О́tken ǵasyrlarda patshalyq Reseıdiń qatysýmen oryn alǵan orys-japon jáne Birinshi dúnıejúzilik soǵystaryna qatysqan qazaq ofıserleri týraly málimet mardymsyz.
Bar derekterge súıensek, XVIII ǵasyrdyń sońy men XIX ǵasyrdyń aıaǵynda Reseı ımperatorlyq áskeriniń ofıserlik shenderi negizinen han-sultan urpaqtaryna buıyrǵandyǵy baıqalady. Bastapqy kezeńde áskerı shenderdiń kópshiligi laýazymy boıynsha jáne qurmet belgisi retinde (aǵa sultandar, bolystar, starshınalar) berilse, olardyń balalary júıeli túrde kadet korpýstarynda oqyp, keıinnen ofıserlik ataq alyp, Dala ólkesiniń otarlyq bılik júıesinde ákimshilik laýazymdar atqarǵan.
Sonymen qatar olar patsha áskeriniń jaýlap alý joryqtaryna qatysyp, elıtalyq kavalerlik bólimderde qyzmet etken, ımperııanyń joǵary ordenderimen jáne medaldarymen marapattalǵan, ulttyq kıim elementteri bar ofıserlerdiń áskerı formasyn kıgen.
XIX ǵasyrdyń aıaǵynan bastap kásibı áskerı mektepterdiń túlekteri Imperatorlyq áskerdiń bólimderinde «erkin anyqtaýshy» retinde kadrlyq ofıserler mindetin atqaryp, soǵys qımyldaryna qatysqan. Mysaly, bizdiń málimetterimiz boıynsha kem degende úsh qazaq ofıseri orys-japon soǵysyna qatysyp, komandalyq laýazymdarda bolyp, áskerı nagradalarmen marapattalǵan.
Qazaq ofıserleriniń taǵdyry qaıǵyly aıaqtalǵan. Keıbireýleri alǵan jaraqattarynan qaıtys bolsa, basqalary 1918-1920 jyldarǵy azamattyq soǵys kezinde qaza tapqan. Al aman qalǵandary Keńes ókimeti tarapynan qýǵyn-súrginge ushyrady. Kópshiliginde urpaq qalmaı, jaqyn týystary umytyp, olar týraly qujattar joıylǵandyqtan, árqaısysy týraly aqparattar úlken qıyndyqpen jınaldy. Osy bir shaǵyn maqalany jazý úshin óz basym tórt jyl boıy izdendim. Demek, atalǵan taqyrypty aldaǵy kúnderi tereńirek baıyptaý qajet.
Shendi shyǵystanýshy
Noǵaıbaı Seksenbaıuly Jetpisbaev – 1863 jyly Zaısan ýezinde týǵan. Áskerı sheni podpolkovnık (1908 j.). Omby áskerı progımnazııasynda jáne Qazan ıýnkerlik ýchılıshesinde bilim alǵan (1883 j.). Ýchılısheden keıin Semeı rezervtik jaıaý ásker batalonynda podporýchık qyzmetin atqaryp, shtabs-kapıtany (1900 j.), 15-Shyǵys-Sibir atqyshtar polkiniń rota komandıri (1901 j.) bolǵan. Qytaı joryǵyna (Manjýrııaǵa, Pekınge Ihetýan kóterilisin basý maqsatynda) (1900-1901 jj.) jáne orys-japon soǵysyna (1905 j.) qatysýshy. 1908 jyly densaýlyq jaǵdaıyna baılanysty podpolkovnık sheninde otstavkaǵa shyqqan soń, Sergıopol (Aıagóz) beketine qyzmetke jiberilgen. 1915 jyly 700-Tobyl jasaǵynda qyzmet etti. Maıdanǵa suranyp, áskerı qyzmetke qaıtarý týraly ótinish bergenimen, ótinishi qanaǵattandyrylmaǵan.
Qyzmet barysynda Imperator Aleksandr III eske alýǵa arnalǵan kúmis medal jáne 1897 jylǵy birinshi jalpyǵa ortaq halyq sanaǵyndaǵy eńbegi úshin medalmen marapattalǵany jaıly derek bar.
