DÚBIR

Úmit pen kúdik kúresken kún Budan buryn Rıo-de-Ja­neı­roda Qazaqstan baspasóz orta­lyǵynyń ashylǵanyn habarlaǵan edik. 11 tamyz kúni osynda Olım­pııa oıyndardyń jeńim­pazdary Nıdjat Rahımov pen Dmıtrıı Balandın jáne kúmis júldeger Ja­zıra Japparqulmen kezdesý ótti. Olımpıada dele­ga­sııa­larynyń bas­shylary qatysqan jıynda Elbasynyń jáne UOK prezıden­tiniń jeńimpazdardy quttyqtaǵan jedelhaty oqyldy. Jıynnyń sońy baspasóz más­lıhatyna ulas­ty. Jazıra Jap­parqul Olım­pıa­dadaǵy úmitin Tokıoda oryndamaq nıeti baryn aıtty. Nıdjat Rahımovtiń oılaryn osynyń aldynda jetkizgenbiz. Al Dmıtrıı Balandınniń zaty taza, kishipeıil jan ekeni birden kórinedi. Ol oıyndar chempıony bolǵanyna áli senińkiremeı júrgenin aıtady. Eń birinshi ret Olımpıadada júldesine tala­sýǵa bolatyndyǵy týraly oı London oıyndaryna irikteý kezin­de kóńiline uıalaǵan eken. Búgin­gi jeńis – kezdeısoqtyq emes, uzaq jyldar­daǵy josparmen jat­tyq­tyrý­shylardyń jasaǵan ju­mys­tarynyń jemisi. «Sondyqtan tek ózim­niń eńbegimmen jettim dep aıta al­maımyn. Elbasymyz úlken sportqa qatty mán beredi. Nur­sultan Ábishulynyń qamqorlyǵyn únemi sezinip otyramyz», – dedi ol. – Aqtyq jarysta maǵan eń sońǵy segizinshi jolaqta júzýge týra keldi, –deıdi Dmıtrıı. – Ra­syn aıtsam, alǵashqyda bul maǵan unamady. Basqalar bir-birimen qaraılas júzgende, qataryńdaǵy qarsylasyńdy kórmeı, jalǵyz júzý qıyn sııaqtanǵan. Keıin paıdasyn kórdim. Jalǵyz júzgende, qarsylasym qalaı júzip keledi dep alańdamaıdy ekensiń, oıyńda tek qana kórsetkishińdi jaqsartý ǵana, bar kúshińdi soǵan salasyń. Márege kelgende qarasam, meniń tusymda birinshi degen jazý janyp tur. Bastapqyda basyma kelgen oı, sońǵy jolaqta júzdim, sosyn janyp tur dedim. Keıin ózgeler kelip quttyqtaı bastaǵanda ǵana márege birinshi kelgenimdi túsindim. Bul kúni úmitimiz dzıýdoshy Maksım Rakovta bolǵan. Dzıýdo kúresinen Qazaqstan tarıhyna alǵash ret álem chempıonatynyń «altynyn» alyp bergen sportshy týraly jaman aıtýǵa tilimiz buralmaıdy. «Osy joly aıanbaıdy», dep edi bapkeri Talǵat Baısholaqov. Keıingi jyldary joly ońǵarylmaı júrdi, múmkin osy joly dep oılaǵanymyz ras. Bolmady. Birinshi beldesýin shıdomen utty. «Ekinshisinde shıdomen utyldy» dep qoıa salsaq ta bolar edi, eger ol eskertýmen utylǵan cheh Lýkash Krapetıak sońynan Olımpıada chempıony bolmaǵanda. Al ekeýi kúreskende belsendilik Rakov jaǵynda bolǵan. Referıdiń kállasynda qandaı oı bolǵanyn qaıdam, qaıta-qaıta tyrbańdap ádis jasap jatqan Maksımge bir emes, eki shıdo ustatyp jiberdi de, chehty sý tıgizbeı kelesi kezeńge ótkizdi. Qalaı qúımeısiń. Maksımniń asýynan asqan cheh chempıon bolyp shyǵa keldi. Sol kúni sharshy alańǵa shyqqan tórt boksshymyzdyń bireýi orta jolda qaldy. Quramadaǵy eń jas atlet – Abylaıhan Júsipovti dańqty boksshymyz Serik Sápıev qola medalǵa qol jetkizbeı