Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaev azamattardy eńbekpen qamtý halyqty áleýmettik turǵydan qorǵaýdyń mańyzdy baǵyty ekenin Úkimettiń esine saldy. Byltyr elimizdiń áleýmettik-ekonomıkalyq damýy jónindegi keńeste Prezıdent Úkimetke jáne ákimderge 2030 jylǵa qaraı 3 mıllıon 300 myń adamdy jumysqa turǵyzý týraly tapsyrma berilgeni, onyń 2,2 mıllıony jastar bolýǵa tıis ekenin aıtqany da jadymyzda.
«Elimizde aımaqtardyń jumyspen qamtý kartalary bekitilgen. Soǵan sáıkes jyl saıyn shamamen 950 myń adamǵa jumys taýyp berý kózdelgen. Ol úshin bıýdjetten 130 mlrd teńge bólindi. Osy qarjy arqyly, ıaǵnı sýbsıdııa arqyly 150 myń adam jumysqa ornalasady. Onyń bári – jastar jáne áleýmettik turǵydan osal sanattaǵy azamattar», dedi Memleket basshysy. Sondaı-aq halyqty, jastardy jumyspen qamtý Úkimet úshin asa mańyzdy mindet ekenin, ákimder bul jumystyń nátıjelerin turaqty túrde baıandap turýy kerek ekenin de eskertti. Iаǵnı jumys isteımin degen azamattarǵa jan-jaqty qoldaý kórsetiledi.
Búginde jastardyń jumyssyz júrýi uıat tirlik nemese naǵyz masyldyq pen jalqaýlyq ekenin aıtýshylar az emes. О́ıtkeni eńbek etip nápaqa tapqysy keletin janǵa aýylda da, qalada da jumys tabylady. Osy oraıda memlekettik qoldaý taryqqanǵa balyq emes, qarmaq berý ekenin eskerip, tabandylyq tanyta eńbek etip júrgen, tabysyn molaıtqan jandar da az emestigin aıta ketelik. Mysaly, Túrkistan qalasynyń turǵyny Saparbek Mahanov bódene ósirýdi qolǵa alǵan. Búginde onyń sharýashylyǵynda 3 500-den asa qus bar. Kásipker kún saıyn 1 300 jumyrtqany 30 teńgeden óńirdegi meıramhanalar men saýda oryndaryna ótkizedi. Osydan 6 aı buryn ǵana bódene ósirýdi qolǵa alǵan ol aldymen Shymkent qalasynan 2 myń dana bódene jumyrtqasyn satyp alyp, ony arnaıy ınkýbatorda ósirgen. Qazir onda bódeneniń 4–5 túri ósirilip jatyr. Mamandardyń aıtýynsha, bódeneniń eti de, jumyrtqasy da paıdaly. Sondyqtan atalǵan ónim naryqta úlken suranysqa ıe. Saparbek Mahanov bul kásipti óz qarajatymen bastaǵan. Endigi kezekte sharýashylyǵyn keńeıtý maqsatynda memlekettik qoldaýǵa súıenbek.
Al Arys qalasynyń Aqdala eldi mekeninde turatyn Esenqulovtar shańyraǵy ulttyq qolónerdi kásip etip, shaǵyn sheberhana ashqan. Otbasylyq kásipti qolǵa alǵan Almagúl Sherehanqyzy men Nartaı Esenqulov «Atameken» kásipkerler palatasynyń qoldaýymen 555 myń teńge kólemindegi grantqa ıe bolǵan. Basynda tek jún óndirýmen aınalyssa, keıinnen erler men áıelderge, balalarǵa arnalǵan ulttyq naqyshtaǵy kıimderdi tikken.
«Anamnyń janynda júrip qoı qyrqyp, jún sabap, urshyq ıirip, kıiz basyp, alasha toqyp óstim. Úlken ulym Erbolat otbasylyq kásibimizdi aǵash óńdeýmen tolyqtyryp, ydys-aıaq jáne ulttyq aspaptar jasaı bastady. Ol da kásipkerlerge arnalǵan memlekettik grant ıegeri atanyp, ekinshi sheberhana ashtyq. Al kishi ulym Erdáýlet Túrkııa elinde bylǵarydan buıym jasaýdy úırenip kelip, bizdi de sol kásipke baýlydy. Qazir bylǵarymen aınalysyp jatqanymyzǵa úsh jyldaı ýaqyt boldy. Sonymen qatar byltyr 900-ge jýyq úmitkerdiń arasynan jeńimpaz atanyp alǵan 5 mln teńgelik granttyń kómegimen bylǵarydan kebis, aıaqkıim túrlerin tigýdi de qolǵa aldyq. Buǵan qosa kenjemiz sazbalshyqtan buıym jasaýdy úırenip jatyr. Jalpy, ónimderimizge degen suranys óte joǵary», deıdi sheber ana Almagúl Sherehanqyzy.
Búginde sheberhanada 6 azamat jumyspen qamtylǵan. Qosymsha jumys kúshin tartý úshin mansap ortalyǵy usynatyn «Alǵashqy jumys orny», «Kúmis jas» syndy baǵdarlamalardyń múmkindikterin paıdalanǵan.
