Bizdiń kúshimiz – birligimizde

Joldaýda kóterilgen máse­leler týraly sóz qozǵasaq, olar­dyń árbiriniń memleket úshin de, halyq úshin de orasan ma­ńyzdy ekenin erekshe aıtyp ótken jón. Jalpy, bul jolǵy Joldaý búgingi tańda óte zárý bolǵan jáne reformalaýdy talap etip turǵan barlyq salalardy qamtyǵanymen erekshelene­di. Onda keń aýqymdy áleýmet­tik, ekonomıkalyq, ındýstrııa­lyq jobalardan bastap, aýylda turatyn qarapaıym dıqandar men malshylarǵa deıingi problemalardy durys sheshýdiń naqty joldary aıqyndalǵan.

Joldaýda barlyq sala­lar­ǵa oraı derlik máseleler kóterilgen bolsa da, men solar­dyń tek birnesheýine baılanys­ty oı-pikirlerimmen bóliskim keledi.

Moıyndaýymyz kerek, ótken jyly álem jurtshylyǵyn baı­balamǵa salǵan koronavırýs bizdiń elimizge de jetip ke­lip, jappaı «shabýyl jasaǵan» al­ǵashqy kezeńde otandastarymyz aýrýhanalarda oryn men keıbir medısınalyq qural-jab­dyqtardyń jetispeýshiligin, dári-dármek tapshylyǵyn tereń sezindi. Alaıda sol kezde de Prezıdentimiz Qasym-Jomart Toqaevtyń tapsyrýymen Úkimet tarapynan júzege asyrylǵan naqty is-sharalar men qıyn kezde «bir jaǵadan – bas, bir jeńnen qol shyǵarýǵa» daǵdylanǵan hal­qy­myzdyń birliginiń nátı­jesinde kemshilikter túzetilip, jaǵdaıdy jaqsartý múmkin boldy. Sondyqtan búgingi tańda, vırýs áli tolyq jeńilmese de, halyq medısınalyq turǵydan kómeksiz qalýda, dári-dármektermen qam­tamasyz etilmeýde dep aıtýǵa eshqandaı negiz joq. Degenmen de, barǵa qanaǵattanyp, beıqam ómir súrýge múlde bolmaıdy. О́ıtkeni biz aldymyzda taǵy qandaı syn-qaterler kútip turǵanyn naqty bilmeımiz. Sondyqtan qolda bar múmkindikterdi tolyq paıdalana otyryp, elimizdiń medısına salasyn ári qaraı damytýǵa kóbirek kóńil aýdarýymyz qajet. Eger Qazaqstannyń dúnıejúzi boıynsha koronavırýsqa qarsy vaksına oılap tapqan sanaýly memleketterdiń qataryna engenin qaperge alsaq, bolashaqta bul turǵydan taǵy kóptegen jańa­lyqtardy oılap tabýǵa áleýe­ti­miz­diń jetkilikti ekenin aıqyn es­ker­gen. Mine, osylardy esep­ke al­ǵan Memleket basshysy óz Jol­daýynda medısına sala­syn da­mytýǵa oraı pikir-usy­nys­taryn ashyq málimdep, naq­ty tap­syr­malardy berdi. My­s­a­ly, qa­zir memleketimizde qol­da­ny­lyp jatqan dári-dármekter men me­dı­sınalyq qural-jabdyq­tar­dyń bar-joǵy 17 paıyzy ǵana ózi­mizde óndiriledi eken. Prezı­dent osy kórsetkishti 2025 jylǵa de­ıin 50 paıyzǵa jetkizýdi tapsyrdy.

