Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaevtyń Joldaýynda polısııany baǵalaý ólshemderin túbegeıli ózgertý kerektigi aıtylǵan bolatyn. Salaǵa serpin berý úshin servıstik modelge kóshý basym baǵyttardyń biri esebinde.
Polısııa qyzmetkerleriniń san salaly mindetteri ámbege aıan. Ár kún saıyn kúrdeli kásibı jaýapkershiligin jete atqaryp, minsiz qyzmet etýmen birge qyldaı qatelikke jol bermeýge tıisti. Saıyp kelgende, polısııa qyzmetiniń kásibı quzirettilik deńgeıi aldymen qoǵamdyq pikirge áser etedi. Memleket basshysy Joldaýda «jurtqa jaqyn polısııa» qaǵıdaty boıynsha jergilikti polısııa qyzmetiniń tutas reformasyn jasaý qajettiligi pisip jetilgendigin atap ótken-di. Jańa modeldiń sıpaty – qoǵam músheleriniń qaýipsizdik máselelerin anyqtaý prosesine belsendi qatysýynda bolyp otyr. Bul qadam polısııa qyzmetine oń ózgerister ákelýge tıisti.
Aldymen «servıstik polısııa modeliniń» máni týraly bir aýyz sóz aıta ketelik. О́rkenıetti elderdiń óresi kórsetip otyrǵanyndaı, polısııa halyqtyń pikirin eskere otyryp jumys isteýi qajet. Árbir polısııa qyzmetkeriniń urany «men qoǵam úshin, belgili bir aýmaqta adamdar jaıly ómir súrýi úshin ne isteı alamyn?» bolýǵa tıis. Osy oraıda polısııa qyzmetkerleriniń jumysy týraly halyqtyń pikirin eskerip otyrý aıryqsha mańyzdy.
– Apta saıyn azamattarmen jeke qabyldaý ótkizemin, qabyldaýǵa kez kelgen adam kire alady. Jyl basynan beri óńirdiń 392 turǵyny osyndaı kezdesýler barysynda ártúrli másele kóterdi, – deıdi oblystyq Polısııa departamentiniń bastyǵy, polısııa general-maıory Armanbek Baımýrzın, – kóterilgen máselelerdiń deni sheshimin tapty. Azamattarmen júzdesý aýdandar men aýyldyq okrýgterde de ótkiziledi. Sheshim nátıjesi birshama ýaqytty qajet etetin máseleler de bolady. Negizinde mundaı jaılardyń kópshiligi qylmystyq isterdi tergeý sapasy boıynsha kóteriledi. Azamattardyń polısııaǵa degen senimin nyǵaıtý jáne departament jumysynyń ashyqtyǵyn molaıtý úshin oblys turǵyndarymen esep berý kezdesýlerin ótkizemiz. Bul jerde atqarylyp jatqan jumys baıandalyp qana qoımaı, kópshiliktiń kókeıinde júrgen kóptegen suraq sheshimin tabady. Iаǵnı ashyq, búkpesiz oı-pikir aıtylatyn syndarly dıalog. Halyqtyń pikirin bilý úshin departamentte, árbir basqarma jáne bólimde senim telefondary jumys isteıdi. Jyl basynan beri qońyraý shalyp, ózderin tolǵandyryp júrgen máseleler tóńireginde oı-pikirlerin bildirip jatqan zamandastarymyzdyń qatarynyń kóbeıip kele jatqanyna qaraǵanda polısııaǵa degen senim arta tústi dep aıtýǵa bolady. Ústimizdegi jyldyń 26 aqpanynan bastap departamentte jáne aýmaqtyq qurylymdarda azamattardy qabyldaý kúrt jandana bastady. Demek, bul oraıda da aıtylǵan sózdiń dalada qalmaıtyndyǵyna azamattardyń senip otyrǵandyǵyn ańǵarýǵa bolady. Osyndaı qabyldaý kezinde 7684 azamat kezekshi ofıserlermen tildesip, sanalýan saýaldaryn qoıdy.
Halyqpen birlese atqarylǵan is-qımyl qylmystyń aldyn alýǵa da táp-táýir septigin tıgizetindigi belgili. Zańnamada polısııanyń erikti kómekshileriniń qataryna quqyq tártibin qamtamasyz etýge járdem kórsetýge nıet bildirgen azamattardy qabyldaý jáne olarǵa syıaqy tóleý kózdelgen. Ýaqyt ótken saıyn qoǵamdyq kómekshiler qatary tolyǵa túsýde. Búginde jalpy sany 400-den asady. Baıyptap qarasańyz, arly ádilet kúzetshisine aınalǵan adamdardyń kókeıindegi izgi oı nátıjesin de berýde. Máselen, jyl basynan beri polısııanyń 67 qoǵamdyq kómekshisi baqandaı 87 qylmysty ashýǵa septigin tıgizdi. Osydan-aq atqarylǵan istiń nátıjesin salmaqtaýǵa bolady. 1340 ákimshilik quqyq buzýshylyqtyń joly kesilip otyr. Shyndyq úshin shyryldaǵan 56 qoǵamdyq kómekshi 2 mıllıon 600 myń teńge kóleminde yntalandyryldy.