tizgin tartpaıdy dep edi. Jyryndy aǵylshyn boksshysy Pet Makkormak aldyna kese-kóldeneń turyp, ári qaraı ótkizbedi. Abylaı, sóz joq, talantty jigit. Jyldam. Klassıkalyq mánerde bokstasady. Biraq kórgeni kóp Pet Abylaıdyń oıyndaǵysynyń baryn oqyp qoıdy, aldyn alyp otyrdy. Bul Abylaı úshin úlken sabaq bolýǵa tıis. Qaırat Erálıev unady. Qarsylasy – ázerbaıjan Djavıd Chelebıevpen budan buryn, 2013 jyly Almaty rınginde kezdesken. Álem chempıonatynyń jartylaı fınalynda qonaqtyń joly bolyp ketken. Soǵan deıin quryǵanda, óz eliniń de chempıony da bolyp kórmegen, esh ataǵy joq Chelebıev Bakýge álem chempıony bolyp oralǵan. Al bul joly Qaırat oǵan túk istetpedi. Sharshy alańǵa shaqyryp, qalaýynsha urdy. Onyń soqqyny jańbyrdaı jaýdyrǵan qarsylasyna aldyrmaı qoıǵanynyń ózi bir kerim. Rasyn aıtsaq, búgingi jankúıerge osyndaı boks unaıdy. Sóıtip, Qaırat kúmánsiz utty. Budan ári Danııar Eleýsinov pen Ádilbek Nııazymbetovke de kezek keldi. Ekeýi de rıngte óte senimdi júrdi. Danııar ulybrıtanııalyq Djon Kellıdi artyq qımylǵa jetkizbedi. Únemi birer soqqysy alda júrdi. Munyń bári komanda kapıtanynyń taktıkany durys ustanǵanyn kórsetti. Tap osyndaı tásil belorýs Mıhaıl Dolgolevespen judyryqtasqan Ádilbektiń de boıynan tabyldy. Sondyqtan ekeýi de jekpe-jekterin 3:0 esebimen aıaqtaı bildi. Bular osy kún 1/8 fınaldyq shaıqastaryn ótkizse, Qaırat 1/16 fınalda kúsh synasty. Endi bulardyń aldyńǵylary kelesi urystaryn sátti ótkerse, medalge qol jetkize alady. Úmit pen kúdik taıtalasqan bir kún osylaı ótti. Júldeler jıyntyǵy (12 tamyzdaǵy málimet) № Quramalar Altyn Kúmis Qola Barlyǵy 1 AQSh 16 12 10 38 2 Qytaı 11 8 11 30 3 Japonııa 7 2 13 22 4 Avstralııa 5 4 6 15 5 Ońtústik Koreıa 5 2 4 11 6 Vengrııa 5 1 1 7 7 Reseı 4 8 7 19 8 Ulybrıtanııa 4 6 6 16 9 Germanııa 4 3 1 8 10 Italııa 3 6 3 12 11 Fransııa 2 4 5 11 12 QAZAQSTAN 2 2 3 7 38 Ýkraına 0 2 1 3 39 Ázerbaıjan 0 2 0 2 42 Grýzııa 0 1 1 2 42 Lıtva 0 1 1 2 48 О́zbekstan 0 0 2 2 42 Qyrǵyzstan 0 0 1 1 42 Estonııa 0 0 1 1

Rahımovtiń jeńisi

Atyraý jastary arasynda toılanyp ótti

Atyraý jurtshylyǵy aýyr atlet Nıdjat Rahımovtiń dúbirli doda alańyna shyǵar sátin taǵatsyzdana tos­ty. Bylaıǵy jurtqa zildeı kóringen shtangany beli qaıyspaı kótererine sendi. Tolaǵaıdaı tarlan ul tek atyraýlyqtardyń ǵana emes, barsha qazaqstandyqtyń úmitin aqtaǵanyna shyn júregimen qýandy. Dál qazir munaıly óńir turǵyndarynyń qýanyshynda shek joq. Kóshede de, qoǵamdyq kólikte de bir-birimen qýanyshyn bólisýshiler, tipti, «Egemenniń» tilshi qosynyna da telefon shalýshylar kóp. Endi munaıly óńir turǵyndary Nıdjat Rahımovtiń elge oralýyn asyǵa kútip otyr. Eldiń mereıin tasytqan aqjoltaı qýanyshqa qýanǵan jastardyń bir shoǵyry «Jaıyq» sport keshenine jınaldy. Aralarynda sportshylar da, qoǵamdyq belsendiler de, stýdentter men jumysshylar da