Indet sheńgeline birinshi bolyp ilikken Almatydaǵy epıdemııalyq ahýal alańdatarlyq. Koronavırýs juqtyrǵany anyqtalǵan jáne aýyr jaǵdaılardy aıtpaǵannyń ózinde, qazir ekiniń biriniń jaqyny men tanysy eki ókpeden qysqan túsiniksiz tumaýdan aryla almaı otyr.
Indet belgileri bar naýqastardy emdeý jalǵasady
О́zi de osy keselden emdelip shyqqan Almaty qalasy Qoǵamdyq densaýlyq basqarmasynyń basshysy Kamaljan Nadyrov hali óte nashar naýqastardy emdeý úshin qoldanylatyn plazmany tapsyrǵannan keıin, onlaın brıfıngte qaladaǵy epıdemııalyq jaǵdaı týraly jan-jaqty baıandap, jýrnalısterdiń saýaldaryna jaýap berdi. Megapolıstiń bas dárigeri jaǵdaıy aýyr naýqastardyń kóbeıip bara jatqanyn jasyrǵan joq.
– Biz jaǵdaıy aýyr pasıentterdiń kóbeıý sebebin taldaı kele, bul qant dıabeti, arterııalyq gıpertenzııa, júrektiń ıshemııalyq aýrýlary men basqa da qosymsha sozylmaly keselderi bar pasıentter sanynyń kóbeıýimen baılanysty degen qorytyndyǵa keldik. Sondaı-aq aýrýdyń aýyrlyǵy men pasıentterdiń jasy arasyndaǵy baılanys anyq baıqalady, ıaǵnı jaǵdaıy aýyr jáne óte aýyr pasıentter arasynda 80%-dan astamyn 60 jastan asqan adamdar quraıdy.
Aýrýshańdyqty taldaý 20-29 jas aralyǵyndaǵy jastardyń jıi indetke shaldyǵatynyn kórsetip otyr – 35%, jasy 60-tan asqan naýqastar – 8,8%, – deıdi Qoǵamdyq densaýlyq basqarmasynyń basshysy.
Jalpy, dınamıkada jaǵdaıy aýyr jáne óte aýyr pasıentterdiń kóbeıýi baıqalady.
Qala bas dárigeri bastapqy test teris nátıje kórsetse de, indet belgileri bar naýqastardyń arnaýly hattamaǵa sáıkes emdele beretindigi týraly málimdeı kele:
– KVI-diń qaýipti jáne jıi asqynyp jatqan túriniń biri – pnevmonııa bolyp tur. Pasıenttiń jaǵdaıyn baǵalaý úshin ókpeniń kompıýterlik tomografııasy ýaqtyly júrgizilýi qajet. Osyǵan baılanysty, biz KT qyzmet kórsetýshileriniń tizilimin jasadyq, emhanalar KT oryndaıtyn memlekettik jáne jekemenshik uıymdarmen sharttar jasady. Qala boıynsha atalǵan qyzmet kórsetýshiler sany – 12. KT qyzmetterin jetkizýshiler koronavırýstyq ınfeksııa dıagnozy rastalǵan pasıentterdi qabyldaý jumystarynyń bólek kestesin jáne aýrý belgileri uqsas pasıentter úshin jeke ýaqytty anyqtady. Sondaı-aq úsh aı ishinde KT apparatyn QBJAA-ǵa jáne JShMKKA-ǵa jetkizý kútilýde, bul osy zertteýge qoljetimdilikti arttyrady. Dárigerdiń joldamasynsyz, sáýlelik júktemeniń joǵary bolýyna baılanysty KT zertteýlerin júrgizý usynylmaıdy, – deıdi.
K.Nadyrovtyń aıtýynsha, birqatar zerthana túrli sebeppen ýaqytsha isten shyqty. Osy aptada jumys jańartylatyn bolady. Sondaı-aq Bolat О́temuratovtyń qory syılaǵan mobıldik zerthana paıdalanýǵa beriledi. Qysqasy, zerthanalardyń isten shyǵýy shaharda kádimgideı alańdaýshylyq týǵyzdy.
