Qazaq-majar dostyǵy ǵasyrlar qoınaýynan tamyr tartady

Tarıhı baılanysqa negizdelgen dıalog

Qasym-Jomart Toqaev shaqyrýyn qabyl alyp, Astanaǵa kelgeni úshin Tamash Shýıokke alǵys aıtty.

– Sizdiń bul alǵashqy resmı saparyńyz – yntymaqtas­tyǵymyzdy nyǵaıtý turǵy­synan óte mańyzdy oqıǵa. Majarstan – bizdiń egemen­digimizdi alǵash moıynda­ǵan eýropalyq memle­ket­terdiń biri. Al Býdapesht – resmı dıplomatııalyq mıssııamyz­dy qabyldaǵan birin­shi eýro­palyq qala. Sondyq­tan sizdiń elińizben kóptegen sala­daǵy tyǵyz yqpaldastyqty qoldaımyz. Eki eldiń múddesine saı keletin bul úrdis jalǵasyn tabatynyna senimdimin. Sol sebepti biz saıası, ekonomıkalyq baılanystarymyzdy odan ári keńeıtýge barynsha kúsh salamyz, – dedi Memleket basshysy.

Tamash Shýıok qonaq­jaı­lyq tanytqany úshin Qasym-Jomart Toqaevqa alǵys aı­typ, elderimizdiń arasynda se­nim­ge, ózara qurmet pen tarı­hı baılanysqa negizdelgen belsendi dıalog ornaǵanyn atap ótti.

– Halyqtarymyzdyń dosty­ǵy ǵasyrlar qoınaýynan tamyr tartady. Qazir de saıası qa­rym-qatynasymyz óte joǵa­ry deńgeıge jetti dep oılaımyn, ekonomıkalyq baılanystarymyz da qarqyndy damyp keledi. Sondaı-aq tańerteń ótken Digital Bridge – 2025 forýmynda aıtqanymdaı, qos memleket arasyndaǵy yqpaldastyq­tyń bolashaǵy zor. Biz kóptegen joba men bastamany bir­lese iske asyrýdy jospar­lap otyrmyz, – dedi Majarstan Prezıdenti.

Kelissóz barysynda taraptar saýda-ekonomıkalyq seriktes­tikti keńeıtý máselelerin talqy­lady. Qazaqstan men Majar­stan­nyń mádenı jáne bilim sala­laryndaǵy baılanysyn ny­ǵaıtýdyń mańyzyna toqtaldy.

Qasym-Jomart Toqaev pen Tamash Shýıok halyqaralyq kún tártibindegi ózekti másele­ler boıynsha pikir almasyp, kópjaqty qurylymdar aıasyn­daǵy yntymaqtastyq perspektıvasyn qarastyrdy.

 

Keńeıtilgen quramdaǵy kelissóz

Qasym-Jomart Toqaevtyń Majarstan Prezıdenti Tamash Shýıokpen júrgizgen kelissózi eki eldiń delegasııa músheleriniń qatysýymen jalǵasty.

Memleket basshysy Astana men Býdapesht arasyndaǵy tyǵyz ári senimdi qarym-qatynas ǵasyrlar qoınaýynan tamyr tartatynyn jáne ózara qurmetke negizdelgenin atap ótti.

Prezıdent ótken jyly Majarstanǵa jasaǵan sapary birqatar mańyzdy kelisim­derge qol qoıylýymen erekshe­len­genin jetkizdi. Bul eki el arasyndaǵy uzaqmerzimdi yntymaqtastyq pen baýyr­lastyq baılanystardy nyǵaıtý úshin jańa perspektıvaǵa jol ashty.

Memleket basshysynyń aıtýynsha, ekijaqty saýda-ekonomıkalyq qarym-qatynastardyń berik negizi men zor áleýeti bar.

– Byltyr taýar aınalymy shamamen 200 mln dollarǵa jetkenin, al bıylǵy segiz aıda 22 paıyz óskenin (164,5 mln dollar) erekshe yqylaspen atap ótkim keledi. Búginde elimizdiń ekonomıkasyna 400 mln dollarǵa jýyq ınvestısııa salǵan 35-ten asa majar kompanııasy jumys istep jatyr. Biz qazirdiń ózinde aýyl sharýashylyǵy, jańartylatyn ener­gııa, densaýlyq saqtaý, logıstıka men qar­jy salalarynda 607 mln dollarǵa baǵa­lanatyn 20 birlesken jobany iske asyryp jatyrmyz, – dedi Qasym-Jomart Toqaev.

Taraptar mádenı-gýmanıtarlyq yqpaldastyq máselelerine mán berdi. Halyqtarymyzdyń tarıhı jaqyndyǵy men baýyrlastyǵynyń dáleli retinde 2023 jyly Astana kósheleriniń birine kórnekti majar aqyny Shandor Petefıdiń esimi berilgen edi.