bar. Maqsattary – Qazaqstannyń enshisine alǵashqy altyn medaldy salǵan Nıdjat Rahımovke degen rızashylyǵyn bildirý, qýanyshty bólisý. – Nıdjat ziltemir kóterýge shyq­qan sátinde taqymymyzdy qysyp otyrdyq. Saıys sońyna taıaǵan tusta altyn medal Qytaı sportshysynyń ýysynda jatty. Sol sátte Nıdjat táýekelge bel býyp, 214 kılo zil­te­mirdi kóterýge bet aldy. Sóıtip, alǵashqy talpynysynda alǵan mejege 12 kılo salmaq qosty. Abyroı bol­ǵanda ony eńserip ketti, dedi Beı­jiń jáne London Olımpıadasyna qatysqan tanymal dzıýdoshy Rınat Ibragımov. Atyraýda Nıdjat sekildi aýyr atletıkany serik etýge bekingen jas býyn ókilderi kóp. Sonyń biri – Anastasııa Býrova. Sporttyń osy túrin tańdaǵanyna 4 jyl bolǵan onyń jetistigi az emes. Jasóspirimder arasynda el chempıony atanyp úlgergen. Jasóspirimder arasynda ótken Eýrazııa oıyndarynda júldeger de bolǵan. Endi Olımpııalyq oıyndar chempıony bolýdy armandaıtyn ol Nıdjat Rahımovtiń jetistigi úshin qýanyshty ekenin aıtady. «Olımpıada – sportshylar úshin emtıhan. Osy synda jerlesimiz múmkin emesteı kórinetin rekordty jasady. Biz endi Nıdjattaı chempıon bolǵymyz keledi», deıdi ol. – Nıdjattyń minezinde jeńiske umtylys pen jiger basym, bul – sportshy úshin eń basty qajettilik. Biz onyń eńbekqorlyǵyna qy­zyǵatyn edik. Jáne oǵan sendik. Nıdjat úmi­timizdi aqtady, endi ony aýyr atle­tıkaǵa ynta tany­tatyn jastarǵa úlgi etemiz, – deıdi Qazaqstanǵa kelgen kezde alǵashqy jattyqtyrýshysy bolǵan halyqaralyq dárejedegi sport sheberi Tahır Halmatov. Qazir Tahır Halmatov jattyq­tyratyn 11 jasar Ahmet Fazylov pen 12 jastaǵy Nıkıta Efremov Olımpıada chempıony Nıdjat Rahımovti úlgi tutatynyn jasyrmaıdy. «Biz de Olımpıada chempıony bolǵymyz keledi», deıtin qos órenniń biri – Nıkıta qazir qossaıysta 85 kılo ziltemirdi kóterip júr. Kim bilgen, bálkim, Atyraýdaǵy aýyr atletıka mektebinen Nıdjat sekildi chempıondar shyǵyp qalar... Joldasbek ShО́PEǴUL, «Egemen Qazaqstan» ATYRAÝ

Aıba arýy

Búgingi kúnde Rıo-2016 Olım­­pıadasyndaǵy boks dodasyn qy­zyqtaǵan jurttyń aýzynda – qazaqstandyq arý arbıtr Natalıa Soıdyń esimi. Totydaıyn taranǵan tóreshiniń ásem músini, kóz sýyrǵan kelbeti, eń bastysy – óz isin joǵary deńgeıde meńgergen kásibı biliktiligi adam balasyn ózine baýramaı qoımaıdy... Bizdiń keıipkerimiz Qara­ǵandyda orta mektepti bitirgen soń, Om­bydaǵy mılısııa akademııasyna oqýǵa túsken. Eń­bek jolyn Qaraǵandydaǵy IIM mektebinde bastap, kýrsanttarǵa dáris oqydy. Sóıte júrip, ǵy­lymǵa den qoıady. Kandıdattyq dıssertasııasyn Máskeýdegi IIM ǵylymı-zertteý ıns­tıtýtynda qorǵaǵan. Reseıde alǵan zań ǵylymdarynyń kandıdaty ataǵy keıinirek Qazaqstanda sertıfıkattan ótip, quqyqtaný doktory dárejesine ıe boldy. Polısııa kapıtany shenin de osy jerde qyzmet etip júrip alǵan. Osynyń bárine ol taza eńbek, tabandy izdenispen jetken edi. Ǵylymmen aınalysa júrip, Natalıa Soı Brazılııa, Marokko, Qytaı, Reseı jáne Qazaqstanda ótken boks týrnırlerine tóreshilik jasaýǵa da ýaqyt tapty. 