyn da kúrdeli is. Mundaı yntymaqtastyq búginde jıi estiletin ata-ananyń mektepke, mekteptiń ata-anaǵa kóńili tolmaıtyn ártúrli áńgimeniń de jolyn kese alady.