Prezıdent jyl saıyn elimizdiń 250 stýdenti majar ýnıversıtetterinde oqıtynyna toqtalyp, bilim almasýdyń mańyzyn atap ótti. Sonymen qatar otandyq joǵary oqý oryndary da majarlyq stýdentter men zertteýshilerdi kóptep qabyldaýǵa daıyn ekenin málimdedi.

Tamash Shýıoktiń aıtýynsha, Qazaqstanmen jan-jaqty baılanystardy damytý Majarstannyń syrtqy saıasatynda aıryqsha oryn alady.

– Halyqtarymyzdyń san ǵasyrdan beri jalǵasqan baılanysynyń tini berik ekenin udaıy baıqap júrmiz. Majarlyqtar ózderiniń shyǵystaǵy túp tarıhyna árdaıym qyzyǵýshylyqpen qaraıdy. Sondyqtan elimiz Shyǵys pen Batys, Ortalyq Azııa men Ortalyq Eýropa arasyndaǵy altyn kópir retinde mıssııasyn únemi atqaryp keledi. Prezıdent myrza atap ótkendeı, 2014 jyly Strategııalyq seriktestik týraly kelisimge qol qoıylyp, bul qarym-qaty­na­symyzdyń negizin qalady. Ekono­mı­ka­lyq yntymaqtastyqtyń aıasy keńe­ıip kele jatyr. Al mádenıet pen bilim sala­syndaǵy yqpaldastyǵymyz kóp jurtqa úlgi. Bul artyq aıtqandyq emes. Qazaq­stanmen baılanysymyzdy strate­gııa­lyq turǵydan mańyzdy dep sanaımyz ári joǵary baǵalaımyz. Qazirgideı daǵ­da­rys kezeńinde Shyǵys pen Batys ara­syn­daǵy yntymaqtastyq aıryqsha mánge ıe bola bastady, – dedi Majarstan Prezıdenti.

Kelissóz barysynda saýda-ınvestısııa, energetıka sektory, atom energııa­sy, kólik-logıstıka, qarjy, sıfrlandyrý jáne jasandy ıntellekt sekildi salalardaǵy ekijaqty yntymaqtastyq máseleleri keńinen qarastyryldy.

Memleketter basshylary halyq­aralyq saıasattyń basty máselelerine qatysty eki eldiń ustanymdary uqsas jáne kópjaqty formattaǵy tyǵyz yqpaldastyqty jalǵastyrýǵa daıyn ekenin rastady.

 

I dárejeli «Dostyq» ordenimen marapattady

Qasym-Jomart Toqaev Tamash Shýıokti Qazaq elinde qarsy alý úlken mártebe ekenin, halqymyz Majarstan Prezıdentin asa kórnekti memleket qaıratkeri, parasatty basshy, bedeldi tulǵa dep qabyldaıtynyn atap ótti.

– Siz sarabdal saıasatyńyz arqyly Majar eliniń áleýmettik-ekonomıkalyq damýyn ilgeriletýge, halyqaralyq sahna­daǵy bedelin nyǵaıtýǵa ólsheýsiz úles qosyp kelesiz. Biz Majarstannyń Qazaq­stan táýelsizdigin alǵashqylardyń biri bolyp tanyǵan memleket ekenin esh ýa­qytta umytpaımyz. Al egemen el retinde Eýropada tuńǵysh elshiligimizdi Býda­pesht tórinde ashqanymyz erekshe sımvol­dyq mánge ıe, – dedi Qazaqstan Prezıdenti.

Memleket basshysy eki eldi tereńnen tamyr tartatyn ortaq tarıh, uqsas mádenı qundylyqtar, bekem dostyq baılanystyratynyn aıtty.

– Qazaq halqy Majar elimen ornaǵan erekshe qarym-qatynastardy qashanda úlgi tutady, qasterleıdi. Búginde san qyrly ekijaqty yqpaldastyq buryn-sońdy bolmaǵan deńgeıge jetti. Urpaq­tan-urpaqqa mura bolatyn strategııa­lyq seriktestiktiń jarqyn úlgisine aınal­dy. Jańa ǵana ózińizben ótken maz­mun­dy kelissózderimiz eki el arasyn­daǵy ynty­maqtastyq qarqyndy damyp kele jatqanyn rastady. Elderi­miz saıa­sı, ekonomıkalyq jáne mádenı-gýmanı­tarlyq baılanystyń aıa­syn keńeıtý­ge múddeli. Biz qol jetkiz­gen mańyz­dy ýaǵdalastyqtar qazaq-majar yqpaldas­ty­ǵyn jańa deńgeıge kóterýge jol ashady dep senemin, – dedi Qazaqstan Prezıdenti.