Sonymen qatar Túrkistan arheologııa áýesqoılary úıirmesiniń belsendi múshesi bolyp, úıirme otyrystarynda Jetisý men Altaı óńirindegi tas músinder týraly, Túrkistan halyqtarynyń ańyz-áńgimeleri t.b. týraly habarlama jasap, sóz sóılegen. Atalǵan taqyrypta birneshe maqalanyń avtory jáne arab, parsy jáne qazaq tilderin úırený oqýlyǵyn qurastyryp, aǵartýshylyqpen aınalysqan tulǵa.
Aǵaıyndy Ablaıhanovtar
Mıǵdatsha Ishmýhametuly Ablaıhanov – 1878 jyly týǵan. Sibir kadet korpýsyn (1898 j), Pavlov áskerı ýchılıshesin 3-razrıad boıynsha bitirgen. 242-Belebeev rezervtik batalonynyń podporýchıgi (1900 j.), porýchık (1905 j.) rota komandıri, 28-Sibir atqyshtar qosalqy polkiniń shtabs-kapıtany (1916 j.).
M.Ablaıhanov 1904 jyldyń qazanynan 1905 jyldyń qazanyna deıin 5- Sibir Áskerı korpýsynyń quramynda Japonııamen bolǵan soǵysqa qatysady. Jaýyngerlik jetistikteri úshin III dárejeli Áýlıe Stanıslav jáne III dárejeli Áýlıe Anna (1905 j.), II dárejeli Áýlıe Stanıslav (15.08.1916 j.) ordenderimen marapattalǵan.
1916 jyly Omby qalasyndaǵy áskerı tutqyndarǵa arnalǵan lager komendanty qyzmetin atqarady. 1917 jyldyń jeltoqsanynda Aqmola oblystyq Alashorda keńesiniń quramyna saılanyp, Aqmola qalasynda Alash áskerı otrıadyn qurýǵa atsalysady. 1919 jyly 17 sáýirde uzaq naýqas saldarynan Omby qalasynda qaıtys bolady.
Mıǵdatshanyń ákesi stattyq keńesshi Ishmýhamet Ablaıhanov 1910 jylǵa deıin Aqmola general-gýbernatory keńsesinde aýdarmashysy bolǵan. Zeınetkerlikke shyqqannan keıin Qapal ýeziniń Joǵarǵy Qaratal bolysynda turdy.
Mıǵdatshanyń inisi 1880 jyly týǵan Medelhan Ablaıhanovtyń taǵdyry qıly da qyzyqty. Ol Omby muǵalimder semınarııasynda oqýyn aıaqtaǵan soń Dala general-gýbernator basqarmasynda jumys isteıdi. 1903 jyly Okrýgtik ıntendant basqarmasyna aýysady. Keıinnen Omby qalalyq polısııa basqarmasynyń keńse qyzmetkeri bolyp ornalasady. 1914 jyly óz erkimen ásker qataryna shaqyrylyp, maıdanǵa attanady.
1917 jyly «Kollejskıı sekretar» sheninde Qapal ýeziniń Ýaqytsha úkimetiniń komıssary bolyp taǵaıyndalady. Medelhan aǵasy sııaqty Alashordaǵa qoldaý kórsetpegen, olardy «avtonomıster» dep aıyptap, ózin «monarhıst» patsha ókimetiniń jaqtaýshysy dep eseptegen.
Azamat soǵysy kezinde ol Jetisý kazaktar atamany Sherbakovpen birge bolady, keıinnen ataman A.Dýtovpen jaqyndasady. Jetisýǵa kelgennen keıin, 1919 jyldyń sońynda Orynbor armııasynyń qolbasshylyǵynan bosatylǵan ataman Dýtov Lepsi qalasyna kóship kelip, Jetisý ólkesiniń bas bastyǵy, ıaǵnı azamattyq gýbernatory bolady. Medelhan Ablaıhanov ataman Dýtovpen birge Qytaıǵa qonys aýdaryp, onyń janynda aýdarmashylyq mindetin atqarady. 1920 jyly oǵan áskerı podpolkovnık ataǵyna teńestirilgen «Nadvornyı sovetnık» ataǵy beriledi.
