Sý tasqynyna daıyndyq bastaldy

Aqjaıyq óńiri – sýly da nýly aımaqtardyń biri. Sýdyń mol­dyǵy sharýashylyqqa jaqsy bolǵanymen, keıde budan da zııan shegip jatatyn kezderimiz bolady. Oblys ákimdigi jyldaǵysha bıyl da sý tasqynynyń aldyn alý sharalaryn qolǵa aldy. Jaqynda oblys ákimdigi men tótenshe jaǵ­daılar departamentiniń uıym­dastyrýymen ótken tótenshe jaǵdaı jónindegi oblystyq komıssııanyń otyrysynda osy másele qyzý talqylandy. Onlaın rejiminde ótken bul jıynǵa oblys ákimi Nurlan Noǵaev pen orynbasarlary, memlekettik mekeme basshylary jáne aýdan ákimderi, sala mamandary qatysty. Jıynǵa tóraǵalyq jasaǵan oblys ákimi byltyr barlyq jaý­ap­ty qyzmetkerler men sharýa qojalyqtarynyń, jalpy halyq­tyń birigip jumystanýynyń nátıjesinde óńirimizde qaýipti kezeńniń qalypty ótkenin jetkizip, bıyl da apatty jaǵdaıdan aman ótý úshin barynsha tyńǵylyqty daıyndalý qajettigin aıtty. Oblystyq tótenshe jaǵdaılar depar­tamentiniń basshysy Marat Kúldikov sý tasqynynyń aldyn alý boıynsha ótken jyly atqarylǵan jumystar jóninde baıandap, jınalǵandardy tótenshe jaǵdaılardyń aldyn alý jos­parymen tanystyrdy. Onyń sózinshe, ótken jyly tótenshe jaǵdaılardyń aldyn alý boıynsha oblys kóleminde júzden astam otyrys ótkizilip, belgilengen sharalar tyńǵylyqty oryndaldy. Sondaı-aq, tótenshe jaǵdaılardyń aldyn alýǵa bólingen qarajat josparǵa sáıkes ıgerildi. Budan soń oblystyq tóten­she jaǵdaılar departamenti basshy­synyń orynbasary Berjan Omarov sóılep, sý tasqynyna daıyn­dyq jumysy jóninde áńgimeledi. Onyń sózinshe, qazirgi tańda oblys aýmaǵynda sý tasqyny kezinde oryn alýy múmkin tótenshe jaǵdaılardyń aldyn alý maqsatynda keshendi sharalar júrgizilýde. Sý tasqynyn boldyrmaý úshin qazirgi ýaqytta qala kósheleri men eldi mekender qardan tazartylýda. Oblys boıynsha sý tasqyny kezeńine 76 qurylym, 1746 jeke quram jáne 531 tehnıka, 37 júzý quraldary, 95 dana motopompa daıynda­lýda. Buǵan qosa, oblystyq tótenshe jaǵdaılar departamentiniń aýmaqtyq bólimshelerimen 6 utqyr top qurylmaq. Olardyń árqaısysynyń quramynda 20 birlik shamasynda tehnıka men júzý quraldary, 100-ge jýyq je­ke quram bolady. Kúsh quraldarynyń daıyn­dyǵy «Kóktem-2015» RKShJ barysynda tek­serilmek. Jalpy, oblystyń tótenshe rezer­vine 463,0 mln. teńge qarastyrylǵan. Sý tas­qyny sharasyna qajetti materıaldyq jáne tehnıkalyq resýrstarmen qamtamasyz etilýde. Qazirgi tańda oblys aýmaǵynda barlyǵy 79 gıdrotehnıkalyq qurylys nysany, sonyń ishinde 52 sý qoımasy bar ekenin aıtqan Berjan Qumaruly solardyń tór­teýine kúrdeli jóndeý jumys­tarynyń qajet ekenin jetkizdi. Búginde «Qazsýshar» RMK BQ fılıalymen sý tasqynyn apatsyz ótkizýge baılanys­ty keshendi sharalar júrgizilýde. Bul rette Jańaqala, Qaztalov, Aqjaıyq, Jánibek aýdandary men Oral qalasynyń aýmaǵynda aryqtardy tazalaý, bógetterdi bekitý, sý tas­qynyna qarsy jaǵalaýdy bekitý jumystary júrgizildi. Bul jumystardy atqarý úshin bar­lyǵy 22 267,04 myń teńge jum­saldy. Oblystyń klımattyq jaǵ­daı­yna