2012 jyly arý qyz Qazaqstannyń eń úzdik arbıtri atanyp, tóreshilik jumysqa birjolata bet burdy. Qazirgi tańda ol AIBA-nyń úsh juldyzdy shtrıhy bar halyqaralyq dárejedegi tóreshisi. Al bul salada álem boıyn­sha eń joǵary deńgeı – bes jul­dyzdy shtrıhty ıemdengen jeti-aq adam bar eken. Búgingi kún­de olardyń bári de AIBA-da nusqaýshy bolyp qyzmet etedi. «Bala kezimde sán bıimen áýes­tendim, – deıdi Natalıa Soı. – Kere­met unaıtyn, bıge ıkemim de boldy. Seriktesim ekeýmiz juptasyp, birqatar jarystarda júlde alyp ta júrdik. Sóıtip júrgende, ol basqa jaqqa ketip qaldy. Al meniń ańsarym birtindep sportqa, onyń ishinde jekpe-jek túrlerine aýa bastady. 11-synypta júrgenimde kesh te bolsa taekvondoǵa bardym. Arasynda kıkboksıngtiń qyr-syrymen de tanysa júrdim. Sóıtip júrip, aqyry qyzdar boksyna keldim». Bokstaǵy jattyqtyrýshysy ataqty Edýard Matrosov boldy. Eń alǵashqy iri jarysy – 2005 jyly ótken Qazaqstan chempıonatynda birinshi oryn alyp, «sport sheberi» ataǵyna qol jetkizdi. 2006 jyly bokstan ketkennen keıin tóreshilik qyzmette baǵyn synap kórdi. Al­ǵash ret Ǵalym Jarylǵapovty eske túsirýge arnalǵan týrnırde qazylyq etip, ózine beıtanys álemniń tabaldyryǵyn ımene at­taǵan. Mine, osydan keıin joly ashylyp, baǵy janyp júre berdi. Úndistanda ótken qyzdar aras­yn­daǵy álem chempıonatyna, Polsha men Reseıdegi halyqaralyq týrnırlerge shaqyrtý aldy. Jekpe-jekke tórelik etý aıt­qanǵa ǵana ońaı. Máselen, keıde qyzýqandy jankúıerler qulaq tundyrar qıqýǵa basyp, óz boks­shysyna ólermendikpen qoldaý kórsetip jatady. Mundaıda selt etip, syr berseń – opyq jegeniń! Keıde boksshynyń ataq-dańqy da kóńildi uıqy-tuıqy etip ketýi ábden múmkin. Al keıbir jaǵdaıda birinshi razrıadty boksshy sport sheberin utyp ketip jatady. Bıyl Natalıa Soıǵa úlken senim artylyp, ol Astanada ótken qyzdar arasyndaǵy álem chempıonatynda tórelik etý baqytyna ıe boldy. Qara qyldy qaq jarǵan ádildigimen kózge túsip júrgen arý qyz bul synnan súrinbeı ótti. Tóreshiler arasyndaǵy chempıonattyń gúli boldy desek te bolady. Nátıjesinde ol Rıo Olımpıadasynda qyzylyq etý mártebesine ıe bolyp, dál qazirgi ýaqytta óziniń juldyzdy shaǵyn bastan keshýde. Azııadan tuńǵysh bolyp AIBA tóreshisi atanǵan arý qyzdy qara­ǵandylyq jerlesteri oryndy maqtan etedi. Qaırat ÁBILDINOV, «Egemen Qazaqstan» QARAǴANDY

Ermahan Ybyraıymov: «Boksshylarymyzdyń chempıon bolýǵa múmkindigi bar»