Oblys halqymen birlese otyryp atqarǵan sharýalardyń arqasynda oblystaǵy qylmystyq ister 4,5 paıyzǵa kemidi. Aýyr sanattaǵy qylmystardyń kólemi 24,8, asa aýyr qylmystar 27,8 paıyzǵa tómendedi. Sondaı-aq qoǵamdyq oryndarda jáne kóshelerde de tártip buzýshylyq azaıyp keledi. Osyǵan oraı ústimizdegi jyldyń basynan bastap oblystyq Polısııa departamenti basshylarynyń atyna oblys turǵyndarynan 55 alǵys hat kelip túsipti. Atqarylǵan jumysqa rızashylyq tanytqan qarapaıym adamdardyń júrekjardy lebizi. Jyl basynan beri polısııa departamentiniń bastyǵy 3622 qyzmetkerin óz mindetterin minsiz atqarǵany úshin ǵana emes, qoǵammen sátti qarym-qatynas jasaǵany úshin marapattaǵan. Mine, osy jerde polısııanyń servıstik modeliniń máni menmundalap tur dep aıtsaq, jarasymdy.
Polısııa qoǵamdyq qaýipsizdikti qamtamasyz etip, qylmysqa qarsy kúres máselelerimen aınalysyp qana qoımaı, memlekettik qyzmetterdiń belgili bir tizbesin de kórsetedi: júrgizýshi kýálikterin berý men aýystyrý, kólik quraldaryn tirkeý esebine qoıý nemese alý, azamattyq jáne qylmystyq qarýdy tirkeý jáne esepke qoıý, olardy saqtaýǵa ruqsat berý, el aýmaǵyna qarýdy ákelýge jáne áketýge ruqsat berý. Tólqujattar men jeke kýálikter berý. Bul oraıdaǵy basty mindet halyqqa barynsha qolaıly bolý úshin qyzmet kórsetý ýaqytyn barynsha qysqartý. Iаǵnı jan jadyratar jedeldik qajet. Qujattar toptamasyn tapsyrǵan sátten bastap memlekettik qyzmet kórsetý mólsheri burynǵy 6 saǵattan 2 saǵatqa deıin, kólik quraldaryn tirkeý jáne esepten shyǵarý jáne júrgizýshi kýáligin berý 90 mınýtqa deıin, portalǵa júgingen kezde 1 saǵatqa deıin qysqarǵan. Elektrondy kezek talonyn alǵan sátten bastap qujattardy tapsyrýǵa deıingi kezek kútýdiń eń uzaq ýaqyty bar bolǵany 20 mınýt qana.
«102» qyzmetin jetildirý jáne «azamattardyń habarlamalaryn qabyldaý prosesiniń birizdiligi» jobasyn iske asyrý aıasynda zamanaýı tehnıkalyq jabdyqtar ornatylǵan. Departamenttiń 9 bólimshesinde jáne 19 aýmaqtyq bólimshelerde bul másele tolyq sheshimin tapqan. Departamentte «polısııanyń qoǵamdyq kómekshisi» telegramm-arnasy jumys isteıdi. Bul arnaǵa óńir azamattary ózderi kýá bolǵan quqyq buzýshylyqtar týraly fotosýretter men beınejazbalar joldaı alady. Azamattardyń suranysyna oraı jedel, den qoıa jumys istep, «jurtqa jaqyn polısııa» qaǵıdaty tıimdi júzege asyrylýda. Azamat qaı jerde bolsyn kez kelgen polısııa qyzmetkerine óz ótinishin aıtyp júgine alady. Mine, sondyqtan oblystyń eldi mekenderindegi stasıonarlyq polısııa beketteriniń jelisin keńeıtý qolǵa alynǵan.
– Búginde osyndaı 8 beket jumys istep tur. Onyń altaýy oblys ortalyǵynda bolsa, qalǵan ekeýi aýdandarda. Ústimizdegi jyly taǵy da 5 stasıonarlyq polısııa beketi salynbaq, – deıdi Polısııa departamentiniń bastyǵy Armanbek Hákimbekuly, – halyqtyń qoljetimdiligin qamtamasyz etýdiń bir baǵyty – ýchaskelik polısııa pýnkteriniń jelisin barynsha keńeıtý. Qazirgi tańda oblys boıynsha 191 polısııa pýnkti jumys isteıdi. Oblys ákiminiń qoldaýymen ótken jyly ashylǵan polısııa pýnkteri birneshe kólikpen qamtamasyz etildi. Iz júzinde barlyq ýchaskelik polısııa pýnkteri lokaldi jelige qosylǵan. Ishki ister mınıstrliginiń barlyq derek qoryna qoljetimdi.
Sıfrlandyrý aıasynda ákimshilik óndiristi júrgizýdiń barlyq prosesi elektrondy formatqa kóshirilipti. Barlyq 320 ýchaskelik polısııa ınspektory ıývenaldy polısııanyń 87 qyzmetkeri men patrýldik polısııanyń saptyq bólimsheleriniń 536 qyzmetkeri planshettermen qamtamasyz etilgen. Mine, osylaısha servıstik polısııa modeliniń tıimdi ekendigi is júzinde dáleldenip otyr. Halyqtyń qamyn jegen sharýa osy oń baǵytynda damysa, senim de artyp, úmit te molaıady.