baılanysty aryqtar jeli­sin, sý ótkizý qubyrlaryn taza­laý naýryz aıynyń ekinshi-úshin­shi on kúndiginde bastalady. Sý ótkizý qubyrlarynyń sany res­pýblıkalyq mańyzdaǵy joldarda – 439, oblystyq jáne aýdandyq mańyzdaǵy joldarda – 1142. Kóktemgi sý tasqyny men sý basý qaýpi iri transshekaralas Jaıyq, Shaǵan, Qaraózen jáne Sary­ózenderde tek bizdiń el jaǵy­nan ǵana emes, sonymen qatar, Reseı Federasııasy aýmaǵynda ornalasqan sý qoımalarymen jáne sýdyń jiberilýine táýeldi bolady. Mysalǵa, Saryózen sýynyń kóterilýi erigen qar sýy­men ǵana emes, sonymen qatar, Reseı jaǵynan Varfolomeev sý qoımasynan jiberilgen sýǵa da baılanysty. Sý tasqyny kezinde edáýir qaýip tóndiretinder de osy iri transhekaralas ózender. Sondyqtan, biz «QazSýShar» RMK fılıalymen birge Reseıdiń kórshiles oblystaǵy áriptestermen ózara áreket etý josparyna sáıkes baılanysta bolyp, sý tasqyny boıynsha boljamdy aqparattardy jıi suratyp otyrmyz. Naýryz aıynan sońǵy on kúndiginen bas­tap kommýnaldyq menshiktegi sý qoımalaryna táýliktik baqylaý uıymdastyrylmaq. Asa mańyzdy nysandarda, ıaǵnı respýblıkalyq menshiktegi sý qoımalarynda arnaıy beketter jaǵdaıdy baqylaýda ustaıdy. Erigen qar sýyn shyǵarýǵa arnaıy brıgadalar uıym­dastyrylady, qysyltaıań jaǵdaıda tur­ǵyndardy evakýasııalaý marshrýty anyqtaldy. Oblystyń sý tasqyny qaýpi bar aýdandar men oblys ortalyǵynda barlyǵy 3500 adamǵa arnalǵan 25 evakýasııalyq beket jasaqtalýda, degen Berjan Qumaruly 10 naý­ryzdan bastap sý tasqynyn apatsyz ótkizýge arnalǵan kúshter men quraldardyń tolyq daıyndyqqa keltiriletinin jetkizdi. Onyń sózinshe, TJ qaýpi tóngen jaǵdaıda turǵyndarǵa SMS habarlama joldanbaq. Budan keıin qala ákiminiń orynbasary Ǵalym Orynǵalıev sóılep, sý tasqynyna daıyndyq jóninde baıandady. Onyń sózinshe, qazirgi ýaqytta sý astynda qalý qaýpi bar shaǵynaýdandarǵa tekserý ju­mys­tary júrgizilip, mundaı aımaqtar qardan tazartylýda. Turǵyndarǵa apatty jaǵdaı ke­zin­de qandaı is-qımyl jasaý kerek­tigi jóninde jadynamalar taratylyp, olarǵa kúrdeli jaǵdaı týyndaı qalsa, ýaqytsha kóshirilý tártibi túsindirildi. Qala mańyndaǵy saıajaılarda 9 myńdaı adam qonystanǵan. Sý tasqyny áserinen qaýip tóngen jaǵdaıda olardy ýaqytsha ornalastyrý úshin №5, 10, 12, 14, 26 orta mektepter men Derkóldegi mádenıet úıinen jáne qaladaǵy «Saıahat», «Oral» qonaqúılerinen oryn bólý jóninde kelisildi. Sý qaýpiniń aldyn alýǵa qajetti qural-jabdyqtar jetkilikti mólsherde. Osy jerde Nurlan Asqaruly adamdardy apattan aman saqtaý úshin turǵyn úı qurylysyn júrgizý úshin jer telimin bererde olarǵa oryndy kelmeıtin qaýipsiz jerden bergen jón degen pikirin jetkizdi. Ol, sondaı-aq, qaladaǵy meıramhana, dámhana qojaıyndarynyń jaýapsyzdyǵynan qala kóshelerin­degi kóptegen aryqtardyń bitelip qalǵanyn aıtyp, qala ákimdiginiń ókiline osy jaǵdaıdy qalpyna keltirý júkteldi. Otyrysty qorytyndylaǵan oblys ákimi jınalǵandarǵa barlyq jaǵdaıǵa daıyn otyrýdy tapsyrdy. Aısha О́TEBÁLI, jýrnalıst. Batys Qazaqstan oblysy.