Jazýshy Kemel Toqaevtyń «Sońǵy soqqy» romanynda ataman Dýtovtyń ólimine qatysty, Qasymhan Chanyshevtiń dosy retinde kórsetiletin «Ablaıhanov» atty keıipker osy Medelhannyń naqty prototıpi. Joǵarydaǵy shyǵarma boıynsha túsirilgen «Atamannyń aqyry» fılminde M.Ablaıhanovty ataqty ártis Nurmuhan Jantórın somdaıdy. Medelhan 1930-jyldarǵa deıin Shyńjań ólkesinde turaqtap, asharshylyq jáne tóńkeris saldarynan qonys aýdarǵan otandastaryna barynsha qoldaý kórsetedi. Qulja qalasynda jerlengen.
Mańǵyshlaq komıssary
Ospan Kóbeev – 1878 jyly 28 sáýirde Mańǵyshlaq ýezinde týǵan. 2-Orynbor kadet korpýsyn (1897 j.), Aleksandrovsk áskerı ýchılıshesin 1-razrıad boıynsha (1899 j.) bitirgen. 2-Túrkistan artıllerııalyq brıgadasynyń 5-taý batareıasynyń podporýchıgi. 1905 jyly Harbın qalasyna Birinshi Shyǵys Sibir taýly artıllerııalyq brıgadasynyń qaramaǵyna jiberilip, 2-Túrkistan artıllerııalyq brıgadasynyń 2-batareıasyn basqarady, sheni shtabs-kapıtan (1906 j).
Kóbeev 1912 jyly Ashhabadtaǵy Arnaıy artıllerııalyq lagerlik jıyn shtabynyń adıýtanty laýazymyna atqarýshy bolyp taǵaıyndalady. Odan keıin 1913 jyly Merv qalasynda ornalasqan 4-Túrkistan atqyshtar artıllerııalyq dıvızıonynyń kapıtany qyzmetin atqaryp júrgende, Birinshi dúnıejúzilik soǵys bastalyp ketip, Kavkaz maıdanynda shaıqasqa aralasady. 1917 jyly podpolkovnık shenimen týǵan jeri Mańǵyshlaq ýezi Fort-Aleksandrovskige oralady.
Patshalyq áskerı qyzmette bolǵan jyldary IV dárejeli Áýlıe Anna ordenimen (1905 j.), 1904-1905 jyldardaǵy orys-japon soǵysyn eske alýǵa arnalǵan qola medal jáne III dárejeli Áýlıe Stanıslav ordeni (1909 j.), sondaı-aq 1913 jyly Romanovtar dınastııasynyń bılik etýiniń 300 jyldyǵyn eske alýǵa arnalǵan qola medalmen marapattalǵan. Birinshi dúnıejúzilik soǵys kezinde, ıaǵnı 1915 jyly eki birdeı III dárejeli Áýlıe Anna jáne IV dárejeli Áýlıe Vladımır ordenderimen marapattalǵan.
1918 jyly Mańǵyshlaq ýezi Ýaqytsha úkimetiniń ýezdik komıssary bolyp taǵaıyndalady. 1920 jyly 6 sáýirde Fort-Aleksandrovskide Mańǵyshlaq jumysshylar, sharýa jáne soldat depýtattarynyń Keńesi Prezıdıýmynyń hatshysy bolyp saılanady. Keıin jer bólimin basqaryp, 1930 jyly tutqyndalyp, atylady.
Alashorda úkimetiniń múshesi
Moldanııaz Bekimov – 1882 jyly 9 qyrkúıekte Oral oblysy Qaratóbe aýylynda dúnıege kelgen. 1902 jyly Oral áskerı ýchılıshesin, keıin 1905 jyly Qazandaǵy jaıaý ásker-ıýnkerlik ýchılıshesin bitirgen. 1905-1906 jyldary 6- Lıbavensk jaıaý áskerinde, 130-Herson polkinde, Kaspıılik atqyshtar polkinde, 1-Tashkent rezervtik batalonynda qyzmet atqarǵan qazaqtan shyqqan kásibı ofıserdiń biri.
1906-1908 jyldary Túrkistan áskerı okrýginiń shtabynda, 1-Túrkistan atqyshtar batalonynda, Kýshka áskerı garnızony áskerleriniń quramynda qyzmet etedi. 1910 jyly Jarkentte 21-Túrkistan atqyshtar polkiniń rota komandıri bolyp taǵaıyndalady. 1913 jyly 5 qarashada shtabs-kapıtan ataǵyn alady. 1914-1915 jyldary Birinshi dúnıejúzilik soǵysqa qatysyp, 1915 jyly 21 qańtarda aýyr jaralanady.