«Biraq pasıentterde test nátıjesi indet juqtyrmaǵanyn kórsetkenine qaramastan, koronavırýsqa uqsas klınıkalyq belgiler kórinis tapqan jaǵdaıda, biz dıagnostıkalaý men emdeýdiń jańa klınıkalyq hattamasyna sáıkes, testileý nátıjesin kútpesten emdeýdi bastaımyz. Bul emdeý prosesin baqylaýǵa jáne dertti órshitip almaýǵa múmkindik beredi. Bolashaqta osyndaı irkilisterdi boldyrmaý úshin jeke jetkizýshilerdi tartý arqyly aǵymdaǵy qýatty arttyrý jáne jańa zerthanalardy ashý máselesi pysyqtalýda», dedi ol.
13 medısınalyq uıym jumyldyryldy
Qoǵamdyq densaýlyq basqarmasynyń basshysy Almatyda koronavırýspen kúresý úshin barlyǵy 13 medısınalyq uıym jumyldyrylǵanyn aıtyp otyr.
– Sol sııaqty ambýlatorııalyq deńgeıde aýqymdy jumys júrgizilýde. Munda biz vırtýaldy juqpaly aýrýlar aýrýhanasyn ashyp, rastalǵan jaǵdaılarda da, koronavırýstyń yqtımal jaǵdaılary bar pasıentterdiń densaýlyq jaǵdaıyna monıtorıng júrgizýdemiz. Tájirıbe kórsetkendeı, bul jerde eń qıyny, bul aǵymnyń sımptomsyz nemese jeńil túri bar halyqty úıde bolýǵa sendirý. Áıtkenmen, stasıonarlar tolyp qalǵanyna baılanysty, turǵyndarǵa eń aldymen úreıge boı aldyrmaýdy, bolmashy dene qyzýynyń bolýy emdeýge jatqyzý úshin aýrýdyń sebebi emes ekenin aıtqym keledi, – dedi K.Nadyrov.
Qoǵamdyq densaýlyq basqarmasynyń basshysynyń aıtýynsha, ár emhanada bekitilgen reglamentke sáıkes pasıentterdi monıtorıngileýmen aınalysatyn mobıldik brıgadalar qurylǵan. Búginde olardyń sany – 72. Mobıldik toptyń quramyna bólimshe meńgerýshileri, ınfeksıonıst dárigerler, epıdemıologtar, ýchaskelik dárigerler men meıirbıkeler kiredi. Barlyǵy 287 MSAK qyzmetkeri jumyldyrylǵan. Jumys sapasyn arttyrý maqsatynda osy brıgadalardyń sanyn arttyrý boıynsha jumys júrgizilýde.
О́kpeni jasandy jeldetý apparattary jetkilikti me?
Qazirgi tańda qalanyń medısınalyq uıymdarynda 573 О́JJ apparaty bar. K.Nadyrov bul apparattardyń júktelýi men qajettiligine taldaý júrgizilgeni týraly bylaı deıdi:
– Budan basqa, 2 aı ishinde 18 О́JJ apparaty men medısınalyq jedel járdem avtokólikterine arnalǵan 20 portatıvti О́JJ apparaty jetkiziledi dep kútilýde. Osylaısha qajet bolǵan jaǵdaıda О́JJ apparattaryn qosymsha iske qosý múmkindigi bar. Jalpy, bizde qorda indet juqtyrǵan pasıentterdi emdeýge arnalǵan 100-den astam О́JJ apparaty bar. Bul jetkilikti, – dedi.
Qalanyń bas dárigeri naýqastardyń kóbeıip bara jatqanyn eskere otyryp, QDB koll-ortalyǵy men emhanalar arasynda ózara áreket jasalyp jatqanyn atady.
