Sıdneı Olımpıadasyna – 20 jyl!

Jasyl qurlyqtaǵy jarys­ty tamashalaǵan qazaqstandyq jan­kúıerlerdiń biraz kún boıy kóńilderi jabyrqaýly boldy. Sebebi 12 táýlik boıy qorjy­ny­myzǵa birde-bir júlde túsken joq. Maqtaýly sportshyla­rymyzdyń deni qalyń toptyń arasynda qalyp qoıdy. Olardyń arasynda trıatlonshy Dmıtrıı Gaag, nysana kózdeýshi Vladımır Vohmıanın men Olga Dovgýn, stend atýshy Sergeı Iаkshın, aýyr atletter Anatolıı Hrapatyı men Sergeı Fılımonov jáne Tatıana Hromova, gımnasshy Sergeı Fe­dor­chenko, syryqpen sekirýshi Igor Potapovıch jáne taǵy basqa talaı dúrmekti kórgen dúldúlder bar. Ol az deseńiz, quramynda Iýrıı Melnıchenko, Mhkıtar Ma­nýkıan, Baqtııar Baıseıitov syn­­dy Olımpıada jáne álem chem­pıondary bar grek-rım kúresi she­berleri jalqy júldege de ıelik ete almaı, óz jankúıerlerin jerge qaratty. Dzıýdoshylardyń bar­lyǵy da tegisteı utylyp, kóńi­limizdi odan saıyn qulazytty. Ra­synda da, joǵaryda esimderi atalǵan sańlaqtardyń Sıdneıge júlde alatynyna kúmándanǵandar kemde-kem edi. Biraq olar oza shaba almady.

Jarystyń 13-shi kúni medal­dyń syńǵyryn estidik-aý, áıteýir. Bir emes, eki ret. Alǵashynda Alek­­­sandr Vınokýrovtyń kúmis me­­daldy ıelengeni jaıynda qu­laǵdar boldyq. 239 shaqyrymǵa sozylǵan toptyq jarysta ol nemis veloshabandozy Iаn Ýlrıhti ǵana alǵa jiberdi. Arada birer saǵat ótken soń Olga Shıshıgınanyń shashasyna shań juqtyrmaǵanyn estip, odan ári shattandyq. 100 metr­ge kedergiler arqyly júgirgen almatylyq arýdyń bul jeńisin jankúıerler erlikpen para-par dep baǵalady. О́zgelerdi aıtpaǵanda, maıtalman mamandardyń ózderi «Amerıka men Afrıkanyń jelmen jarysqan jelaıaqtary turǵanda, qazaqstandyq jeńil atlettiń jeńis tuǵyryna kóterilýi neǵaıbyl», dep joramaldady. Biraq Olga ózine senimdi boldy. Sol senim kózdegen muratyna jetkizdi. Aýs­tralııada Shıshıgına óziniń asqan sheberliginiń arqasynda altynnan alqa taqsa, nıgerııalyq Glorııa Alozı men amerıkalyq Melıssa Morrıson syndy áıgili sportshylar kúmis pen qolany qanaǵat tutty. Osy oraıda, Sıdneıdegi dodanyń basty favorıti Geıl Dıverstiń jar­tylaı fınalda jaraqat alyp, jarys jolynan shyǵyp qal­ǵanyn aıta ketýge tıispiz. Áıt­pegende Olımpıadanyń úsh, álem chempıonatynyń bes dúrkin jeńim­pazy atanǵan AQSh sportshysymen úzeńgi qaǵystyrý eshkimge de ońaıǵa soqpaıtyny anyq edi.

Erkin kúres sheberleri saıysynda Islam Baıramýkov óz jan­kúıerlerin qýantty. Buǵan deıin qurlyqtyq jáne halyqaralyq deńgeıdegi jarystarda júlde alýmen shektelip júrgen otandasymyz bul joly ózin tamasha qyrynan kórsetti. 97 kılo salmaqta beldesken ol aqtyq synǵa deıin al­qyn­baı jetip, fınalda reseılik Sagıt Murtazalıevke ese jiberdi. Nátıjesinde Islam kúmis medaldy moınyna ildi.