Sonymen qatar Saýran aýdany Eski Iqan aýyldyq okrýginiń kásipkeri Albert Mýslımov «Aýyl amanaty» baǵdarlamasy aıasynda 2,5 paıyzben 7 mln teńge nesıe alyp, shaǵyn sehta kondıterlik ónimniń 10 túrin shyǵaryp jatyr. Tátti nan ónimderin pisirýge arnalǵan tehnologııany Irannan arnaıy aldyrtqan. Qajetti mamandy jol shyǵyndaryn kótere otyryp, sol elden shaqyrǵan. Irandyq maman eń birinshi kezekte 10 kúnnen asa ýaqyt aýyl azamattaryna tátti pisirýdiń tásilderin úıretken. Qazirgi tańda atalǵan sehta jergilikti 10 turǵyn jumys isteıdi. Tátti nan ónimderin pisirýge eń qajet shıkizattyń biri sút bolǵandyqtan, kásip ıesi ony aýyl ishindegi sútti baǵytpen aınalysatyn otbasylardan satyp alady. A.Mýslımov endi sehty keńeıtip, jumysshy sanyn 20-ǵa deıin jetkizýdi josparlap otyr.
Keıingi jyldary Jetisaı aýdanynda taýarly balyq sharýashylyǵymen aınalysýǵa degen qyzyǵýshylyq artyp keledi. Buǵan deıin mal sharýashylyǵymen, dıqandyqpen aınalysyp kelgen О́mirzaq Áskeruly jeke qarjysy esebinen 10 mln teńgege jýyq ınvestısııa salyp, balyqtyń dóńmańdaı, amýr, sazan syndy túrleriniń 500 myń dana shabaǵyn Shardara aýdanynan alyp kelgen. Búginde aýmaǵy 10 sotyq, tereńdigi 2 metrdi quraıtyn toǵanda ósirilip jatqan balyqtardyń ortasha salmaǵy 1 kg-ǵa jetedi.
О́ńirde «Aýyl amanaty» baǵdarlamasynyń balyq sharýashylyǵyn damytý baǵyty boıynsha 35 kásipkerge 249,5 mln teńge jeńildetilgen nesıe berildi. «Balyq sharýashylyǵyn damytýdyń óńirlik 2021–2030 jyldarǵa arnalǵan baǵdarlamasy» aıasynda 24 toǵandyq balyq ósirý sharýashylyǵy tirkelip, 68 jumys orny ashyldy. Osy arada aıta ketelik, 2021–2025 jyldarǵa arnalǵan kásipkerlikti damytý ulttyq jobasy aıasynda Shardara aýdanynda 3 474 adam jumysqa ornalastyrylǵan. Aýdandyq «Mansap ortalyǵy» usynǵan málimet boıynsha ótken jyly 4 408 turǵyn jumyspen qamtý jobalaryna qatysqan. «Aýyl amanaty» jobasynyń 50 paıyzdan aspaıtyn bóligi mal, qus, balyq satyp alýǵa beriledi. Bıyl bul maqsatta respýblıkalyq bıýdjetten 13,2 mlrd teńge qarastyrylmaq. Nátıjesinde, oblystyń 62 aýyldyq okrýginde jańadan 62 kooperatıv qurý josparlanyp otyr. 2 640 joba qarjylandyrylyp, 4 500-ge jýyq jańa jumys orny ashylady. Sondaı-aq óńirde «Dıplommen – aýylǵa!» baǵdarlamasy qarqyndy júzege asyp keledi. Aýyldyq eldi mekenderge jumys isteýge jáne turýǵa kelgen densaýlyq saqtaý, bilim berý, áleýmettik qamsyzdandyrý, mádenıet, sport, jáne agroónerkásiptik keshen salasyndaǵy mamandarǵa, aýyldar, kentter, aýyldyq okrýgter ákimderi apparattarynyń memlekettik qyzmetshilerine áleýmettik qoldaý sharalaryn usynýdy kózdeıtin joba arqyly jastarǵa qoldaý kórsetildi. Byltyr oblysta osy joba aıasynda turǵyn úı salý nemese satyp alýǵa 2,6 mlrd teńge kóleminde bıýdjettik nesıe bólinip, 497 maman baspanaly boldy. Mamanǵa 1 500 aılyq eseptik kórsetkish nemese 5 mln 175 myń teńge kóleminde nesıe berildi. Sonymen qatar aýdan, qala bıýdjetteri esebinen 1390 maman jalpy 479,5 mln teńge bir rettik kóterme járdemaqyǵa ıe boldy. Bir mamanǵa 100 aılyq eseptik kórsetkish nemese 345 myń teńge qoldaý kórsetilgen.
Oblys ákimi Darhan Satybaldy jýyrda Prezıdent tapsyrmasynyń oryndalýyna qatysty ótken jıynda ınvestısııa tartý, jumys oryndaryn ashý óńirdiń basty baǵyty ekenin atap ótti. Bul oraıda ótken jyldyń qorytyndysynda óńir ekonomıkasyna 972 mlrd teńge ınvestısııa tartylyp, aldyńǵy kezeńmen salystyrǵanda 126,1%-ǵa artqan. Sondaı-aq byltyr oblysta 126,9 mlrd teńgege 56 ınvestısııalyq joba iske qosyldy. Árbir jobanyń júzege asyrylýy jańa jumys oryndarynyń ashylýyna yqpal etedi. Aldaǵy úsh jylda agroónerkásip, mashına jasaý, bilim, densaýlyq, ónerkásip jáne qurylys, týrızm men energetıka salalaryn qamtý josparlanyp otyr.
Túrkistan oblysy