«Hat qorjyn»

...úmit artady

Erikti bolý – ardyń isi

Bizdiń qazaqstandyq qoǵamǵa eriktiler qozǵalysy óte qajet dep esepteımin. О́ıtkeni onyń artynda qysylǵanda qol ushyn berip, súringendi demeý, qýanysh pen qaıǵyǵa ortaqtasa bilý sekildi adamger­shilik qasıetter tur. Erikti bolý – ardyń isi. Ony eshkim buıryq­pen bekite almaıdy. «Jarly bolma, arly bol» degendeı, jasaǵan jaqsylyǵyna aqy tilemeıtin, bireýge kórsetken kómegin buldamaıtyn, mine men sóıttim dep kókirek soqpaıtyn arly azamattar ǵana eriktiler qatarynda bola alady. О́ńirde qurylǵan eriktiler tobynyń 85-90 paıyzy – jastar. Olardyń múmkindigi shekteýligi jandar men qarııalardan, qamqorlyq pen kútimdi tileıtin ózge de qoǵam múshelerinen alyp júrgen alǵystary sheksiz. 

О́ńirdegi eriktiler turaqty orny men keńsesi bolmasa da ýaqytpen sanaspaı, shapaǵaty mol isterdiń basy-qasynan tabylyp júr. Biz aqysyz, pulsyz júregimizdiń qalaýymen atqarylǵan is úshin bireý­den birdeńe dámetý nıetinen aýlaqpyz. Áıtse de bıylǵy Jastar jyly eriktiler qozǵalysynyń qyzmeti Úkimet tarapynan elenip, eskeril­genin ári olarǵa moraldyq turǵydan qoldaý kórsetilgenin qalaımyn.

Berdáli SÁRSENOV,   

Aqtóbe qalasyndaǵy «Júrekten – júrekke» 

eriktiler tobynyń múshesi ...ýáj aıtady

Qulshynysqa shekteý jasamaıyq

Mektep oqýshylary arasynda respýblıkalyq pán olımpıadalary jappaı ótkizilýi ıgi dástúrge aınalǵaly qashan. Bilim ordalarynda irikteý kezeńderinen sýyrylyp shyqqan úmitkerler synaqtardan synalý jolynda belsendilik tanytýǵa tyrysyp baǵady. Áńgime tórkini  orys tilinde oqıtyn synyptardaǵy qazaq tili men ádebıeti pánderi jaıynda bolmaq. Orys tilinde oqıtyn synyptardaǵy qazaq tili men ádebıeti olımpıadasyna ulty qazaq oqýshylaryna qatysýǵa úzildi-kesildi tyıym salynǵan. Orys tildi synyptarda oqyp júrgen qazaq balalarynyń quqyqtary ulttyq múdde turǵysynan nege teperish kórýi kerek? Orys tilinde bilim alyp júrgen qara kózderimiz qazaq tildi synyptarda oqıtyn oqýshylarmen de qazaq tili men ádebıetinen ótetin pán olımpıadasyna da qatysýǵa jiberilmeıdi. Mektep ishinde zor úmitpen hám jatpaı-turmaı daıyndyq eleginen ysylyp qatysýǵa nıet bildirgen ózimizdiń qazaq balalaryna qoldan jasalyp otyrǵan naǵyz qııanat qoı bul. 

Bir anyǵy, mektep qabyrǵasynda uıymdastyrylatyn pán olımpıadasynda muǵalimder qazaq tili men ádebıetinen olımpıada tapsyrmalaryn ekige bólip daıyndaıdy: biri – jergilikti ult ókilderine, ıaǵnı qazaq balalaryna, al endi biri – ózge ult ókilderinen shyqqan oqýshylarǵa. Berisi qalalyq (aýdandyq) bilim bólimderi, árisi aımaqtyq bilim basqarmalary mektepterde áldeqashan qalyptasqan osynaý ádis-tásildi nege úlgige almasqa. Orys tilinde oqyp júrgen ulty qazaq oqýshylarynyń memlekettik tilge hám tól ádebıetimizge degen qulshynys-talpynysyna qoldan shekteý jasamaıyq. 