1917 jyly 5-13 jeltoqsanda Ekinshi jalpyqazaq sezinde Alashorda úkimetiniń músheligine kandıdat bolyp saılanady. 1919 jyldan bastap ataman Annenkovtyń Jetisý áskeriniń Sıdorov brıgadasynyń shtab bastyǵy, 1920 jyldyń basynda Jarkent qalasyna shabýyl jasaýǵa qatysady. 1921 jyly «bosqyn qazaqtar» ókili retinde Shyńjańnan bosqyndardy qaıtarý jónindegi memleketaralyq komıssııanyń jumysyna belsendi atsalysady. 30-jyldardyń basynda ol Qytaıdan oralyp, týystarynyń aıtýynsha, Orynbor oblysyna qonys aýdaryp, jasyryn ómir saltyn ustanady. Odan arǵy taǵdyry belgisiz.
Áskerı qyzmette bolǵan jyldary: Romanovtar dınastııasynyń bılik etýiniń 300 jyldyǵyn eske alýǵa arnalǵan medal (1913 j.), III dárejeli Áýlıe Anna (1915 j.), IV dárejeli Áýlıe Anna (Annındik qarý) (1915 j.), IV dárejeli Áýlıe Vladımır (1915 j.), II dárejeli Áýlıe Stanıslav (1916 j.) ordenderimen, «Aq búrkit» ordeniniń lentasynda «1914 jylǵy jalpyǵa ortaq jumyldyrýdy úzdik oryndaý boıynsha eńbegi úshin» medalmen (1915 j.) marapattalǵan.
Etnografııamen jáne orys klassıkterin qazaq tiline aýdarýmen aınalysqan. 1903 jyly A.S.Pýshkınniń «Kapıtan qyzy» povesin qazaq tiline aýdaryp, Qazan qalasynda basyp shyǵarǵan. Halyq aýyz ádebıetiniń úlgileri: ertegi-ańyzdar jáne basqa da folklorlyq muralardy jınaýmen aınalysqan.
Maıdan Musylman komıtetiniń tóraǵasy
Nuǵman Sarbýpın – 1890 jyly Oral oblysynda dúnıege kelgen. Aleksandr ýchılıshesiniń túlegi, 41-Sibir atqyshtar polkiniń podporýchıgi (1914 j.), 533-jaıaý ásker Novonıkolaev polkiniń shtabs-kapıtany (1917 j.), Batys maıdany Musylman komıtetiniń tóraǵasy.
Nuǵman 1917 jyly Batys maıdanynda 1-Musylman korpýsyn qurýǵa belsendi qatysyp, belgili halyq komıssary Krylenkomen tikeleı kelissózder júrgizedi. 1917 jyldyń ekinshi jartysynda Orynborǵa oralyp, jańa ulttyq úkimetti qurý jumysyna belsene aralasty. Orynborda Keńes ókimeti ornaǵannan keıin, 1918 jyldyń basynda qyzyldardyń qolynan qaza tabady.
IV dárejeli Áýlıe Anna (1915 j.) jáne III dárejeli Áýlıe Stanıslav (1916 j.) ordenderimen marapattalǵan.
Saryhýdjın Sabyrjan Kýcherbaev – 1883 jyly 5 mamyrda Oral oblysy Ilbishin ýezinde dúnıege kelgen. Oral áskerı ýchılıshesin, keıin 1904 jyly Máskeý áskerı ýchılıshesin 1-razrıad boıynsha bitirgen. Áskerı qyzmetin 2-rezervtik saperlik batalonnyń podporýchıgi (1904 j.) bolyp bastap, porýchık (1907 j.) shtabs-kapıtan (1911 j) shenine kóterilgen. 1914 jyly 3-Kavkaz saperlik batalonynyń kapıtany qyzmetine taǵaıyndalsa, 1916 jyly 15 maýsymda ınjenerlik áskerler boıynsha esepke alynyp, Kıev áskerı okrýginiń shtaby janyndaǵy shender rezervine aýystyryldy.
Áskerı qyzmet kezinde: III dárejeli Áýlıe Stanıslav (1908 j.), III dárejeli Áýlıe Anna (1911 j.), IV dárejeli Áýlıe Vladımır (1915 j.), II dárejeli Áýlıe Stanıslav (1915 j.), «Erligi úshin» jazýy bar IV dárejeli Áýlıe Anna (1916 j.) qatarly bes ordenmen marapattalǵan.