Búginde provızorlyq tósek-oryndar 90%-ǵa júktelgen, ınfeksııalyq tósek-oryndar 95%-ǵa toldy. Juqpaly aýrýlar beıinindegi qosymsha tósek-ornyn ashý úshin «Halyk Arena» bazasynda 500 tósek-ornyn ashý nusqasyn qarastyrýdamyz. Sondaı-aq biz 150 tósek-orynǵa arnalǵan «TJ aýrýhanasy» AQ gospıtali bazasynda juqpaly aýrýlar stasıonaryn ashýdy oılastyryp otyrmyz.
Osylaısha juqpaly aýrýlardy emdeýge beıimdelgen 1940 tósek-orynǵa qosymsha taǵy 650 tósek-oryn ashylady. Jaǵdaı odan ári ýshyqqan kezde, «Halyk Arena» bazasyndaǵy tósek-oryndar sanyn 300 tósek-orynǵa kóbeıtý múmkindigi bar. Sol sııaqty «Almaty Arena» bazasynda da tósek-oryndar ashýǵa bolady. Osynyń barlyǵyn eseptegende, 3700-ge deıin juqpaly aýrýlar tósek-ornyn, provızorlyq tósek-oryndaryn 1 myńǵa deıin ashýǵa múmkindik beredi. Sonymen qatar biz jataqhanalar bazasynda provızorlyq jáne juqpaly aýrýlar tósek-oryndaryn ashý máselesin qarastyratyn bolamyz, – dedi basqarma basshysy.
Koronavırýsqa qarsy antıdenege qan tapsyrdy
Osy arada Qazaqstanda koronavırýspen aýyrǵandardyń antıdenelerin alý prosesi bastalǵanyn aıta ketken jón. Bul prosedýrany qalaýshylar Almaty qalasynyń Respýblıkalyq qan ortalyǵynda ótkize alady.
– О́zderińiz biletindeı, men osy ınfeksııamen aýyrdym jáne meniń plazmam aýrýdyń aýyr túrimen aýyratyn pasıentterdi emdeýge kómektesedi dep oılaımyn. Juqtyrǵandar úshin qoldanylatyn bul ádis tiri vaksınanyń áserine ıe jáne kópshilikke saýyǵyp ketýlerine kómektesedi. Donor bolý – árbir adamnyń paryzy. Qazirgi ýaqytta Almatyda 2 myńnan astam adam emdeýden jazylyp shyqty. Men árbir aýyryp jazylǵan adamdy Covid-19 antıdenesine qan tapsyrýǵa shaqyramyn, osylaısha koronavırýstan emdelip jatqan kóptegen adamǵa, eń aldymen aýyr jaǵdaıdaǵy naýqasqa kómektesýge bolady. Prosedýra aýyrtpalyqsyz jáne qaýipsiz ótedi. Dál qazirgi jaǵdaıda – vırýspen kúres jaǵdaıynda barlyǵymyz birigýimiz kerek, – deıdi K.Nadyrov.
Respýblıkalyq qan ortalyǵynyń dırektory Dılıaver Bekırovtiń aıtýynsha, bir aı ishinde 24 adam plazma tapsyrýǵa ótinish bildirgen, biraq tek úsheýi ǵana donor boldy, sebebi olarda COVID-19 antıdenelerdiń joǵary tıtri anyqtalǵan. Kamaljan Talǵatuly barlyq belgiler boıynsha donor retinde sáıkes keldi, óıtkeni onyń aǵzasynda antıdenelerdiń joǵary tıtri anyqtalǵan.
Plazmaferez (plazma daıyndaý) prosedýrasy barysynda bir donordan 600 ml plazma alady, juqtyrǵan adam úshin 200 ml jetkilikti. Plazmanyń mundaı kólemin alý ǵylymı turǵydan negizdelgen jáne donorǵa eshqandaı zııan keltirmeıdi.
ALMATY