Boksshylar básekesinde qazaq­tyń gúrzi judyryqty jigitteri ózderiniń myqtylyǵyn moıyndatty. Sıdneıge sapar shekken jeti bylǵary qolǵap sheberiniń tórteýi jeńis tuǵyryna kóterildi. 20 jastaǵy Bekzat Sattarhanov 57 kılo salmaq dárejesinde dara shyǵyp, osy sport túrin serik etken qandastarymyzdyń arasynda tuńǵysh Olımpıada chempıony retinde óz esimin shejirege altyn áriptermen jazdy. Shırek fınalda onyń Barselona Olımpıadasy men álem chempıonatynyń eki dúrkin qola júldegeri, Eýropanyń úsh dúrkin chempıony, túrkııalyq Ramaz Palıanıdi jáne fınalda 1999 jylǵy dúnıejúzilik doda­nyń jeńimpazy amerıkalyq Rıkardo Hýaresti jeńgenin jurt áli kúnge deıin jyr qylyp aıtyp júr.

Arada bir-eki saǵat ótkennen keıin Ermahan Ybyraıymovtyń janqııarlyǵyna erekshe rıza boldyq. 71 kılo salmaqta kúsh sy­nasqan shoıyn judyryqty jigit bastapqy básekelerde eki qar­sylasyn sulatyp salsa, jartylaı fınalda Olımpıadanyń eki dúrkin qola júldegeri, tórt dúrkin álem chempıony, kýbalyq Hýan Ernandestiń osal tusyn tapty. Jartylaı fınalda kele­shekte kásipqoı bokstyń shoq­juldyzyna aınalǵan AQSh-tyń dúldúli Djermen Teılordy tize búk­tirdi. Ony da Ermahan uryp jyqty. Fınalda Atlanta Olımpıadasynda úshinshi orynǵa taban tirep, 1999 jylǵy álemdik dodada qarsylas shaq keltirmegen rýmynııalyq Marıan Sımondy san soqtyrǵan Ybyraıymov «máńgi tozbas» ataqqa qol jetkizdi.

Bolat Jumadilov pen Muh­tar­han Dildábekov kúmis medal ıelendi. 51 kılo sal­maqtaǵy Bolat taktıkalyq ta, teh­nıka­lyq ta turǵydan óte saýatty óner kórsetip, nebir yǵaı men sy­­­ǵaıdy jolynan yǵystyrdy. Biraq fınalda taılandtyq Vıjan Ponlıdke áli jetpedi. Osy­laı­sha, Bolat qatarynan ekin­­shi márte Olımpıadanyń kú­­mis júldegeri atandy. Asa aýyr sal­maqta judyryqtasqan Muh­­tar­hannyń joly shırek fınalda Kýba qabylany Aleksıs Rýbalkabamen qıysqanda, onyń baǵy janatynyna kópshilik asa senińkiremedi. Bul qaýip negizsiz emes edi. Boıy 204 santımetr, salmaǵy 130 kılo shamasyndaǵy alypqa qarsy turý kimge bolsa da ońaı emes qoı. Onyń ústine sonyń aldynda ǵana Rý­balkaba Germanııanyń ókili Jengız Kochty uryp jyǵyp, aýyr nokaýtqa jibergeni bar. Esinen tanǵan boksshyny dárigerler zembilge jatqyzyp, sol jerden aýrýhanaǵa alyp ketti.

Biraq qazaqtyń qaısar uly Bostandyq araly ókilinen esh qaımyqqan joq. Kerisinshe, ony aýyr soqqynyń astyna alyp, kúmánsiz jeńiske jetti. Jar­tylaı fınalda ózbek­stan­dyq Rýstam Saıdovty san soqtyrǵan Muh­tarhan fınalda Uly­brı­tanııanyń alyby Odlı Har­rısonǵa jol berdi.

Aıtýly jarysqa qatysqan qalǵan boksshylarymyzdyń da je­ńis tuǵyryna kóterilýine tamasha múmkindikteri boldy. Úsheýi de shırek fınalǵa deıin jetti. Sol mejede Nurjan Kárimjanov (60 kılo) pen Danııar Muńaıtpasov (67 kılo) Ýkraına ókilderinen utyldy. Oljas Orazalınov (81 kılo) О́zbekstannyń myqtysy Sergeı Mıhaılovqa ese jiberdi.

