Kóshpeli otyrysty Qazaqstan Respýblıkasy Parlamenti Senaty Áleýmettik-mádenı damý jáne ǵylym komıtetiniń tóraıymy Birǵanym Áıtimova júrgizip, jıynǵa Qazaqstan Respýblıkasy Eńbek jáne halyqty áleýmettik qorǵaý vıse-mınıstri Aqmádı Sarbasov, Batys Qazaqstan oblysynyń ákimi Altaı Kólginov, senatorlar jáne jergilikti kásiporyn-mekeme basshylary qatysty.
- Bizdiń komıtettiń kóshpeli otyrysyn osy jerde ótkizýge barlyq jaǵdaı jasaǵan óńir basshysy Altaı Kólginovke alǵys aıtamyz. Senat depýtattary Serik Bekturǵanov, Murat Baqtııaruly, Sergeı Ershov, Baqytjan Jumaǵulov, Dınar Nóketaeva, Narıman Tóreǵalıev, Erbolat Muqaev, Ǵumar Dúısembaev eki topqa bólinip, Batys Qazaqstan oblysynda jumys saparymen boldyq. Aq Jaıyq ólkesine kelgen birneshe kún ishinde biz jergilikti kásiporyndardy araladyq, eńbek ujymdarymen kezdestik. Búgin ǵana Qarashyǵanaq kenishinde bolyp, kásipodaq ókilderimen júzdestik. Bórlidegi orta býyn mamandar daıarlaıtyn kásiptik lıseı jumysymen tanystyq. Árıne, tozyǵy jetken ǵımarat moraldyq turǵyda eskirgen jáne shuǵyl kúrdeli jóndeýdi qajet etedi. Soǵan qaramastan kolledj ujymy eńbek naryǵynda básekege qabiletti mamandar daıarlap otyr. Senatorlar elimizdiń qorǵanys mekemelerine arnalǵan kemeler men shaǵyn kemeler shyǵaratyn Oraldaǵy «Zenıt» zaýyty» aksıonerlik qoǵamynda boldy, eńbek ujymymen kezdesti, zaýyttyń qyzmetimen tanysty. Munyń bári bizdiń naqty ahýaldy bilýimiz úshin óte mańyzdy boldy. Bul saparymyz Prezıdent bergen tapsyrmalardy júzege asyrý maqsatynda jáne Senattyń is-sharalar josparyna sáıkes júrgizilip otyr. Elbasy «Nur Otan» partııasynyń XVIII sezinde «Bizdiń jumystyń negizgi basymdyǵy halyqtyń ál-aýqaty ósýin qamtamasyz etý jáne azamattardyń ómir súrý sapasyn arttyrý bolýy tıis» degen bolatyn. Sondyqtan búgingi tańda eńbek zańnamasyn jetildirý, eńbek adamdaryn qorǵaý – asa mańyzdy máseleniń biri. Tuńǵysh Prezıdent tapsyrmasyn iske asyrý maqsatynda 2018 jyly Parlament Qazaqstan respýblıkasynyń keıbir zańnamalyq aktilerine ózgerister men tolyqtyrýlar engizdi. Shyndyǵynda eńbek zańnamasyn jetildirý – jumys berýshilerdiń de, qyzmetkerlerdiń de quqyǵyn teń qozǵaıtyn, bárine teń kásibı kózqarasty talap etetin prosess. Qazirgi tańda eńbek qaýipsizdigi, eńbekti qorǵaýdy uıymdastyrý, qyzmetkerlerdiń eńbek quqyqtaryn qorǵaý, ujymdyq sharttardyń bolýy, kásipodaqtardyń jumysy, ujymda eńbek zańnamasy saqtalýyn baqylaıtyn qyzmetkerdiń bolýy, áleýmettik-eńbek qatynastaryn sıfrlandyrý sekildi mańyzdy máselelerge erekshe nazar aýdarýymyz kerek, - dedi óz sózinde Birǵanym Saryqyzy.
Batys Qazaqstan oblysynyń ákimi Altaı Kólginov óz sózinde jyl saıyn jer betinde óndiristik jaraqat saldarynan 3 mln adam ómirimen qoshtasyp, 400 mln adam túrli jaraqat alatynyna toqtaldy. Sondyqtan óńirde qyzmetkerlerdiń kásibı daıyndyǵyna erekshe kóńil bólinedi. Taıaýdaǵy úsh jyl ishinde Batys Qazaqstan oblysyndaǵy 36 kolledj ben 4 JOO-nyń materıaldyq-tehnıkalyq bazasyn nyǵaıtý qolǵa alynbaq.