Kýágerlerdiń estelikterine súıensek, 1918 jyly qurylǵan Kúnbatys Alashordanyń jumysyna qatysýmen birge, 1919 jyly «Saryhýdjın Iýrıı» degen atpen Sevastopolden «General Alekseev» kemesine otyryp, Eýropaǵa kóship ketken. 1925 jyly Bolgarııada qaıtys bolǵan.
Alashordanyń áskerı mınıstri
Hamıt Negmatýllaoǵly Toqtamyshev – 1890 jylǵy 14 qazanda Omby ýezinde týyp, 1919 jyly jeltoqsan aıynda Semeı ýezi Kókpekti stansasynda atylǵan. Sibir kadet korpýsyndaǵy kýrstardy jáne Konstantınovsk artıllerııalyq ýchılıshesin bitirgen (1908 j.). 1909 jyly 8-Sibir atqyshtar artıllerııalyq brıgadasynyń podporýchıgi, Tersk kazak áskeriniń 3-Gorsk-Mozdok polkiniń (1915 j.), 6-ponton batalonynyń porýchıgi bola júrip Birinshi dúnıejúzilik soǵysqa qatysyp, asqan erlik kórsetken. Áskerı qyzmeti kezinde, IV dárejeli Áýlıe Anna (1915 j.), II dárejeli Áýlıe Stanıslav (1915 j.), II dárejeli Áýlıe Anna (1915 j.), III dárejeli Áýlıe Anna (1915 j.), III dárejeli Áýlıe Stanıslav (1915 j), II dárejeli Áýlıe Stanıslav (1916 j.), II dárejeli Áýlıe Anna (1916 j.) qatarly jeti ordenmen marapattalǵan.
1917 jyly eserler qataryna qosyldy. 1918 jyldyń maýsymynan bastap áskerı bólimniń meńgerýshisi bola otyryp, «Alashorda» úkimetiniń áskerı mınıstri mindetin atqaryp, Alash áskerin jasaqtaýmen tikeleı aınalysty. 1- Alash Dala atty polkiniń komandıri (1918 j.), 1-Partızan atty qazaq polkiniń komandıri ( jeltoqsan 1918 – maýsym 1919 jj.), Jeke atty qazaq brıgadasynyń komandıri (maýsym 1919 j). Sheni polkovnık (1919 j.). 1919 jylǵy jeltoqsanda Semeı qalasynan sheginý kezinde jubaıymen qyzyldar qolynan qaza tapty.
Hamıt Toqtamyshevtiń 1889 jyly týǵan aǵasy Murat Negmatýllaoǵly Toqtamyshev Sibir kadet korpýsyndaǵy kýrstardy jáne Konstantınovskoe artıllerııalyq ýchılısheni bitirgen (1907 j.). 25-Sibir atqyshtar general-leıtenant Kondratenko polkiniń podporýchıgi. 8-Sibir atqyshtar artıllerııalyq brıgadasynyń porýchıgi (1915 j.). Birinshi dúnıejúzilik soǵysqa qatysyp, 1915 jyly aýyr jaralanady. Sheni – shtabs-kapıtan (1916 j).
IV dárejeli Áýlıe Vladımır (1915 j.), IV dárejeli Áýlıe Anna (Annındik qarý) (1915 j.), III dárejeli Áýlıe Stanıslav (1916 j.) ordenderimen marapattalǵan. Odan arǵy taǵdyry belgisiz.
Sońǵy kezderge deıin aǵaıyndy Toqtamyshevtardyń shyǵý tegi men ulty belgisiz bolyp keldi. Zertteý nátıjeleri anyqtaǵandaı aǵaıyndy Toqtamyshevtar Kókshetaý syrtqy okrýgtik buıryǵynyń aǵa sultany, podpolkovnık (1827 j.) Toqtamys Iаnýzakovtyń (1826-1829 jj. Atyǵaı-Baǵyshev bolysy) shóbereleri bolyp tabylatyny anyqtaldy. Onyń uly Sýhan Toqtamyshuly Hamıt pen Murattyń atasy Kókshetaý syrtqy okrýgtik buıryǵynyń sultandyq hat júrgizýshisi, kollejdik tirkeýshi (1850 j.). Sibir kadet korpýsyn bitirgen (1842 j.) bolsa, Hamıt pen Murattyń ákesi – 1849 jyly týǵan Nyǵmetolla Sýhanuly Toqtamyshevtiń da kapıtan sheni bolǵan.
