Taǵdyrly daryn

Qazaqstan Jazýshylar odaǵynda belgili aqyn Toqash Berdııarov týraly jazylǵan «Kóke» atty estelik kitaptyń tusaýkeseri ótti 80-shi jyldar eken... Jazýshylar odaǵynda kezekti bir ádebı jıyn ótip jatady. Jınalys tóraǵasy – Ábish Kekilbaev. Tóraǵaǵa jaqyndaý otyrǵan qyzba aqyn Toqash Berdııarov kenet ornynan atyp turyp: «Mańǵystaýdan Temirhan aqyndy Almatyǵa aldyryńdar. Ýaqyt jetti...» deıdi de aldy-artyna qaramaı, syrtqa shyǵyp júre beredi. Kitaptyń tusaýkeseri ústinde qazaqtyń tanymal aqyndary men jazýshylary tik minezdi, ór sóıleıtin, jaltańdy jany súımeıtin Toqash Berdııarovqa qatysty nebir qyzyqty-qyzyqty estelikter aıtty. Memlekettik syılyqtyń laýreaty aqyn Temirhan Medetbek áńgimesin: – Aqyn inim Bolat Sharahymbaıdyń jınaqtyń atyn «Kóke» qoıýynyń ózi sol bir ótken jyldardyń jylnamasy ispetti der edim, – dep bastady. – Kózi tirisinde osynaý jaratylysy erekshe, bolmysy bólek bul azamattyń izinen ergen inileri shyn mánisinde de ol kisini «Kóke» dep óttik. Toqash kókem – Uly Otan soǵysyna qatysqan maıdanger aqyndardyń ishinde eń daryndysy edi. О́zgesin bylaı qoıǵanda, taǵdyrly aqynnyń «Oq pen gúl», «Eski paravozdar» poemalary onyń esimin qazaq ádebıetinde óshpes belgi soqqandaı qaldyrdy. Aqynnyń jerlesi, belgili jazýshy Zákir Asabaevtyń Berdııarovtyń jeke basynyń mádenıeti týraly maıyn tamyzyp aıtqan áńgimesi de tyńdaýshysyn tapty. Jyr jampozdary Amanhan Álim men Ulyqbek Esdáýlet keshegi stýdent kezderinde arqaly aqynǵa serik bola júrip jyr oqyp, jyr tyń­daǵan adýyndy qımas sátterdi eske alyp, tamsana aıtyp jurtty tańdandyrdy. Ara-tura aqynnyń naızaǵaı oınaǵandaı, tóńirekti «kúrkiretken» tosyn minezderi men qyzyqty-qyzyqty qylyqtary týraly da aıtylmaı qalmady... Qazaqstan Jazýshylar odaǵy basqarma tóraǵasynyń orynbasary aqyn Maraltaı Raıymbekuly áriptesi Bolat Sharahymbaıǵa óz betinshe shyǵarǵan bul estelik kitaby úshin alǵysyn bildirdi. Odaqtyń josparynda aqynnyń 90 jyldyǵyn atap ótý bar ekenin de eskertti. Qazaq aqynynyń joqtaýshysy bolǵan aqyn Bolat Sharahymbaıdyń eńbegin baǵalap, Odaqtyń atynan qoldan quıylǵan Abaı eskertkishin syıǵa tartty. Kózi tirisinde «Tentek Toqash» atanǵan aqynnyń shyraıly shyǵarmalary týraly uly jazýshymyz Muhtar Áýezovtiń, belgili ádebıet synshylary Beısenbaı Kenjebaev pen Saǵat Áshimbaevtyń, jazýshy Marhabat Baıǵut pen aqyn Esenǵalı Raýshannyń aq paraqqa appaq kóńilmen jazyp qaldyrǵan oı-tolǵamdaryn kitaptan oqı otyryp, aıryqsha minezdi aqynnyń ótken ómir joly rasynda da oqyrmanyn tereń oıǵa qaldyratyny bar eken... Kesh ústinde jazýshy Zákir Asabaevtyń «Aqyndardy túsiný kerek. Aqyndardy túsinýdiń ózine eńbek kerek...» dep qaıtalaı-qaıtalaı aıtqan bir aýyz sózi de kóp jaıtty ańǵartyp turǵandaı. Sol keńes zamanynyń ózinde, kezekti kitabynan alǵan qalamaqysyna týǵan aýyly «Ushqyn» men Keles aýdanynyń ortalyǵy Abaı aýylyna deıingi 10 shaqyrym jerge asfalt tósetip, jol saldyrǵan Toqash aqynnyń is-áreketi sol zamannyń ólshemine, kommýnıstik mo­ralǵa qalaı ǵana syıyp ketti eken?! Jumbaq! Temirhan aqyn dóp basyp aıtqandaı, «taǵdyrly darynnyń», taǵdyry óz zamanyna júk bolǵan adýyndy aqynnyń ómir jolynan syr terbegen «Kóke» kitaby qas pen kózdiń arasynda tarap ketti... Aıtpaqshy, sóz sońynda «Kóke» kitaby jazýshy Talǵat Aıtbaıulynyń jekemenshik «Toǵanaı -T» baspasynan 500 danamen ǵana shyqqanyn da eske sala ketkendi jón dep taptyq. Talǵat SÚIINBAI, «Egemen Qazaqstan». ALMATY.