Dúısenáli ÁLIMAQYN«Egemen Qazaqstan»
90 materıal tabyldy

О́ner • 05 Sáýir, 2022

«Kóshe aqyny» AQSh-ta top jardy

Bıyl on jyldyq mereıtoıy ótip jatqan AQSh-taǵy Annapolis kıno festıvalinde álemniń túkpir-túkpirinen ár janrdaǵy fılmder baq synady, dep habarlaıdy Egemen.kz.

Ádebıet • 03 Sáýir, 2022

Kóńildegi kórikti sóz

Talanttardy zaman týdyrady degen tujyrymnyń ómirge kelgenine de birneshe ǵasyr boldy, árıne, osy sózdiń túp tórkini tym aryda jatqany shyndyq. Maǵjansha aıtqanda «Tolqynnan tolqyn týyp» qazirgi ádebıet sansyz talanttardyń shyǵarmashylyǵymen tolyqty. Olardyń seldeı shabyty zamannyń aǵysyna, ýaqyttyń synyna dóp keldi. Qaı zaman úshin talanttyń qadirin talantty adamdar ǵana moıyndaǵan. Sol úshin de olar bir-birine jýyq júrdi, úndes, syrlas bola bildi. Biz ańyz qylyp aıtyp júrgen keshegi «Joǵalǵan urpaq» ókilderi, mine, osy sózimizdiń aıǵaǵy. Al búgin biz qazaq ádebıetindegi talanttylardyń bir-birin baǵalaý, anyǵyraq aıtqanda, aǵa býynnyń sońynan ergen býynǵa kóz qyryn salýy týraly sóılemekpiz.

Tarıh • 03 Sáýir, 2022

«Qara jorǵa»: Ańyz ben aqıqat

San ǵasyrlyq tarıhyn tańbaly tastarǵa qashap, ushan-teńiz rýhanı baılyǵymen sahara mádenıetin qalyptastyrǵan babalarymyz sol dáýirde urpaqtaryna amanattaǵan mádenı qundylyqtarynyń basym bóligin jylqyǵa qatysty etip shyǵarǵan. Bul sózimizge «Ala kóz attyń júrisi», «Aqtaban», «Aqtańger», «Mańmańger», «Salkúreń», «Qos kúreń» sııaqty án-kúıler dálel bola alady. Bul týyndylardyń qaı-qaısysy da ózindik ulttyq erekshelikke ıe, qazaqtyń turmys-saltymen etene baılanysyp, ystyq yqylaspen ómirge kelgen shyǵarmalar. Bul tizimge qazir el arasynda daýǵa iligip júrgen «Qara jorǵa» bıin de qosýǵa bolady.

Qoǵam • 01 Sáýir, 2022

Kitaphanany jazalaý

Qalalardaǵy álde bir ta­nystyń, kóńili jaqyn aǵanyń nemese málim shen­diniń úıine bara qalsańyz, múmkin onyń úıiniń tóri­nen, jeke kabınetinen lyq­syǵan kitap toly sóreni baıqaısyz. Eger ol kitap oqıtyn nemese soǵan beıimi bar bireý bolsa. Oqý men oqymaý týraly qarama-qaı­shylyq mine osy aradan bastalady.

Ádebıet • 31 Naýryz, 2022

Mo Iаnnyń bes asýy

Shyny kerek, qazaq oqyrmandary qytaı jazýshysy Mo Iаndy kóp bile bermeıdi. Biraq onyń esimi Eýropa men Batysqa jaqsy tanys. Ádebıetke on bir roman, alty áńgimeler jınaǵyn bergen ol – qazirgi qytaı ádebıeti men álem ádebıetinde esimi jıi atalatyn jazýshylardyń biri. Ataǵyn shyǵarýǵa qulyqsyzdyq tanytyp, ún-túnsiz eńbektengen osy bir qalam ıesiniń atyn Nobel syılyǵy bir kúnde ǵana kúlli álemge tanymal etti. 2012 jyly oǵan Nobel akademııasy shyǵarmashylyǵynda realızm men halyq ertegilerin, tarıhty jáne qazirgi zamandy tyǵyz baılanystyra alǵany úshin atalǵan alpaýyt syılyqty ustatty. Batys oqyrmany ony sonaý 1987-jyldardan bastap «Qyzyl Gaýlııań» atty romany arqyly jaqsy biletin.