Alashorda áskeriniń alǵashy mınıstri H.Toqtamyshev pen Qazaq KSR Kompartııasynyń birinshi hatshysy qyzmetin uzaq jyl atqarǵan Jumabaı Shaıahmetov (1902-1966) jaqyn týystar. Atap aıtqanda, ekeýi de Toqtamys Iаnýzakovtyń urpaqtary bolyp esepteledi. Múmkin, osyǵan baılanysty Atyǵaı-Baǵys shejiresinde aǵaıyndy Hamıt pen Murat Toqtamyshevtar kórsetilmegen.
2-Alash polkiniń komandıri
Qazaqtan shyqqan taǵy bir ofıser Ǵalı Samuratbekov – 1884 jyly Qapal ýezinde týyp, 1928 jyly Semeı qalasynda dúnıeden ótipti. Arǵy tegi Kóshek hannyń urpaǵy. Vernyı erler gımnazııasynyń tolyq jeti synybyn bitirgen, 1903-1907 jyldary Tıflıs jaıaý ásker ıýnkerlik ýchılıshesiniń túlegi, 1907 jyldan bastap 2-Novogeorgıevsk jaıaý ásker polkiniń podporýchıgi, 5-Batys-Sibir atqyshtar batalonynyń porýchıgi (1909 j.). 1915 jyly sáýirde 21-Túrkistan atqyshtar polkiniń porýchıgi qyzmetinde júrip, maıdanda basynan jaraqat alsa da, saptan shyqpaı qyzmetin jalǵastyryp, 22-Túrkistan atqyshtar polkiniń kapıtany (1916 j) shenine kóterilgen. III dárejeli Áýlıe Stanıslav (1915 j.), IV dárejeli Áýlıe Anna (1916 j.) ordenderimen marapattalǵan. 1919 jyly qazan aıynda podpolkovnık shenimen 2-Alash polkiniń komandıri mindetin júktegen. 1920 jyly qyzyldar jaǵyna ótti.
Kishi Jantórın
Jáńgir Sálimgereıuly Jantórın – 1894 jylǵy 16 qazanda Ýfa qalasynda dúnıege kelgen, 1916 jyly Nıkolaev kavalerııalyq ýchılıshesin bitirgen. 5-dragýn polkiniń porýchıgi. Birinshi dúnıejúzilik soǵysqa qatysýshy. 1919 jyly 18 tamyzda «Aq ásker» quramyndaǵy Ýfa gýsarlyq polkiniń 4-eskadronynyń qolbasshysy bolǵan. Qazaqtyń belgili memleket qaıratkeri, Memlekettik Dýmanyń 1-shaqyrylymynyń depýtaty Sálimgereı Jantórınniń uly. Azamat soǵysy aıaqtalǵannan keıin Túrkııaǵa qonys aýdardy degen aqparat bar.
Alash podporýchıgi
Ahmet Ǵalymuly Ábdirahımov – 1895 jyly Aqmola oblysynda dúnıege kelgen eken. 1916 jyly 2-Omby praporshıkter mektebin bitirgen. 1915-1917 jyldary 27-Sibir atqyshtar qosalqy polkiniń quramynda qyzmet etipti. Birinshi dúnıejúzilik soǵysqa qatysýshy. 1918 jyldan bastap 5-Sibir atqyshtar dıvızııasynyń 1-Qazaq atty (Alash) polkiniń podporýchıgi bolyp qyzmet atqardy. Odan arǵy taǵdyry belgisiz.
* * *
Bul tizim, árıne, tolyq emes. Qatardaǵy quram arasynda maıdanǵa óz erkimen attanǵan jerlesterimiz de barshylyq. Qoldaǵy derek 13,5 myńnan astam qazaq tek Batys maıdanynda bolǵany týraly málimet beredi. Jalpy alǵanda, orys-japon jáne Birinshi dúnıejúzilik soǵys jyldary 100 myńnan astam otandasymyz ártúrli maıdandarda tyl jumystaryna tartylyp, qorǵanys kásiporyndarynda boldy.
Berik ÁBDIǴALIULY,
tarıhshy,
Parlament Májilisiniń depýtaty