Tabıǵaty tamyljyǵan Katonqaraǵaı aýdanynyń О́rel aýyly tirek aýyldary tizimine engizilgen. Qazir aýyl adam tanymastaı ózgergen. Kósheler jóndelip, jaryq tartylǵan. Balalar alańy, saıabaq, áleýmettik nysandar aýyl kórkin ajarlandyra túsken. Aýyldyq okrýgtiń ákimi Erkin Kóbeshov tirek aýylynyń aldaǵy ýaqytta da jańaryp, jasara beretinin, ortalyqtan túsip jatqan qarjynyń halyq ıgiligine jaratylatynyn tilge tıek etedi. Osydan eki-úsh jyl buryn Elbasynyń «100 mektep, 100 aýrýhana» baǵdarlamasymen aýylda О́rel orta mektebi boı kóterdi. Budan bir aı buryn issaparmen О́relde bolǵanymyzda mektepke bas suqqan edik.
Tabıǵaty tamyljyǵan Katonqaraǵaı aýdanynyń О́rel aýyly tirek aýyldary tizimine engizilgen. Qazir aýyl adam tanymastaı ózgergen. Kósheler jóndelip, jaryq tartylǵan. Balalar alańy, saıabaq, áleýmettik nysandar aýyl kórkin ajarlandyra túsken. Aýyldyq okrýgtiń ákimi Erkin Kóbeshov tirek aýylynyń aldaǵy ýaqytta da jańaryp, jasara beretinin, ortalyqtan túsip jatqan qarjynyń halyq ıgiligine jaratylatynyn tilge tıek etedi. Osydan eki-úsh jyl buryn Elbasynyń «100 mektep, 100 aýrýhana» baǵdarlamasymen aýylda О́rel orta mektebi boı kóterdi. Budan bir aı buryn issaparmen О́relde bolǵanymyzda mektepke bas suqqan edik.
Sapaly bilim men sanaly urpaqtyń qalyptasýy búgingi kúnniń ózekti máselesi bolyp otyr. Oqýshysynyń bilimdi, ónegeli, tárbıeli bolýynda muǵalim negizgi tulǵa bolyp tabylary sózsiz. О́rel orta mektebinde aýyl balasynyń bilimin kóterý maqsatynda, onyń týǵan jerge degen súıispenshiligin arttyryp, bolashaqta jaqsy maman bolyp qalyptasýy baǵytynda jan-jaqty jumystar júrgiziledi.
Táýelsiz «Eko-Altaı» uıymy jáne Jahandyq ekologııalyq qordyń damý baǵdarlamasy negizinde О́rel aýylynda «gıd-reındjerler mektebin» qurý budan birneshe jyl buryn qolǵa alyndy. 2002 jyldan bastap О́rel orta mektebiniń dırektory Ámına Jumaǵulovanyń jetekshiligimen álemdik jabaıy tabıǵatty qorǵaý qorynyń Qazaqstandaǵy Altaı-Saıan bólimimen birlese jumys bastady. Jumys barysynda bizdiń ólkemizge keletin týrısterge, demalýshylarǵa baǵyt beretin kásibı gıdter, tabıǵatty qorǵaý uıymdarynda týrıstik baǵyttaǵy jumystardy júrgizý úshin saýatty ǵylymı baıqaý jasaıtyn ınspektor-reındjerler kerek ekendigi anyqtaldy. Osynyń negizinde 2005 jyldyń qańtar aıynan Katonqaraǵaı aýdany О́rel aýylynda Katonqaraǵaı memlekettik ulttyq tabıǵı parkimen birlese О́rel orta mektebinde «gıd-reındjerler mektebi» jumys isteı bastady.
– «Gıd-reındjerler mektebin» daıyndaý Katonqaraǵaı ulttyq tabıǵı parkiniń turaqty ekologııalyq damý máselelerine tolyq sáıkes keledi. Osyǵan oraı mektepte «Kedr» mektep ormanshylyǵy qurylǵan. Ol «gıd-reındjerler mektebimen» tyǵyz baılanysta jumys jasaıdy. Tereń bilim alǵan, únemi tabıǵatpen baılanysta bolǵan oqýshy tabıǵatty qorǵaýǵa, qoldaýǵa árqashanda daıyn bolary sózsiz, – deıdi Ámına Qazııaqberqyzy elimizde birinshi bolyp qurylǵan «gıd-reındjerler mektebi» jaıly maqtanysh sezimimen.
Ámına Qazııaqberqyzynyń jetekshiligimen «gıd-reındjerler mektebi» aýdannan, oblystan qoldaý tapty. Oblys ákimi Berdibek Saparbaev ShQO ekonomıka jáne bıýdjetti josparlaý basqarmasy men ShQO deneshynyqtyrý jáne sport, týrızm basqarmasyna «gıd-reındjerler mektebine» týrızm salasyna mamandardy daıyndaýǵa, týrıstik zattardy satyp alýǵa qarajat qarastyrýdy tapsyrdy. Sonyń nátıjesinde Katonqaraǵaı aýdany О́rel orta mektebiniń «gıd-reındjerler mektebi» týrıstik qajetti zattarmen qamtamasyz etildi. Búgingi kúni mektep oqýshylary osy zattardy paıdalanyp, qajetti ári qyzyqty joryqtarǵa shyqqanda josparlanǵan aımaqqa, aýa raıyna baqylaý jasaıdy. Kompaspen jumys jasaý, topografııalyq belgilerdi baǵamdaý, topografııalyq kartamen jumys jasaý, kartasyz jumys jasaý, jaıaý týrıstiń jol júrý baǵytyn josparlaýy sııaqty jumystardy júrgizedi.
«Gıd-reındjerler mektebiniń» oqýshylary kóptegen ekologııalyq, ǵylymı jáne týrıstik sharalarǵa únemi qatysyp keledi. Mektep oqýshylary birneshe ekologııalyq konkýrstardyń laýreattary men jeńimpazdary bolyp tabyldy. 2007 jyly Sankt-Peterbýrgte ótken III halyqaralyq ekologııalyq forým «Ormanshylyq saıysynda» 56 memleketten kelgen komandanyń ishinen О́rel orta mektebiniń komandasy sýyrylyp alǵa shyǵyp bas báıgeni jeńip aldy. Birneshe j yldar boıy «Altyn aımaq» jobasymen jumys istep, 2012 jyly Máskeý qalasynda IH halyqaralyq ekologııalyq forým «Ormanshylyq saıysyna» oqýshylar daıyndady.
Oqýshynyń boıynda óz elin, jerin qorǵaýǵa degen otansúıgishtik qasıetterdiń qalyptasýy eń aldymen týǵan jerge degen súıispenshilikten bastalady. «Jer jánnaty» atanǵan ólkeniń móldir sýymen sýsyndap, taza aýasymen tynystap ósip kele jatqan oqýshylardy «gıd-reındjerler mektebiniń» jumysy qyzyqtyrady, ózine baýrap, tartyp alady. Týǵan ólkeniń tabıǵatymen baılanysty ǵylymı jumystardyń halyqaralyq deńgeıde nátıje berýiniń tórkini izdeniste jatsa kerek.
Ońdasyn ELÝBAI,
«Egemen Qazaqstan».
Shyǵys Qazaqstan oblysy.
Katonqaraǵaı aýdany.