Memleket basshysynyń tapsyrmasymen júzege asyrylyp jatqan «Aýyl amanaty» jobasy Túrkistan oblysy turǵyndarynyń tabysyn arttyrýǵa septigin tıgizip keledi. Alǵashqy jartyjyldyqta baǵdarlama esebinen 30 mlrd teńgeniń ónimi óndirilip, 3 413 jańa jumys orny quryldy. 75 kooperatıv ashyldy.
Halqynyń 80 paıyzdan astamy aýyldarda turatyn óńir úshin «Aýyl amanaty» jobasynyń mańyzy zor. О́ńirde jasandy jolmen balyq ósirý salasynyń áleýeti joǵary. Búginde jasandy jolmen balyq ósirý sharýashylyqtaryn qurýǵa qatysty qyzyǵýshylyq tanytqan bıznes ókilderi, jeke tulǵalarǵa jergilikti atqarýshy organ men balyq sharýashylyǵy ınspeksııasy birlesip sharýashylyq qurý algorıtmin túsindirý jumystaryn turaqty júrgizip keledi. Oblys boıynsha taýarly balyq ósirýmen 224 kásipkerlik sýbektisi aınalysady.
«Aýyl amanaty» baǵdarlamasy sheńberinde ótken jyly 24 kásipkerge 168,9 mln teńge jeńildetilgen nesıe berilgen bolatyn. Bıyl «Yrys mıkro qarjy uıymy» JShS arqyly 232 sharýashylyqqa 1020,0 mlrd teńge qarastyrylǵan. Oblystyq tabıǵı resýrstar jáne tabıǵatty paıdalanýdy retteý basqarmasynyń málimetine qaraǵanda, «Balyq sharýashylyǵyn damytýdyń óńirlik 2021–2030 jyldarǵa arnalǵan» arnaıy baǵdarlamasyna sáıkes 10 jyl ishinde taýarlyq balyq ósirý kólemin 20 myń tonnaǵa, balyq ónimderi eksportynyń ósimin 2 ese, qaıta óńdeý kásiporyndarynyń júktemesin 100%-ǵa kóterý kózdelip otyr. Búginde oblys aýmaǵyndaǵy 110-ǵa jýyq balyq ósirý sharýashylyqtary ashylǵan, bıyl 7000 tonna taýarly balyq ósirý josparlanǵan. Segiz aıdyń qorytyndysymen 1 645 tonnaǵa jetken.
Jaýaptylar balyq aýlaý merzimi qazan-qarasha aılary bolýyna baılanysty jospar jyl sońynda tolyq oryndalatynyn aıtady. Al akvaósirý boıynsha jergilikti bıýdjetten bıyl 500 mln teńge bólinip, 61 balyq sharýashylyǵy sýbektisiniń shyǵystary ótelgen. Investısııalyq sýbsıdııalaýǵa 2024 jylǵa 237,5 mln teńge bólinip, tıisti jumystar atqarylyp jatyr.
Shardara aýdanynda «Aýyl amanaty» aıasynda sýbsıdııa alyp, balyq sharýashylyǵyn órkendetýge óz úlesin qosyp júrgender kóp. Sonyń biri – Turysbekov aýyl okrýginde ornalasqan «Móldir» sharýa qojalyǵy. Aýmaǵy 10 gektar bolatyn toǵandy balyq ósirýmen aınalysatyn sharýa qojalyǵy byltyr iske qosylǵan. Qazir 6 jasandy kól jumys istep tur, taǵy 4-eýi jaqynda ashylmaq. Árqaısysy 1 gektar aýmaqty quraıdy. Ár gektardan 10 tonnaǵa deıin balyq alýǵa múmkindik bar. Jylyna 100 tonna balyq ósirýge qaýqarly. Sharýa qojalyǵy bıyl 60 tonna balyq óndirip, aldaǵy ýaqytta 100 tonnaǵa jetkizýdi kózdep otyr.