Árıne, mundaı kórsetkishke tek sapaly bilim alyp, ǵylym­dy órkendetý arqyly jetýi­miz múmkin. Sondyqtan Prezı­denti­miz óz Joldaýynda bilim men ǵylymdy damytý máselelerine de aıryqsha kóńil aýdardy. Ásirese, daryndy balalar men olardyń muǵalimderin qoldaý jáne yntalandyrý, iri jobalar boıyn­sha jumys istep jatqan ǵylymı-zertteý ınstıtýttary úshin beriletin grant­tardyń merzimin úsh jyldan bes jylǵa uzar­tý, mektepterdegi oryn je­tis­peýshilik máselelerine baıla­nysty naqty mindetterdi júk­teýi erekshe nazar aýdarar­lyq. Sebe­bi jaqynda ǵana, ıaǵnı jańa oqý jyly bastalǵanda, buqara­lyq aqparat quraldary men áleý­mettik jelilerde birinshi «Y», «Iý» synyptarynyń ashyl­ǵany tý­raly aqparat boldy. Munyń óte qıyn jaǵdaı ekenin barsha­myz túsinemiz. Sondyqtan Qasym-Jomart Toqaev óz Jol­daýynda: «Orta bilim berý jú­ıe­sindegi ótkir problemanyń biri – mektepterdegi oryn tap­shy­lyǵy. 225 myń oqýshyǵa oryn jetispeıdi. Shuǵyl shara qabyl­damasaq, 2025 jylǵa qaraı oryn tapshylyǵy 1 mıllıonǵa jetedi. Men 2025 jylǵa deıin keminde 800 mektep salý týraly tapsyrma bergen bolatynmyn. Búgin onyń sanyn bir myńǵa jetkizýdi mindetteımin», dep aıtty.  

Joldaýda kez kelgen mem­lekettiń damýynda negizgi oryndy alatyn qarjy, ekologııa, aýyl sharýashylyǵy, jergilikti ózin ózi basqarý, jalaqy, tur­ǵyn úımen qamtamasyz etý jáne basqa da máselelerge qatys­ty oryndy pikir-usynys­tar or­taǵa salynyp, olardy refor­malaýdyń naqty jol-jobalary kórsetildi.

Mysaly, sońǵy on jylda jal­damaly jumysshylarǵa tóle­netin eńbekaqy qorynyń ósimi óndiris oryndary ıeleri­niń ta­by­synyń ósimimen salystyr­ǵan­da 60 paıyzǵa jýyq artta qalǵa­ny jóninde ashyq aıtyldy. Prezıdent osyny rettep, izge sa­la­­tyn sáttiń kelgenin qadap aıtyp, Úkimetke oǵan qol jet­kizýdiń neǵurlym tıimdi joldaryn qarastyrýdy mindettedi.

Memleket basshysynyń Jol­daýynda sóz bolǵan kez kelgen máseleniń oryndy ekeni jáne ma­ńyz­dylyǵy daýsyz. En­digi máse­le – sol júktelgen min­det­terdiń oryndalýynda. Bul úshin qoǵamda bolyp jat­qan ózgeris-jańalyq­tar­ǵa, kem­shi­lik-nuqsandarǵa, qol­ǵa kelti­rilgen jetistikterge syrttan «jaý kózimen» qarap tur­maı, árqaı­symyz óz mindetterimiz­di durys túsinip, olardyń oryndalýyna múmkindiktiń barynsha úles qosýymyz qajet. О́ıtkeni munyń barlyǵy – siz ben biz turyp jatqan memleketimizdiń gúldenýi­ne, turmysymyzdyń ór­kendeýine baǵyttalǵan.

Joǵaryda aıtylǵan másele­lerdiń birde-birin saıası turaq­tylyq pen etnosaralyq kelisim joq elde júzege asyrýdyń múm­kin emes ekenin barlyǵymyz jaq­sy túsinemiz. О́mirde buǵan my­saldar kóp. Qudaıǵa shúkir, mem­leketimizdiń negizin qalaǵan Elbasymyz Nursultan Nazarbaev pen onyń isin jalǵastyryp jat­­­qan Qasym-Jomart Toqaev bul máselege únemi nazar aýdaryp otyrǵandyqtan, Joldaýda aı­tylǵandaı, otyz jyl ishinde biz birtutas halyqqa aınaldyq. Demek bizde bul turǵydan alań­daý­shylyqqa eshqandaı negiz joq. Shynymen de, bizdiń kúshimiz – birligimizde! Bul joly da sol bir­li­gimizdi kórsete otyryp, jańa dáýirge batyl qadam basaty­ny­myzǵa senemin.

Vladımır TOHTASÝNOV,

Qazaqstan halqy Assambleıasynan saılanǵan Parlament Májilisiniń depýtaty