Konstıtýsııalyq komıssııanyń VIII otyrysynda Qazaqstan zańgerler odaǵynyń tóraǵasy Serik Aqylbaı memlekettiń jarııa-quqyqtyq jaýaptylyǵyn Ata zań deńgeıinde bekitýdi usyndy, dep habarlaıdy Egemen.kz.
Spıker memlekettik organdar men laýazymdy tulǵalardyń áreketsizdigi máselesine erekshe nazar aýdardy. Dál osy áreketsizdik quqyqtardyń eń jıi buzylýlaryna ákeledi. Bul – ótinishterdi qaraý merzimderiniń sozylýy, mindetti sheshimderdiń qabyldanbaýy, sot aktilerin oryndaýdan jaltarý, qyzmettik mindetterge formaldy kózqaras tanytý. Sonyń saldarynan adam quqyqtyq belgisizdik jaǵdaıynda qalady, ıaǵnı onyń quqyqtary tanylǵanymen, is júzinde iske asyrylmaıdy.
«Áreketsizdik kezinde de, zańsyz áreketter jasalǵan jaǵdaıda da bılik ókilettikterin júzege asyrýdyń zańda belgilengen tártibi buzylady jáne jeke tulǵanyń múddelerine nuqsan keledi. Osyndaı syn-qaterdi eskere otyryp, memleket azamatty zańsyz áreketter men sheshimder qaýpinen barynsha qorǵaý úshin ózara is-qımyl rásimderin turaqty jańartyp, is júrgizý zańnamasynyń tıimdiligin arttyryp otyrady», dep atap ótti Serik Aqylbaı.
Jańa Konstıtýsııada teńgeni ulttyq valıýta retinde bekitý usynyldy
2021 jyly Ákimshilik rásimdik-prosestik kodekstiń qabyldanyp, qoldanysqa enýi de kóp jaıttan habar beredi. Kodeks memlekettik apparattyń quqyqtyq sanasyna túbegeıli ózgeris engizip, «azamat bárin ózi dáleldeýge tıis» degen túsinikten «eger azamatta memlekettik organdar sheshimderiniń zańdylyǵyna kúmán týyndasa, kerisinshe, sonyń zańdylyǵyn dáleldeý – memlekettik organnyń mindeti» qaǵıdatyna kóshýge májbúr etti.
«Qylmystyq qýdalaý, ákimshilik májbúrleý, lısenzııalaý, jer jáne salyq salalaryndaǵy jaǵdaılar erekshe sezimtal, óıtkeni bul salalarda bılik tarapynan jiberilgen qateler nemese ókilettikterdi teris paıdalaný eleýli ári uzaq merzimdi saldarǵa ákelýi múmkin. Sondyqtan memlekettiń jarııa-quqyqtyq jaýaptylyǵyn konstıtýsııalyq deńgeıde bekitý máselesin kóterý mańyzdy. Bul azamattyq-quqyqtyq jaýaptylyqtyń dástúrli ınstıtýtyn tolyqtyrady, jeke adam men jarııa bılik arasyndaǵy buzylǵan tepe-teńdikti qalpyna keltirýdiń tıimdi quraly bolady», dedi komıssııa múshesi.
Mundaı jaǵdaıda zııandy óteý ótemdik, preventıvtik jáne quqyqtyq-tárbıelik syndy birneshe fýnksııany atqarady. Quqyq qoldaný tájirıbesi kórsetkendeı, zııandy óteýdiń naqty rettelgen ári konstıtýsııalyq kepildendirilgen tetigi bolmasa, azamattar dáleldeý qıyndyqtaryna, memlekettik organdardyń formaldy kózqarasyna jáne sot prosesteriniń sozylýyna tap bolady.
Elvıra Ázimova: Komıssııa hatshylyǵyna 4 myńnan astam usynys kelgen
Bul quqyqtardy qorǵaýdyń tıimdiligin tómendetip, jarııa bıliktiń jaýaptylyǵy qaǵıdatynyń ózine nuqsan keltiredi. Sondyqtan kóptegen quqyqtyq júıelerde mundaı quqyq konstıtýsııalyq deńgeıde bekitiledi. Qazaqstanda bul baǵyt azamattyq zańnama, ákimshilik sot isin júrgizý jáne sot praktıkasy arqyly damyp keledi.
«Konstıtýsııalyq sot buzylǵan quqyqtardy qorǵaýdyń shynaıylyǵy men tıimdiliginiń mańyzyn dáıekti túrde kórsetip keledi. Zııandy óteý quqyǵyn tikeleı Konstıtýsııada bekitý zań shyǵarýshy úshin de, sottar úshin de mańyzdy baǵdar bolar edi. Al qoǵam turǵysynan bul memleketke senimdi kúsheıtip, ony tek basqarýshy organ ǵana emes, óz sheshimderiniń saldary úshin jaýap beretin ınstıtýt retinde qabyldaýǵa múmkindik beredi», dedi Serik Aqylbaı.
Sonymen birge, Serik Aqylbaı azamattardan túsken oryndy usynystar nazardan tys qalmaǵanyn, bul qoǵam men memlekettiń ashyq ári syndarly dıalogynyń aıqyn kórinisi ekenin jetkizdi.
«Sondyqtan men jobany búkilhalyqtyq referendýmǵa shyǵarý jóninde budan buryn aıtylǵan usynysty qoldaımyn», dedi Qazaqstan zańgerler odaǵynyń tóraǵasy.
Nurhat Orash: Ata zań jaı ǵana quqyqtyq erejeler jınaǵy emes