Munda tuqy, aq amýr, sazan sekildi balyq túrleri ósiriledi. О́ndirilgen balyq ónimderi Shymkenttegi meıramhanalarǵa jetkizilip jatyr. О́tken jyly 5 seriktes birigip, «Aýyl amanaty» baǵdarlamasy aıasynda memleketten 30 mln teńgege jýyq nesıe alyp, sharýashylyqty bastaǵan. Qojalyq ıesi Bekarystanáli Súıinbaı ónimderin aldaǵy ýaqytta elimizdiń kez kelgen oblysyna jiberýdi, shetelge eksporttaýdy josparlap otyrǵanyn aıtady.
«Álibaı» balyq sharýa qojalyǵy byltyr «Aýyl amanaty» baǵdarlamasy aıasynda 2,5 paıyzdyq jeńildetilgen nesıe alyp, jasandy kól qazyp, balyq sharýashylyǵyn qolǵa alǵan. Kásip ıesiniń aıtýynsha, Shardara aýdanynda balyqty óńdep, eksporttaýmen aınalysyp kele jatqan «Hamıt» aýyl sharýashylyǵy óndiristik kooperatıvi bar. Osy mekemeniń balyq sharýashylyǵyn damytý maqsatyndaǵy oqytý kýrsyna baryp, bilim alyp, tájirıbe jınaǵan.
«О́tken jyly 2,8 gektar jer telimindegi toǵanǵa 15 myń dana shabaq jiberildi. Byltyr 17 tonnaǵa jýyq taýarly balyq alsaq, bıyl bul kólemdi kóbeıtýdi josparlap otyrmyz. Búginde jasandy kólderdiń sanyn ulǵaıtý maqsatynda jumystar atqarylyp jatyr. Jalpy, 6 gektar aýmaqta jasandy 3 kóldi qazý jumystary bastaldy. Jyl sońynda jasandy kól qurylysy aıaqtalyp, jyldyq qýattylyqty 100 tonnaǵa jetkizýdi kózdep otyrmyn», dedi Asan Álibaev.
Shardara aýdany boıynsha 33 balyq ósirýshi kásipker tirkelgen. Olar 951,35 tonna balyq ósirgen.
Oblysta jergilikti mańyzy bar 104 sý aıdyny zańdastyrylǵan. Konkýrstyq negizde 82 sý aıdyny, onyń ishinde 69 sý aıdyny kólde taýarly balyq sharýashylyǵyn júrgizý úshin, 13 sý aıdyny kásipshilik balyq sharýashylyǵyn júrgizý úshin tabıǵat paıdalanýshylarǵa bekitilip berilgen, 22 sý aıdyny rezervte. Qazir óńirde 137 toǵandy, 5 sharbaqty balyq ósirý, 2 tuıyq qondyrǵymen jabdyqtalǵan balyq ósirý sharýashylyqtary jumys isteıdi.
Oblystyq Aýyl sharýashylyǵy basqarmasynyń basshysy Nurbek Badyraqovtyń aıtýynsha, 2023 jyly respýblıkalyq bıýdjetten baǵdarlamany júzege asyrýǵa 19,8 mlrd teńge bólinip, 3 256 joba qarjylandyrylǵan. Jobaǵa qanatqaqty rejimde 64 aýyldyq okrýgi qatysty. Nátıjesinde, 3 413 jańa jumys oryndary quryldy, ataýly áleýmettik kómek alýshylar sany 340 adamǵa qysqardy. Ortasha jalaqy 20 paıyzǵa ulǵaıyp, shaǵyn kásipkerler sany 2 544 birlikke artqan. Sondaı-aq 64,2 myń mal satyp alynyp, 19 qaıta óńdeý kásiporny ashyldy, 16,4 gektar alqapqa 328 jylyjaı salynǵan. Osy jobalar esebinen 30 mlrd teńgeniń ónimi óndirilgen.
Túrkistan oblysy