Sóz oraıy kelgende, jasyl qurlyqtaǵy jarysta dzıýdo kúre­sin serik etken jerlesterimiz tegisteı utylyp jatqanda, qan­da­symyz Aıdyn Smaǵulovtyń qola medaldy qanjyǵasyna baılaǵanyn aıta ketýge tıispiz. Biraq bul júlde qazaqtyń emes, qyrǵyzdardyń enshisine jazyldy. Sebebi bizdiń eldiń bapkerleri asa jeńil salmaqta beldesip júrgen Smaǵulovty dúbirli doda qarsańynda ulttyq komanda sapyna qospady. Sodan ol oılana-tolǵana kele, tórt jylda bir ret qana keletin múmkindikti qalt jibermeıin dep, Qyrǵyzstannyń týy astynda óner kórsetýge bel býdy. Nátıjesinde Aıdyn Aýs­tralııada atoı salyp, úzdikter qataryna qosyldy.

Mine, Sıdneı Olımpıadasy osyndaı áserli oqıǵalarymen qazaqstandyq jankúıerlerdiń jadynda saqtalyp qaldy. 3 al­tyn jáne 4 kúmis medaldy olja­laǵan otandastary­myz jal­py­komandalyq esepte 22-oryndy ıelendi.

Beıresmı komandalyq saıys­ta AQSh sportshylary aldaryna jan salmady. Amerıkalyqtar 37 altyn, 27 kúmis jáne 32 qola medaldy oljalady. Ekinshi orynda – Reseı. Olar 32 altyn, 28 kúmis jáne 29 qolaǵa qol sozdy. Úshinshi satyǵa Qytaı jaıǵasty. Qytaı eliniń ókilderi 28 altyn, 16 kúmis jáne 14 qolany enshiledi. Sondaı-aq «TOP-10» komanda sanatyna Aýstralııa (16+25+17), Germanııa (13+17+26), Fransııa (13+14+11), Italııa (13+8+13), Nıderland (12+9+4), Kýba (11+11+7) jáne Ulybrıtanııa (11+10+7) quramalary endi. Sıdneı tórinde 52 eldiń ánurany shyrqalyp, 80 memlekettiń týy jelbiredi.

Jekelegen sportshylar ja­ıyn­da aıtar bolsaq, olardyń ara­­synda asqan sheberligimen oq­shaýlanǵandar az bolǵan joq. Máse­len, júzýde Iаn Torptyń shoqtyǵy bıik boldy. 18 jastaǵy Aýs­tralııanyń ókili úsh altyn jáne eki kúmis medaldy oljalady. Kezinde ata-anasymen birge Ýkraınadan Amerıkaǵa qonys aýdar­ǵan Lennı Kraızelbýrg úsh qa­shyqtyqta teńdessiz dep tanyldy. Áıelder saıysyn­da nıderlandtyq Inge de Brıýı óziniń myqtylyǵyn mo­ıyn­datty. 17 jastaǵy arý úsh ret aldyna jan salmaı, bir ret ekinshi oryndy ıelendi. AQSh-tyń sulýy Djennı Tompsonnyń da kórsetkishi dál sondaı. Sondaı-aq ıtalııalyq Domenıko Fıoravantı, aýs­tra­lııalyq Maıkl Kım, nı­der­landtyq Pıter van den Hýgen­band, ýkraınalyq Iаna Kloch­kova, rýmynııalyq Dıana Mokaný jáne amerıkalyq Brýk Bennett bas júldeniń ekeýin ıemdendi.

Eń kóp júlde jıyntyǵy be­riletin jeńil atletter jarysynda 100 metrge júgirgen AQSh-tyń jelaıaǵy Morıs Grın shashasyna shań juqtyrmady. Jáne de ol estafetalyq saıysta altyn aldy. Polshalyq Robert Korjenevskı 20 jáne 50 shaqyrymdyq sporttyq júriste aldyna jan salmady. Negizi olardyń barlyǵynyń aldyn Merıon Djons oraǵan edi. Amerıkalyq jeńil atlet 100, 200 metrge júgirýde jáne 4h400 estafetasynda altyn, 4h100 estafetasynda kúmis jáne uzyndyqqa sekirýde qola medaldy enshiledi. Alaıda ýaqyt oza Djonstyń dopıng qoldanǵany anyqtalyp, ol barlyq júldesinen aıyryldy.

