Saıası júıedegi mańyzdy betburys

Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaev aýyl ákimderin saılaýdyń mańyzdy ekenin atap ótti. «Osy oqıǵany elimizdiń tarıhyndaǵy aıtýly beles dep aıtýǵa bolady. Negizi, bul – biz úshin strategııalyq máni aıryqsha mindet. Azamattarymyz tuńǵysh ret jergilikti atqarýshy bılik­tiń basshysyn tikeleı saılaý múm­kindigine ıe bolmaq. Biz buǵan birtindep, josparly túr­de keldik», degen Prezıdent halyq­tyń 40 paıyzdan astamy aýyl­da turatynyna toqtalyp, bul saıası is-shara eń aldymen aýyl turǵyndarynyń múddesi úshin jasalyp jatqanyn atap aıtqan edi.

Ákimder saılaýy shildeniń sońǵy onkúndiginde ótpek. Elde 700-den asa aýyldyq okrýg ákimi, al Syr óńirinde 40 aýyldyq okrýg ákimi tuńǵysh ret halyq saılaǵan ákim retinde táýelsiz el tarıhynda qalmaq. Degenmen ákim bolý bar, halyqqa jaqyn bolý taǵy bar. Saılanǵannan soń, saılaǵan halyqtyń úmitin aqtap, elge qyzmet etýdiń jóni bólek.

Aýyl ákimderine qoıylar ta­lap ta, jaýapkershilik te jo­ǵary. Saılaý zańynda atap kór­setilgendeı, ákim saılaýyna jasy 25-ten asqan, joǵary bilimdi jáne kemi bir jyl mem­le­ket­tik qyzmet atqarǵan nemese memlekettik or­ganǵa jatpaı­tyn uıymda kemi eki jyl jetekshi bolyp istegen azamat qatysa alady. Zań­ǵa sáıkes, úmit­kerlerdi usy­ný­dyń úsh túrli joly kórsetilgen. Birin­shi, saıası partııa usynady. Par­tııa bir saı­laý okrýginde bir ǵana kandıdat usynýǵa quqyly. Ekinshi, daýys berýge quqyǵy bar tıisti okrýg saılaýshylarynyń jalpy sanynyń keminde 1 paıyzynan qol jınaý arqyly ózin ózi usy­nýǵa bolady. Úshinshi, usyný aıaq­ta­­latyn kúni ekiden kem kandıdat usynylsa, aýdan ákimi usyna ala­dy.

Aýyl ákimderin saılaýdy saıasatkerler birazdan beri usy­nyp júrgenimen, halyq úshin ákim­di saılaý eleýli jańalyq bol­ǵany ras. Degenmen buryn-sońdy saılaýlarǵa qatysyp júr­gen qoǵam bul qadamǵa da­ıyn dep esepteımin. Halyq arasynda qoǵamdyq saıası zertteý ınstıtýtynyń júrgizgen saýaldamasyna qatysqandardyń 60 paıyzy saılaýǵa barýǵa daıyn ekenin bildirse, 23 paıyzy áli naqty sheshim qabyldamaǵanyn aıtqan. Saýaldamaǵa eldegi 134 aýyldan 2936 turǵyn qatysqan.

Osy oraıda saılaý talaby boıynsha úmitkerdiń memlekettik qyz­­mette tájirıbesi bolýy keı­bir memlekettik qyzmette jumys iste­megen, isker aýyl azamat­tarynyń baǵyn synaýǵa keder­gi keltirmes pe eken degen oı týyndaıdy.

Taǵy bir mańyzdy másele bıýd­jetke kelip tireledi. Ár ákim óz aýylyna tıisti bıýdjet bol­ǵanyn qalaıdy. Aqsha bolmasa, másele de sheshilmeıdi. Ár aýyl­dyń syrtqa kórinbeıtin problemasy bar. Qajettiliktiń kópshiligi aýyldyń óz bıýd­jeti arqyly she­shi­letin bol­­sa, memlekettik qyz­mette táji­rı­besi bar myqty aza­mat­tar aýyl ákimi bolýǵa da qyzy­ǵýshylyq tany­týy bek múmkin.

Iá, halyq saılaǵan ákimderge artylar jaýapkershilik te jeńil bolmaıdy. «Ákimder – bıliktiń ár­bir eldi mekendegi tikeleı óki­li. Jurt olardyń qyzmetine qa­rap búkil memlekettik bas­qarý júıe­siniń tıimdiligin baǵa­laıdy. Son­dyqtan tıimdi memleket jáne ádiletti qoǵam talap­taryna saı bolý úshin aldaǵy saı­laýdy durys uıymdastyrý óte mańyzdy», dedi Memleket bas­shysy.

Bıýdjet taqyryby aldaǵy ýa­qytta talqylanyp, túıindi máse­leler sheshimin tabady degen oıdamyn. Bul saılaý qoǵamǵa jańa lep ákeleri sózsiz. Tipti saılaý nátı­jeli bolyp jatsa, keleshekte aýdan ákimin, oblys ákimin saı­laý jumystary da júıelenýi múm­kin. Buryn-sońdy saılaý júıe­sinde jınaqtalǵan jumys táji­rıbeme súıene otyryp, biz demokratııalyq el bolǵandyqtan, saılaý jumystaryn elimizde damytý qajet dep esepteımin. Halyq únine qulaq asatyn memleket aýyldan bastaý alatyn bolsa, munyń ózi elimizdiń demokratııalyq jolmen odan ári damýy úshin qajet úlken tájirıbe bolmaq.

Abaıbek JÚNISOV,

Qorqyt Ata atyndaǵy Qyzylorda ýnıversıtetiniń prorektory