- Elimizde 2017 jyldan beri «Barlyq adamdar úshin erkin kásiptik bilim berý» atty baǵdarlama júzege asyrylyp jatyr. Bul joba aıasynda jyl saıyn Aq Jaıyq óńirinde 800-deı adam jańa mamandyq ıgeredi. Bıyl da kolledjderde 800-deı adamdy oqytyp, 2 myńdaı adamdy qysqa merzimdi qaıta daıarlaý kýrstarynan ótkizý josparlanǵan. Ekinshiden, oblysta uzaq merzimdi, sapaly jumys oryndaryn ashý erekshe nazarda. Oblysta ekonomıkalyq belsendi halyq sany – 337 404 adam. 2019 jyly 25 myńǵa jýyq adamdy jumyspen qamtý josparlanyp otyr. «Jastar tájirıbesi» boıynsha 1500 túlekti qamtý josparlanýda. Qazirdiń ózinde 500 maman jumysqa ornalasýǵa joldama aldy. Byltyr 508 maman «Dıplommen aýylǵa» baǵdarlamasy boıynsha elge baryp, 304 mln teńge kóleminde birjolǵy járdemaqy aldy. «Jasyl el» baǵdarlamasy aıasynda 1000-nan asa jas eńbekpen qamtyldy. Múmkindigi shekteýli jandardyń da eńbekke aralasýyn árdaıym qoldap otyramyz. «Bıznes-bastaý» jobasyna sáıkes jyl saıyn júzdegen adam oqyp, kásibin bastaıdy. Bıyldyń ózinde 561 adam kýrstan ótip, 543 adamǵa 100 AEK kóleminde grant berý josparlandy, - deıdi Altaı Kólginov.
О́ńir basshysynyń aıtýynsha, Batys Qazaqstan oblysynda tuńǵysh ret «Otbasy-bıznes» baǵdarlamasy júzege aspaq. Ol Elbasynyń «Áleýmettik qamqorlyq» baǵdarlamasy aıasynda «Atameken» ulttyq kásipkerler palatasymen birlese júrgiziledi. Joba boıynsha kóp balaly jáne az qamtylǵan otbasylardan jalpy sany 1200 adamǵa kásipkerlik keńes beriledi. 200 adamdy kásipkerlik negizderine oqytyp, jeńildetilgen nesıe nemese qaıtarymsyz grant berý josparlanǵan.
Kóshpeli otyrys kezinde Qazaqstan Respýblıkasy Eńbek jáne halyqty áleýmettik qorǵaý vıse-mınıstri Aqmádı Sarbasov sóz alyp, jańa eńbek kodeksi, jańa eńbek standartaryn engizý boıynsha atqarylyp jatqan jumystar týraly baıandady. Batys Qazaqstan oblysy ákiminiń orynbasary Bıbigúl Qonysbaeva, «Jaıyq Munaı» JShS bas dırektory Jomart Darkeev, Batys Qazaqstan oblystyq máslıhatynyń depýtaty Qataýolla Ashyǵalıev, senator Narıman Tóreǵalıev sóz sóılep, kóterilgen taqyryp boıynsha naqty máselelerge toqtaldy. Otyrysta Eńbek kodeksine iri jeke kásiporyndardyń ujymdyq shartyn mindetti túrde jasaý týraly ózgerister men tolyqtyrýlar engizý jóninde usynystar aıtyldy. Sondaı-aq jumyspen qamtý bólimi men jumyspen qamtý ortalyǵy bir-biriniń qyzmetiniń qaıtalamaýy usynylatyn boldy.
Kóshpeli otyrysty qorytyndylaǵan Birǵanym Áıtimova Tuńǵysh Prezıdent Nursultan Nazarbaevtyń «Qazaqstandyqtardyń ál-aýqaty, eń aldymen, tabystarynyń turaqty ósimi men turmys sapasyna baılanysty. Adam eńbekqor bolyp, óz kásibin jaqsy meńgergende jáne laıyqty jalaqy alýǵa nemese jeke kásip ashyp, ony damytýǵa múmkindik bolǵan kezde tabys artady» degen sózine jınalǵandardyń nazaryn taǵy da aýdartty.
22 mamyrda senatorlar óńirdiń birqatar áleýmettik-mádenı, bilim berý nysandaryn aralaıdy.
Sýretti túsirgen Rafhat HALELOV
Batys Qazaqstan