Ádebıet • 29 Naýryz, 2022

Jazýshynyń jazý ústeli

Jýyqta Semeıdegi Abaı mýzeıine barǵanymda, ol jerden hakimniń jazý ústelin kórdim, keshegi kúnniń kózindeı bolǵan qońyr ústel «bárin men bilemin» degendeı kózge ottaı basylady. Kórgen adamnyń oıyna oı qosyp, ótken dáýirge jeteleıdi. Klassık jazýshymyz Ǵabıt Músirepovtiń «soqyr kóretindeı, sańyraý estıtindeı etip jaz» degen sózi osyndaıda eske oralady. Shyǵarmashyl adamdar úshin qaǵaz ben qalam qandaı qajetti bolsa, jazý ústeli de sondaı kerekti.

Suhbat • 28 Naýryz, 2022

Nurıla О́ztúrik: Mustafany máńgi saǵynamyn

Qazaq óneriniń kókjıeginen jaryq juldyzdaı aǵyp túsken Mustafa О́ztúriktiń esimi bul kúnderi elge tanymal. Sporttaǵy ol salǵan jol ózindik daralyǵymen jalǵasyn taýyp keledi. О́ztúriktiń jary Nurıla qazir Germanııada turady. Sáti túsip sol kisimen suhbattasqan edik.

Tarıh • 20 Naýryz, 2022

Mao Szedýnǵa qobyz syılaǵan qazaq

Eline eńbek etip, úles qosýdy oılaǵan ár tulǵa ózinshe bir álem jasap, artyna mura qaldyrady. Qamar Qasymov pen qazaqtyń qara dombyrasy egiz uǵym retinde aıtylady. Buǵan sebep onyń óz qolymen dombyra jasap, onyń qaıta jańǵyrýyna, uly tulǵaly mádenıet qaıratkerleriniń ol jasaǵan dombyramen el aldynda asqaqtata án salyp, óner kókjıegin keńeıtýge úles qosýy. Qamar Qasymovtyń aty atalsa, ol jasaǵan dombyralar týraly jıi aıtylady. Aıtatyn da jóni bar, onyń qolynan shyqqan dombyralar ıesin taýyp, qazaq mádenıetiniń damýyna septigin tıgizgeni shyndyq.

Ádebıet • 15 Naýryz, 2022

Jastyq shaqta oqıtyn tórt kitap

Qazir oqıtyn kitaptardyń sany alýan. Onyń baıybyna baryp, ne beretinin ańdap baryp oqymasań, ýaqytyń zaıa ketýi de múmkin. Sondyqtan osy qateliktiń bolmaýy úshin jyl saıyn álemdik ádebı basylymdar oqyrmandarǵa jaqsy kitaptardy saralap, onyń arqaýy týraly, paıdasy jóninde sóz qozǵap otyrady. Sol tizimnen túspeı, udaıy oqyrmandarǵa, ásirese jastyq shaqtaǵy oqyrmandarǵa usynylǵan álem ádebıetiniń myna tórt shyǵarmasyn oqyp kórelik.

Rýhanııat • 14 Naýryz, 2022

Jylqyny qorǵaý

Salt-dástúrdiń qaımaǵy buzyl­maǵan qazaqy aýyldarda bizge, qala berdi bizdiń ultqa qatysty ne bir áńgimeler bar. Ony qazirgi qala jaǵalaǵan urpaqqa aıtsań, ańyz nemese ótirik retinde qa­byl­daýy múmkin. Bizdiń aýylda Shoıban degen kisi boldy. Jaryqtyq, jylqy dese ishken asyn jerge qoıatyn. Ár dáýletti áýlettiń esiginde júrip, malyn baǵyp, otynyn jaryp kúneltetin Shoıban úshin oǵan miniske bir jaqsy at berseń jetkilikti. Tipti ol jylqysy azdaý baıdyń malyn baqpaımyn dep «álek» salatyn da bolǵan. Aýyl bolǵasyn, toı-tókini, ólim-jitimi bolady, sonda Shoıban mamaǵashtarda qaz-qatar baılanyp turǵan attardyń qasyna baryp, kádimgi Kúreńbaı synshy sııaqty ár atty ózinshe synaıdy, keıde olarǵa «mynaý naǵyz jel taban eken», «áı, mynaý qoıdyń aty», «bul janýar babyn tappaı qor bolyp júr» dep «áttegen-aılaryn» aıtyp, kóńi­lin qulazytatyn. Ol úshin jylqyny kórý – baqytty ómirdi kórý sııaqty seziletin.