Begimhan KERIMHANULY,

M.Áýezov atyndaǵy №42 JOBB mektebiniń

qazaq tili men ádebıeti pániniń muǵalimi Pavlodar  ...oı qozǵaıdy

О́zimizdi jarnamalaýǵa kirisip kettik...

Búgingi áleýmettik jelilermen qatar basqa da qoǵamdyq qatynas quraldary arqyly biz jas-kárimiz, áıel-erimiz bar, bárimiz ózimizdi ózimiz jańa kórgendaı suqtana qarap, aınalaǵa «mine, men osyndaımyn!» dep jarnamalaýǵa kirisip kettik... 

Osyny oılaǵanda esime «narsıss» degen termın oralady. «Ertede syr-symbatyna sóz jetpeıtin, kórkine kóz toımaıtyn bir jas jigit bolypty. Esimi Narsıss bolsa kerek. Symbattylyǵy sonsha – qyz-kelinshekter túgil, oǵan er adamdar da ańtaryla qarap, sıqyrlanǵandaı kúı keshedi eken. Biraq aınalasyndaǵylardyń ózine degen sondaı iltıpaty ony shekten tys tákapparlyqqa uryndyryp, aqyrynda ol eshkimdi mensinbeı, kózge de ilmeıtin halge jetedi. Bir kúni ol baqta ketip bara jatyp shól qatty qysqan soń sý ishpekke bulaqqa eńkeıgeninde sýdan ózine enteleı qaraǵan bir beıneni kóredi. Kóredi de, esten tana ǵashyq bolady. О́miri eshkimge kóz qıyǵyn da salmaıtyn Narsıss álgi beıneni kórgende, qasynan kete almaı, kózin ala almaı sol jerde talyp qalady. Sodan kúndiz kúlki, túnde uıqydan aıyrylǵan jigit aqyry sol beıne ıesin tappaǵan kúıi qusadan kóz jumady. Eń ókinishtisi, sý betinen kórgen beıne óziniki ekenin Narsıss ólgenshe bilmeı ketken eken», deıdi. Keıin ǵylymda ózin shekten tys jaqsy kóretinderge «narsıssızm» dıagnozyn qoıý osydan qalǵan eken.

Osy arqyly ne aıtpaǵym túsinikti bola bastaǵan shyǵar... Narsısstiń ol «qylyǵyn» keshirýge bolady, sebebi ol sý betinen kórgen beıneniń óziniki ekenin bilgen joq qoı?  Al búgingi qoǵam, ıaǵnı myna biz she?..

Amantaı TOIShYBAIULY ...áserimen bólisedi

Tarıhymyzdy tereńnen túsine bildik

Taramdalǵan tarıhyn baǵamdaı bilgen eldiń urpaqtary búginde ótkenin túgendep otyrady. Elimizdiń Tuńǵysh Prezıdenti Nursultan Nazarbaevtyń «Uly dalanyń jeti qyry» atty maqalasy muratty jandardyń maqsatyn aıqyndap otyr. Atalmysh maqalada ótkenimiz ben búginimiz, qolda bar baılyǵymyz, ádebıetimiz ben mádenıetimiz tutastaı qamtylǵan. Mańyzdy maqalany negizge ala otyryp, bizder – Ál-Farabı atyndaǵy Qazaq ulttyq ýnıversıteti Fılologııa jáne álem tilderi fakýlteti shetel fılologııasy mamandyǵynyń 1-kýrs stýdentteri tarıh ǵylymdarynyń doktory Fatıma Qozybaqovanyń jetekshiligimen ótken «Qazaq kıno óneri: keshe jáne búgin» atty ǵylymı konferensııasynda biraz jaıǵa qanyq bolyp, óreli oı túıdik.

Is-sharadan kınematografııa salasyn keńinen tanyp, qııalǵa qanat bitiretin qazaqy týyndylardyń mán-maǵynasyn tereńnen túsine bildik ári keshegi bahadúr babalardy eske alyp, tulǵasyna táý etip, jadymyzdy jańǵyrttyq. Túıindeı aıtsam, «Uly dalanyń jeti qyry» atty maqalanyń baǵyttaryna boı túzep, maqsattarymyzdy aıqyndap, ótkenimizdi umytpaıyq degim keledi.

Arýjan QAIRATQYZY,

Ál-Farabı atyndaǵy QazUÝ-dyń 1-kýrs stýdenti