Qasym-Jomart Toqaev Tamash Shýıoktiń Qazaqstan men Majarstan arasyndaǵy seriktestikti nyǵaıtýǵa qosqan súbeli úlesin, jeke qoldaýyn óte joǵary baǵalaıtynyn jetkizdi.

– Eki el arasyndaǵy baılanysty kúsheıtý jolyndaǵy eńbegińizdi jáne aıryqsha rólińizdi eskere otyryp, sizdi I dárejeli «Dostyq» ordenimen marapattaý týraly sheshim qabyldadym. Bul – qazaq jurtynyń ózińizge degen shynaıy qurmeti, rııasyz kóńili. Sondaı-aq osy joǵary marapat halyqtarymyz­dyń máńgilik baýyrlastyǵynyń taǵy bir sımvoly bolady dep senemin, – dedi Memleket basshysy.

О́z kezeginde Majarstan Prezıdenti kórsetilgen syı-qurmet úshin Qasym-Jomart Toqaevqa alǵys aıtty. Tamash Shýıok árqashan qazaq-majar dostyǵyna qoldaý kórsetetinine nazar aýdaryp, Ortalyq Azııa men Eýropa arasynda dáneker bolýǵa bar kúsh-jigerin jumsaıtynyn jetkizdi.

 

Alys-beristi 1 mlrd dollarǵa deıin jetkizý kózdeledi

Kelissózder qorytyndysy boıynsha Qazaqstan men Majarstan prezıdentteri BAQ ókilderi úshin málimdeme jasady.

Memleket basshysy Majarstan Prezıdentiniń Qazaqstanǵa alǵashqy resmı saparyn eki el qarym-qatynasynyń jańa belesi dep qabyldaıtynyn aıtty. Sonymen qatar Astanada ótken Digital Bridge – 2025 halyqaralyq forýmyna arnaıy kelip qatysqany jáne jasandy ıntellekt jóninde oı-pikirin bóliskeni úshin Tamash Shýıokke shynaıy rızashylyǵyn bildirdi.

– Biz – tamyry bir aǵaıyn jurtpyz. Majarstan – Qazaqstannyń Táýelsizdigin alǵash moıyndaǵan eldiń biri. Sondaı-aq bizben strategııalyq áriptestik ornatqan Eýropa odaǵyndaǵy tuńǵysh memleket. Qazaqstan egemen el retindegi alǵashqy elshiligin Býdapesht qalasynda ashqan edi. Búginde elderimiz arasyndaǵy saıası dıalog joǵary deńgeıde júrip jatyr. Memleketterimiz barlyq salada ashyq ári ózara senimge negizdelgen baılanys ornatty. Saýda-ekonomıka jáne ınvestısııa salasyndaǵy yntymaqtastyq nyǵaıyp keledi. Eki eldiń qarym-qatynasyna arqaý bolǵan sharttyq-quqyqtyq negiz qalyptasty. Halyqaralyq uıymdar aıasyndaǵy yqpaldastyq keńeıdi. Byltyr qarashada Býdapeshtke jasaǵan memleket­tik saparymnyń qorytyndylary – osy­nyń aıqyn dáleli. Myzǵymas dostyq pen ózara qoldaýǵa negizdelgen seriktestigimiz aldaǵy ýaqytta da tabysty bolady dep senemin. Osy oń úrdiske Majarstan Prezıdentiniń qosqan eleýli úlesin óte joǵary baǵalaımyn. Sondyqtan búgin joǵary Mártebeli Prezıdent Tamash Shýıokti I dárejeli «Dostyq» ordeni­men marapattaý men úshin úlken mártebe boldy, – dedi Qazaqstan Prezıdenti.

Qasym-Jomart Toqaev Tamash Shýıok­pen keńeıtilgen quramda mazmundy kelis­sózder júrgizip, yqpaldastyqty kúsheı­týdiń jańa baǵyttary týraly áńgime­leskenin jetkizdi. Taraptar saýda-ekonomıka salasyndaǵy baılanysty damyta túsý qajet ekenine basa nazar aýdarǵan.

– Byltyr eki eldiń alys-berisi 200 mln dollar shamasynda boldy. Keleshekte ony 1 mlrd dollarǵa deıin jetkizýdi kózdep otyrmyz. Majarstan keıingi 20 jylda elimizdiń ekonomıkasyna 385 mln dollardan asa ınves­tısııa saldy. «MOL» kompanııasy Qazaqstannyń gaz salasynda tabysty jumys istep jatyr. Kún tárbinde taǵy da basqa aýqymdy jobalar bar. Elimizde «UBM Group», «Gedeon Richter», «Globalia» sııaqty alpaýyt kompanııalar da jumys júrgizýde. Qazirgi tańda 20 ortaq jobany júzege asyryp jatyrmyz. Biz ınvestısııalyq qarym-qatynastarymyzdy odan ári keńeı­týge múddelimiz. Osy rette energe­tıka, atom ónerkásibi, aýyl sharýashy­lyǵy sııaq­ty túrli baǵyttaǵy yqpaldas­tyǵy­myz­dy arttyrýǵa ýaǵdalastyq, – dedi Qasym-Jomart Toqaev.

