Otpen oınaǵan túbinde opyq jeıdi

Qazaqstan Prezıdentiniń Vashıngtonda ótken sammıtte jasaǵan málimdemesi halyqtyń qyzý qoldaýyna ıe bolýda. Elbasynyń saıasatyn únemi qoldap, bastamalaryna úles qosyp júrgen belgili kásipker, zań ǵylymdarynyń doktory Qaırat BALABIEVKE jolyǵyp, pikirin bilgen edik. – Daǵdarystyń alǵashqy tol­qyny soqqanda Elbasynyń kásipkerlerge jasaǵan ótini­shin birinshi bolyp qoldap, áleý­met­tik jaǵynan az qorǵalǵan otba­sy­larǵa kómek qolyn sozǵan edińiz. Búkil álem halqyn tol­ǵan­dyr­ǵan suraqtar bo­ıyn­sha ótken sammıtte aıtylǵan máse­le­lerge baı­lanys­ty ne aıtasyz? – Qazaqstan – álemde birinshi bo­­lyp ıadrolyq qarýdan bas tart­qan memleket. Osydan attaı 25 jyl buryn Memleket basshysy Nursultan Nazarbaevtyń bastamasy­men Semeı ıadrolyq synaq aımaǵy bir­jola jabyldy. Aıtqanǵa ǵana ońaı. Qazaq halqyn buratana el sanap, olarmen eseptespeı qolynan ke­lip turǵan soń qonyshynan basqan Ke­ńes ókimetiniń qııanatynyń zardabyn qa­­ra­paıym halyq áli de tartyp keledi. Semeı polıgony­nyń zardaby eki qoly joq, bashpaıynyń saýsaqtarymen sýret salyp, ıadrolyq qasiretti dúnıejúzine áshkerelegen Kárip­bek Kúıikov syndy aza­mat­tardyń kárip-taǵ­dyrymen bitken joq. Semeıdegi synaq polıgonynyń zardaby, sonda turatyn ha­lyqtyń súıegine sińgen kesel oqtyn-oqtyn qaıtalanyp, talaı otbasyǵa ashy ýyn ishkizip keledi. Onyń syrtynda Kapýstın-Iаr, Azǵyr sııaqty polıgondarda sol mańaıda turatyn aýyl turǵyndarynyń densaýlyǵyna óz zardabyn tıgizdi. Osynyń bárin oı eleginen ótkiz­gen Nursultan Ábishuly birinshi bolyp ıadrolyq qarýdan bas tartyp, ózgelerdi de qa­tarynda bolýǵa  shaqyr­dy. Árıne, qolynda apat qarýy bar ıadrolyq derjava elderi mundaı kelisimge kóne salady deý qıyn. Biraq, otpen oınaǵan túbin­de opyq jeıdi. – Soltústik Koreıa mem­leketi ıadrolyq qarý­dy synaqtan ót­kizip, kórshi­leriniń ǵana emes, dúnıe­júziniń ımanyn qasym etkendigi belgili. «Tentek shoqpar jınaıdy» degendeı, ıadrolyq qarý jasaýǵa áýestenýdiń túbinde qaıyry qalaı bolady? – Jer shary onsyz da qaýiptiń ústinde otyr. Birin biri moıyn­da­ǵysy kelmeıtin, beıbitshilikti saq­taý­dan góri atys qarýyna júginýge beıil zorlyqshyl memleketterdiń, áperbaqan ásker basshylarynyń kesirinen mıllıondaǵan beıbit jurt zardap shegip jatyr. Osyndaı jaǵdaıda Qazaqstan Respýblıkasy men Amerıka Qurama Shtattarynyń ıadrolyq qarýdy taratpaý jáne ıadrolyq qaýipsizdik salasyndaǵy yntymaqtastyq týraly birlesken málimdemesi beıbit ómir súrýdi qalaıtyn barsha azamattyń zor súıispenshiligine ıe boldy. Osyndaıda keýdeńdi maqtanysh ta kerneıdi. Kúni keshe ózge memleketke bodan bolyp, esik kózinde kózi jáýteńdep otyrǵan Qazaqstan óz aldyna Táýelsizdigin alýmen qatar, dúnıejúziniń eń jandy núk­tesi qyrǵı-qabaq soǵystardy bol­d­yrmaý, aldyn alý jónindegi kelisimderde jetekshi orynǵa shyq­ty. Bul, árıne, Elbasymyzdyń syndarly saıasatynyń jemisi. Birlesken málimdemede Ame­rı­ka Qurama Shtattary Qazaq­stan Respýblıkasynyń ıadrolyq qaýip­siz­dikti nyǵaıtý, sondaı-aq, Vashıngton, Seýl jáne Gaaga sam­mıt­­teri­niń ıadrolyq qaýip­siz­dikke qar­sy sheshimderin iske asyrý jónin­degi kúsh-jigerin quptaıdy delingen. Álemdegi tepe-teńdikti saq­taýǵa uıytqy bolyp, úlken aǵanyń oryn­­taǵyna otyrǵan Amerıkanyń Qazaq­stan Prezıdentiniń bastamasyn qoldap-qýattaýy talaı keder­gilerdiń betin qaıtarady, beıbit­shilikti ornyqtyrýǵa barynsha yqpal etedi. Vashıngtonda ótken sammıtte El­basymyzdyń HHI ǵasyrda álemge tynyshtyq kerek, biz balalarymyz ben nemerelerimizdiń bolashaǵy týraly oılaýǵa tıispiz, dep talas-tartystardyń soǵys arqyly sheshilmeıtindigin taldap berýin álem halqy maquldady. Qanquıly bireýlerge bolmasa, elge tynyshtyq, beıbit ómir kerek. Qazaqstan Prezıdenti adamzat úshin óte qundy osyndaı maqsatqa qyzmet etip keledi. Bul – adamzat balasy úshin óte izgilikti qadam.  Áńgimelesken Baqtııar TAIJAN, «Egemen Qazaqstan». Ońtústik Qazaqstan oblysy.