Sporttyq gımnastıkada re­seılik Alekseı Nemov alty júl­de aldy. Sonyń ekeýi altyn, qalǵandary kúmis pen qola. Nemovtyń otandastary Svet­lana Horkına men Elena Zamo­lodchıkova, rýmynııalyq Sımona Amynar men qytaılyq Lı Sıaopen eki retten altyn tuǵyrdan qol bul­ǵady. Sol sekildi basqa da sport túrlerinde tórtkúl dúnıe jurtshylyǵyn ózderiniń aıshyqty ónerimen tánti etken sańlaqtar az bolǵan joq.

HH jazǵy Olımpııa oıyndary barysynda tirkelgen myna eki birdeı keremet nátıjege tań­dan­baý múmkin emes. Birinshisi – Stıv Redgreıvtiń rekordy. Akademııalyq esý sportyn serik etken 38 jastaǵy Ulybrıtanııanyń ókili Olımpııa oıyndarynda qatarynan bes bas júldeni oljalady. Ol 1984 jyly Los-And­jeleste, 1988 jyly Seýlde, 1992 jyly Barselonada jáne 1996 jyly Atlantada aldyna jan sal­maǵan edi. Keıinnen onyń dıabet dertine shaldyqqany belgili boldy. Soǵan qaramastan Redgreıv Sıdneıge sapar shegip, besinshi altynyn moınynda jarqyratty. Ekinshisi – Nıkolaı Mılchevtiń kórsetkishi. 33 jastaǵy Ýkraı­nanyń Odessa qalasynyń týmasy domalaq stendti kózdeý barysynda 150 múmkindiktiń bireýin de múlt jibermedi. Iаǵnı 150 upaı jıdy. Iá, ýaqyt oza quralaıdy kózge atqan mergenderdiń biri dál osy kórsetkishti qaıtalaıtynyna kúmánimiz joq. Biraq bul rekordty endi jańartý múmkin emes.

Derek

- Aýstralııalyq aborıgenderdiń urpaǵy, jeńil atletshi Ketı Frımen Sıdneıde artylǵan senimdi tolyǵymen aqtap, Olımpıada chempıony atandy. Ol 400 metrge júgirýde ozyp shyqty.

- Olımpııa oıyndaryna Aýǵanstan qatyspady. Sebebi sol eldegi bılik basyna kelgen Talıban qozǵalysy jergilikti halyqtyń sportpen aınalysýyna jáne sporttyq sharalarǵa qatysýyna tyıym saldy.

- Olımpıada baǵdarlamasyna alǵash ret trıatlon, taekvondo jáne batýtta sekirý sekildi sport túrleri endi. Sonymen qatar nysana kózdeýden áıelder arasynda pnevmatıkalyq myltyq atýdyń alǵashqy júldeleri sarapqa salyndy.

- Sıdneıde júzýshiler arasyndaǵy100 metrlik saıysta synǵa túsken ekvatorlyq Gvıneıanyń ókili Erık Mýssambanı kósh sońynda qalyp qoıǵanymen, jarysty tamashalaýǵa kelgen barsha kórermen oryndarynan tik turyp, oǵan aıryqsha qurmet kórsetti.

- Dál osy Olımpıadada Vetnam sportshylary ózderiniń alǵashqy júldesine qol jetkizdi. Onyń ıegeri – taekvondoshy Chan Heý Ngan. Ol kúmis medaldy enshiledi.

- Fýtboldan ótken jarys Kamerýn quramasynyń jeńisimen aıaqtaldy. Samıýél Eto’o syndy serkesi bar komanda fınalda áıgili Ispanııa komandasynan basym tústi. Bul – Kamerýn sportshy­larynyń Olımpııa oıyndarynda oljalaǵan alǵashqy altyn medali.

- Ǵasyrlar toǵysyndaǵy Olımpıadaǵa Qazaqstannyń 130 sportshysy qatysty. Jarystyń ashylý saltanatynda Memlekettik týymyzdy boksshy Ermahan Ybyraıymov ustap shyqty.