Ultaralyq kelisim ınnovasııasy

BIZDIŃ OTANYMYZ – BIRLIKTIŃ BEREKELI BESIGI

Qazaqstan halqy Assambleıasynyń HHI sessııasy qarsańynda Ortalyq kommýnıkasııalar qyzmeti baspasóz máslıhatyn ótkizdi Onlaın arqyly ózge óńirlerdegi BAQ jáne etnomádenı birlestikterdiń ókilderi qatysqan jıyndy Qazaqstan Prezıdenti janyndaǵy Ortalyq kommýnıkasııalar qyzmetiniń ókili Bolat Sadyqov júrgizdi. Ol sessııa qarsańyndaǵy elimizdiń ultaralyq kelisim modeline arnalǵan jıyn­nyń tuńǵysh ret shyǵysta ótki­zilýiniń negizi bar ekenin atap ótti. Sebebi, óńirde 105 etnos ókili bas qosqan, 103 etnomádenı birlestik qyzmet atqarady. Elimizdegi eń alǵashqy Dostyq úıi 1992 jy­ly О́skemende ashyldy, dedi B.Sadyqov. Shyǵys Qazaqstan oblystyq Qazaqstan halqy Assambleıasynyń qyzmeti jóninde atalǵan uıymnyń hatshylyq meńgerýshisi Erkimbek Aıazbaev jan-jaqty málimet berdi. 1995 jyly qurylǵan QHA qyzmeti oblystaǵy órisin 9 Dostyq úıimen, 2 jastar uıymymen, qazaq jáne orys tilderinde jaryq kóretin «Assambleıa jarshysy» gazetimen jáne ǵylymı-saraptamalyq top­tyń qyzmetimen jan-jaqty júr­gizýge múmkindik alyp otyr. – Qoǵamdaǵy turaqtylyq pen kelisimdi, birlikti saqtaýǵa baǵyttalǵan Elbasy Nursultan Nazar­baevtyń saıasatyn óńiri­mizdegi barlyq ult ókilderi qol­daıdy. Osyǵan oraı aımaqta qonystanǵan etnostar arasyndaǵy dostyqty nyǵaıtýǵa jergilikti atqarý organdary da úlken úles qosyp, oǵan jańa mazmun men serpin berip otyr, – dedi E.Aıazbaev. Elimizdegi barlyq etnomádenı birlestikterdiń kózaıymyna aınalǵan etnografıkalyq keshen alǵash ret О́skemen qalasynda rekordtyq qysqa merzim ishinde salyndy. Etnoaýyldyń alǵashqy qonaǵy Memleket basshysy Nur­sultan Nazarbaev boldy. 2010 jyly Qazaqstan men Reseı aımaqaralyq yntymaqtastyǵynyń VII forýmy barysynda paıdalanýǵa berilgen keshen aýmaǵynda ǵylymı ádebıetten jáne muraǵattan alynǵan materıaldar boıynsha turǵyzylǵan 16 úı-jaı jáne XIX ǵasyrdyń sońy men XX ǵasyrdyń basynda shyǵys óńirinde ómir súrgen ulystardyń qonysjaılary ornalastyrylǵan. Osy máli­met­terdi jetkizgen oblystyq sáý­lettik-etnografııalyq jáne tabıǵı-landshaftty qoryq-murajaıynyń dırektory, orys etnomádenı birlestiginiń tóraǵasy Nıkolaı Zaısevtiń aıtýynsha, búginde etnografıkalyq keshenniń aýmaǵynda 44 nysan bar. 2011 jyldan beri sol jaǵalaýda ornalasqan keshenge kelýshiler sany 700 myńǵa jýyq adamdy quraǵan. Oblystyq Dostyq úıiniń ne­gizin salýshylardyń biri, Qazaq­stan halqy Assambleıasynyń múshesi Leo Shık Elbasynyń eli­mizdegi birinshi Dostyq úıin ashý saltanatynda ǵımarattyń qur­metti qonaqtary qoltańba qal­dyratyn kitapqa «Qazaqstan halqynyń dostyǵy – elimizdiń baǵa jetpes qundylyǵy» dep jazǵanyn rızashylyqpen esine aldy. Ulttar men ulystardyń salt-dástúrin nasıhattaıtyn Dostyq úıi qurylǵan sátten bastap mádenıet pen tildi túletý mektebi jumys isteıdi. Onda ár ulystyń tilimen birge, memlekettik tildi oqytý da jolǵa qoıylǵan. – Kóptegen bastamalardyń ortalyǵyna aınalǵan shyǵys óńiri Qazaqstan halqy Assambleıasynyń XVII sessııasynda Prezıdenttiń tikeleı qoldaý bildirýimen «Beı­bitshilik pen kelisimniń jol kartasy» aksııasyn, Dostyq úıleri jetekshileriniń I kongresin ótkizdi, – dedi Leo Shık. S.Amanjolov atyndaǵy ShQMÝ orys tili kafedrasynyń professory, oblystyq Qazaqstan halqy Assambleıasy ǵylymı-sa­raptamalyq tobynyń jetekshisi Lıýsııa Abdýllına 1997 jyldan bastap óńirdegi eki iri ýnı­ver­sıtettiń ǵalymdary etnobir­lestikter kótergen barlyq bastamalardy ǵylymı turǵydan saraptaýǵa qomaqty úles qosyp kele jatqanyn jetkizdi. О́tken jyly Qazaqstan men irgeles aý­maqtardaǵy etnodemografııalyq úde­rister jóninde ǵylymı eńbekter jınaǵy jaryq kórgen. Sondaı-aq, ǵalymdar ultaralyq kelisim modelin ınnovasııalyq tehnologııa­lar turǵysynan jetildire túsýge den qoıyp otyr. Bul rette, Qazaqstan Prezıdenti janyndaǵy Memlekettik basqarý akademııasymen birge Dostyq úıinde G-global jobasy aıasynda «Qazaqstandaǵy etnoáleýmettik úderister, óńirlik deńgeıde zertteýler júrgizýdiń erekshelikteri» taqyrybynda semınar ótti. D.Serikbaev atyndaǵy ShQMTÝ fı­losofııa jáne adamdy da­mytý má­seleleri kafedrasynyń meńgerýshisi Nellı Krasnobaeva ultaralyq qarym-qatynastardy ǵylymı turǵydan jetildirý óte názik másele ekenin, tereń bilik­tilikti qajet etetindigin, sondyq­tan ǵylymı-saraptamalyq top músheleriniń negizinen til jáne etnodemografııalyq saıasatty qam­tyǵan eki baǵytta qyzmet etip jatqanyn atap ótti. Onyń aıtýynsha, Qazaqstan TMD keńistiginde ultaralyq qarym-qatynastardy tájirıbelik konferensııalar, mańyzdy basqosýlar tóńireginde talqyǵa salyp qana qoımaı, ony memlekettik basqarý men óńir­lik saıasatta naqty júzege asyra bildi. Máselen, Reseı Federa­sııasynyń sýbektilerimen, Qy­taı jáne Mońǵolııamen qol qoı­ylǵan memorandýmdardyń aıasynda, sondaı-aq, etnomádenı bir­lestikterdiń halyqaralyq ynty­maqtastyǵy boıynsha ınte­grasııalyq baılanystar arta túsýde. Aldaǵy ýaqytta da etno­or­talyqtar «Altaı – bizdiń ortaq úıimiz» halyqaralyq jobasyna qatysýdy josparlap otyr. Dýman ANASh, «Egemen Qazaqstan». О́SKEMEN.