Memleket basshysynyń aıtýynsha, kelissózder barysynda halyqara­lyq kólik dálizderin, logıstıka ınfra­qurylymyn damytýdyń mańyzyna mán berilgen.

– Bıyl Shymkentten Býdapeshtke tikeleı áýe qatynasy ashyldy. Endi eki el astanalary arasyndaǵy áýe qatynasyn qaıta ornatý múmkindigin qarastyramyz dep kelistik. Kelissóz aıasynda jasandy ıntellektini jáne sıfrlyq tehnologııa­ny ekonomıkaǵa jappaı engizýdiń mańyz­dy­lyǵyna basa mán berdik. Osyǵan oraı, birlese ju­mys isteýge daıyn ekeni­­mizdi jetkizdik. Oǵan qosa qarjy sala­sy­na qatysty tyń jobalardy júzege asyrý­ǵa ýaǵdalastyq. Jalpy, Qazaq­stan­da jumys isteýge nıetti majar kompa­nııa­­lary úshin qolaı­ly jaǵdaı jasaýǵa daıyn ekeni­mizdi jetkizdim. Eki eldiń Eko­no­mıkalyq yntymaqtastyq jónindegi úkimet­aralyq komıssııasy jáne Isker­lik keńesi osy máselege basa mán berýi qajet dep sanaımyn, – dedi Memleket basshysy.

Prezıdent mádenı-gýmanıtarlyq baılanystardy qazaq-majar qatynasy­nyń altyn arqaýy dep atady.

– Osy baǵyttaǵy yntymaqtastyqty nyǵaıtý aıryqsha mańyzdy. Sondyqtan mádenıet, bilim-ǵylym salasynda birlesken jobalardy júzege asyrýǵa erekshe nazar aýdardyq. Qazirde majar eliniń úzdik joǵary oqý oryndarynda Qazaqstannyń myńnan asa stýdenti bilim alyp jatyr. Sol úshin Majarstan Úkimetine zor alǵys aıtamyn. Biz osy eldegi joǵary oqý oryndarymen yqpaldastyǵymyzdy odan ári damytýǵa daıynbyz, – dedi Qasym-Jomart Toqaev.

Memleket basshysy Prezıdent Tamash Shýıokpen aımaqtyq jáne jahandyq mańyzy bar ózekti máseleler boıynsha pikir almasqanyn aıtyp, álemdegi geosaıası ahýaldyń ýshyǵýy, túrli qaqtyǵystardyń kóbeıýi eki eldi de alańdatatynyna toqtaldy. Taraptar barlyq túıtkildi Birikken Ulttar Uıymy Jarǵysyna sáıkes beıbit jáne saıası-dıplomatııalyq jolmen sheshý qajet dep sanaıdy. Osy rette prezıdentter halyqaralyq deńgeıde bir-birine qoldaý bildirip, birlese jumys isteýge kelisti.

– Búgingi kelissózder jemisti boldy. Qazaqstan men Majarstan arasyndaǵy baılanys qarqyndy damyp kele jatyr. О́zara tıimdi yqpaldastyǵymyz jańa ári sapaly deńgeıge kóteriledi dep senemin. Qol jetkizgen barlyq kelisim oıdaǵydaı oryndalatynyna kúmánim joq. Baýyrlas halyqtarymyzdyń yntymaǵy berik bolsyn. Elderimiz ósip-órkendeı bersin! – dedi Qazaqstan Prezıdenti.

Majarstan Prezıdenti elder arasynda tyǵyz saıası baılanys ornaǵanyn, saýda-ekonomıkalyq yntymaqtastyq dáıekti túrde damyp kele jatqanyn jáne sıfrlandyrý salasyndaǵy yqpaldastyq perspektıvasyn atap ótti.

– Biz Qazaqstandaǵy sıfrlandyrý úderisin jiti qadaǵalap otyrmyz. О́ıtkeni sizdiń el bul máselede aımaqta ǵana emes, álem boıynsha aldyńǵy qatarda keledi. Biz Qazaqstandy atalǵan mańyzdy baǵyttaǵy bedeldi seriktes sanaımyz jáne yntymaqtastyǵymyzdy damytýǵa úmittimiz. Majar-qazaq baı­lanystarynyń áleýeti zor. Prezıdent retinde muny iske asyrýǵa tolyq qoldaý kórsetemin, – dedi Tamash Shýıok.