Sıdneı Olımpıadasynyń chempıony, dańqty boksshy Erma­­han Ybyraıymov Rıo-de-Janeıro qalasynda ótip jatqan Olım­pıadada bizdiń bylǵary qolǵap sheberleriniń altyn medal alýǵa múmkindigi bar eke­nin aıtty. Sondaı-aq, ol asa aýyr salmaqtaǵy Ivan Dych­konyń ázerbaıjan boksshysy Mago­medrasýl Medjıdovti jeńe alatynyna da senim bildirdi. – Bıylǵy Olımpıadaǵa elimiz­diń ulttyq qurama komandasy jaqsy daıyndaldy. Sport, boks bolǵan soń, jeńistermen birge jeńilister de bolady. Bul barlyq sportshylardyń basynan ótetin jaǵdaı. Aldymen Berik Ábdirahmanov, Birjan Jaqypov, Abylaıhan Júsipov týraly aıtsam, olardyń qarsylastary jeńisti julyp áketti. Úsheýiniń de qarsylastary jyldam ári sergek bolyp kórindi. Berikpen sharshy alańda qolǵap túıistirgen boksshynyń tehnıkasy jaqsy eken. Ábdirahmanovtyń bul sońǵy múmkindigi edi. Ol sony paıdalana almady. Boksshy ózine senimsizdeý sııaqty kórinse, qarsylasy sony baıqap, jeńiske jetýge tyrysady. Birjan Jaqypov boksshy úshin jas emes. Olımpıada, basqa jarystar bolsyn 49 kıloǵa deıingi salmaq dárejesinde negizinen jastar óner kórsetedi. Hasanboı Dýsmatovty Birjannan tym jas dep aıta almaımyn. Degenmen, ol Jaqypovtan jyldam kórindi, – dedi ol. Sonymen birge, Ermahan Yby­raıymov bıylǵy Olımpıada Abylaıhan Júsipovtiń tórt jylda bir keletin dodadaǵy alǵashqy jarysy bolǵanyn, endi onyń osy qarqynnan taımaı, tek alǵa júrý kerektigin aıtty. «Abylaıhan aldaǵy kezde tájirıbesin arttyra berse, kelesi Olımpıadada júldege talasa alady», deıdi ol. Sıdneı Olımpıadasynyń chempıony ózine Vasılıı Levıt­tiń boksy unaǵanyn jasyrmady. Ol Levıttiń altyn júlde alýǵa barlyq múmkindigi bar eke­nin, jartylaı fınalda kýbalyq Erıslandı Savondy jeńýge kúsh salatynyn aıtty. «Bul jekpe-jek Levıt úshin ońaı bolmaıdy. Meniń oıymsha, boksshymyz fınalǵa shyǵý úshin baryn salady. Olımpıada – ne búk, ne shik bolatyn jarys. Olımpıadaǵa keldiń be, soǵan qatysyp jatyrsyń ba, sońyna deıin kúsh-jigerińdi jumsaý kerek. Qazir Levıt jartylaı fınalǵa shyǵyp, medal alyp tur. Desek te oǵan bul az. Ol sony túsinedi», deıdi Ybyraıymov. Sol sııaqty ol Danııar Eleýsinov, Ádilbek Nııazymbetov, Jáni­bek Álimhanuly men Ivan Dych­konyń medal alatyn jaqsy múmkindikteri bar ekenin eskertti. «Bul jigitterdiń bári tájirıbeli boksshylar. Olar altyn medal ala alady», deıdi ol. Al Ivan Dychko men Magomedrasýl Medjıdovtiń kezdesýi týraly boks mamany mynany aıtty. – Ekeýi osymen úshinshi ret kezdeseıin dep jatyr. Alǵash ret 2011 jyly Bakýde ótken álem chempıonatynda aıqasqan edi. Sol kezde Medjıdov Dychkony jeńgen. Odan keıin 2013 jyly Almatyda ótken álemdik dodada ázerbaıjan taǵy da utty. Endi úshinshi kezdesýde Ivan ózine artylǵan senimdi aqtap shyǵady deımin. Qazir onyń tájirıbesi tolysqan, dene bitimi de qarsylasymen kelisken. Osy jekpe-jekte Dychko jeńedi dep oılaımyn, – dedi Ermahan Yby­raıymov. Dastan KENJALIN, «Egemen Qazaqstan» Bet qattalyp jatqanda: Olımpıadada 75 kıloǵa deıingi salmaq dárejesinde synǵa túsip jatqan Jánibek Álimhanuly kezekti jeńiske jetip, shırek fınalǵa shyqty. Bul joly ol aljırlik Ilıas Abbadıdi 3:0 esebimen aıqyn jeńdi.