Jýyrda №1 oblystyq perınataldyq ortalyqta úshem dúnıege kelip, Áripbaev otbasy qýanyshqa bólengen edi. Tólebı aýdany Zaǵambar eldi mekeniniń 27 jastaǵy turǵyny Roza Áripbaeva tuńǵysh ulynan keıin ómirge eki ul men bir qyz ákeldi. Bul – Túrkistan oblysynda jyl basynan beri dúnıe esigin ashqan jetinshi úshem. Al osy merzim aralyǵynda 311 egiz ómirge kelgen.
О́ńirdiń demografııalyq ósimine óz úlesin qosqan, dúnıege úshem ákelgen Roza Áripbaevany arnaıy quttyqtap barǵan oblystyq Densaýlyq saqtaý basqarmasynyń basshysy Ashan Baıdýálıevtiń aıtýynsha, 2024 jyldyń birinshi jartyjyldyǵynda 25 045 náreste dúnıege kelgen. Al atalǵan perınataldyq ortalyqta jyl saıyn shamamen 9,5 myńǵa jýyq áıel bosanady.
«Deni saý ult» ár azamat úshin sapaly ári qoljetimdi densaýlyq saqtaý» ulttyq jobasy aıasynda perınataldyq ortalyq jańa týǵan nárestelerge zamanaýı reanımasııalyq kómek kórsetedi. Bul úshin barlyq qajetti jabdyq bar. Sondaı-aq óńirde alǵashqylardyń biri bolyp medısınalyq genetıka bólimshesi iske qosylǵan. Buryn Shymkent pen Túrkistan oblysy bólinbeı turyp, qala turǵyndary da №1 oblystyq perınataldyq ortalyǵyna kelip genetıkalyq test tapsyratyn. Sodan beri arada 6 jyl ótse de, oblys turǵyndary genetıkalyq testi osynda tapsyrady. Sebebi oblysta mundaı genetıkalyq ortalyq bireý-aq. Negizi jospar boıynsha osyndaı ortalyqtyń oblys boıynsha taǵy úsheýin ashý kerek. Shymkenttiń óz perınataldyq ortalyǵy bar, sondyqtan qala turǵyndary sonda baryp ótkizedi. Halyq sanyna baılanysty respýblıka boıynsha halyqqa kómek kórsetý satysynda aldyńǵy qatarda turǵan №1 oblystyq perınataldyq ortalyq 2022 jyly eń úzdik bosandyrý uıymy retinde «Altyn shıpager» medısınalyq júldesine ıe bolǵan. Ortalyq basshysy Saltanat Jabaǵıevanyń aıtýynsha, dárigerler kýratorlyq kómek kórsetý jáne bilimdi monıtorıngileý maqsatynda oblys aýdandaryna baryp, jumys júrgizedi. Iаǵnı bilikti dárigerler óz jaýapkershiligine perınataldyq ortalyqtaǵy jumysynan bólek, ózderine júktelgen aýdandardaǵy perzenthanalardyń jaǵdaıyn da baqylap, aı saıyn baryp kómek qolyn sozyp otyrady.
«Keıde aıyna 1-2 ret, keıde 10 ret sanavıasııaǵa shyǵýǵa týra keletin jaǵdaılar bolady. Ol jaqqa tolyq brıgada bolyp barady. Hırýrgtiń kómegi qajet bolsa, ony da qosyp jiberemiz. Sosyn qajet bolsa, mamandarymyz sol jerde operasııa jasaıdy, bosandyrady, emine korreksııa jasap kómek kórsetedi. Áıeldi stabılızasııalyq jaǵdaıǵa kelgeninshe sol jerde baqylaýǵa alamyz. Iаǵnı keıde dárigerlerimiz sol aýdandardaǵy perzenthanalarda eki-úsh táýliktep júrip qalýy ǵajap emes», deıdi Saltanat О́setillaqyzy.
Sondaı-aq perınataldyq ortalyqta reanımasııaǵa kóp kóńil bólinedi. Sebebi balalardyń ólim jaǵdaıyna jol berilmeýi kerek.
«Salmaǵy jetpeı týǵan náresteler keminde 2,5 kılo salmaq jınamaıynsha úıine shyǵarmaımyz. Náreste óz erkimen eme alatyn jaǵdaıda bolýǵa tıis. Keı sharanalardyń patologııasy bolady. Sondaı kúrdeli jaǵdaıdaǵylardy balalar aýrýhanasyna aýystyramyz. Al balalar aýrýhanasy salmaǵy 2,5 kıloǵa jetpegen balalardy qabyldamaıdy. Iаǵnı týa bitken aqaýymen ómir esigin ashqan sharana ósip, operasııalardy kótere alatyndaı jaǵdaıǵa jetkenshe bizdiń qamqorlyǵymyzda bolady», deıdi dárigerler.
Prezıdenttiń tapsyrmasymen elimizde «Ańsaǵan sábı» áleýmettik baǵdarlamasy 2021 jyldan iske asyrylyp kele jatqany málim. Buryndary ekstrakorporaldy uryqtandyrý (EKU) qyzmetine tek Almaty, Astanaǵa baratyn Túrkistan oblysy men Shymkent qalasy turǵyndaryna bul qyzmet túri búginde qoljetimdi. Úshinshi megapolıste bir emes, birneshe klınıka bar. Al №1 oblystyq perınataldyq ortalyǵy áıelderdi tolyq tekserýden ótkizip, EKU qyzmetin jasaıtyn klınıkalarǵa joldama berip otyrady. Bul jerdiń tıimdi tusy – bala ańsap júrgen áıelder shyǵyndalmaıdy. Barlyǵy memleket esebinen tólenedi. Iаǵnı áıelder portal arqyly kelip, tegin EKU qyzmetine júgine alady. Ortalyqqa 2021 jylǵa deıin jylyna 70-aq kvota bólinip otyrǵan bolsa, bul kórsetkish keıin 666-ǵa jetken. 2022 jyly 550 EKU jasalǵan. Sol 550 áıeldiń 261-i júkti bolǵan. Bul jasandy jolmen uryqtandyrýdyń sátti shyqqan nátıjesiniń 48 paıyzyn quraıdy. Eń ǵajaby 261 sátti júktilikten 42 egiz jáne bir úshem anyqtalǵan.
Túrkistan oblysy