Sońǵy jańalyqtar
Ata zań • 29 Tamyz, 2025
Ata zańymyzdy zaǵıp jandar da oqı alady
Pavlodarda el Konstıtýsııasynyń braıl qarpinde basylyp shyqqan nusqasy tanystyryldy. Jergilikti kitaphanalarǵa ákelingen osy nusqa ınklıýzııanyń múmkindigin kórsetedi.
Digital • 29 Tamyz, 2025
16 jastaǵy oqýshy Marsel Bekturǵanov – «Skillset» robottehnıka komandasynyń vıse-kapıtany. Ol bıyl kóktemde Hıýstonda ótken «First Lego League» halyqaralyq baıqaýynda top jaryp, TMD elderi arasynan alǵash ret «Champion Finalist Award» syılyǵyn jeńip aldy. Álemniń 160 komandasy qatysqan bedeldi dodada úzdik altylyqqa endi.
Digital • 29 Tamyz, 2025
Sıfrlyq tehnologııa múmkindigi
Shyǵysta Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaevtyń salalardy sıfrlandyrýǵa baılanysty tapsyrmasyn júzege asyrýda aıtarlyqtaı jumys atqarylyp jatyr. Qazirgi tańda mektep muǵalimderi sabaqqa ońaı daıyndalyp, ata-analar balalaryn onlaın baqylaý múmkindigine ıe boldy. Sol sııaqty sıfrlaný dárigerlerdiń de qolyn uzartqan. Sonaý shalǵaıdaǵy naýqastyń jaǵdaıyn sıfrlyq qujattar arqyly ortalyqta otyrǵan bilikti maman bilip, em-domyn jasaý múmkindigine ıe.
Ǵalam ǵajaptary • 29 Tamyz, 2025
Qytaıdyń ońtústiginde «Szıanmen» jerasty observatorııasy jumysyn bastady. Bul – 20 myń tonna suıyqtyqqa toltyrylǵan alyp detektor. Ol ǵalamdaǵy eń jumbaq bólshekterdiń biri neıtrınony zertteıdi.
Ádebıet • 29 Tamyz, 2025
Dármensizdik daýyldan da kúshti
О́tkende belgili qalamger Saýytbek Abdrahmanov Abaıdyń Ivan Býnınnen aýdarǵan bir óleńi týraly «Egemen Qazaqstan» gazetine zertteý maqalasyn jarııalady.
Kúres • 29 Tamyz, 2025
Horvatııada Ánuranymyz shyrqala ma?
Táýelsizdik alǵannan keıingi kezden beri elimizdiń ulttyq quramasy erkin kúresten barlyǵy 26 álem chempıonatyna qatysty. Sol jaýapty jarystarda jerlesterimiz tómendegideı nátıjelerge qol jetkizdi.
Bilim • 29 Tamyz, 2025
Bazarlarǵa jolyńyz tússe, sórelerdi jańa oqý jylynyń jaqyndap qalǵanyn kórsetetin taýarlar jaýlap alǵanyn baıqaısyz. Iá, qyrkúıekke qarbalas daıyndyq tamyz aıynan bastalyp ketken. Balasyn jetektegen ata-ananyń qarasy kóp, bári mektepke qajetin osy aıdyń sońyna deıin ázirlep alýǵa asyǵady. Al baǵa qalaı? Bir balany sabaqqa daıyndaýǵa qansha teńge jumsalady? Kómekke muqtaj jandarǵa qandaı qoldaý bar? Birizdilik bizge qashan keledi? Salmaqty suraqtarǵa jaýap izdep kórdik.
Jasandy ıntellekt • 29 Tamyz, 2025
Jı-diń bıznes naryǵyna yqpaly qandaı?
Búginde izdeý júıesi degende «Google» men siltemeler tizimi degen uǵym qalyptasqan. Biraq qazir qoldanýshylar suraqtaryn tikeleı jasandy ıntellektige (JI) qoıyp, daıyn ári naqty jaýapty birden alady. Bul bıznes úshin neni bildiredi? Endi izdeý nátıjesinde kórinýden bólek, JI bergen jaýapqa ený asa mańyzdy. Elimizde bul úrdis qazirdiń ózinde baıqalyp, kompanııalar óz strategııalaryn qaıta qarastyra bastady.
Aımaqtar • 29 Tamyz, 2025
Sý joly men temirjoldy toǵystyrǵan hab
Aldaǵy ýaqytta «Aqtaý teńiz porty» arnaıy ekonomıkalyq aımaǵynda (AEA) qytaılyq zaýyttar ashylýy múmkin. Ekonomıkalyq aımaqta kóptegen jeńildik bar – kelgen kompanııalar korporatıvtik tabys, múlik, jer salyǵy men ımporttyq qosylǵan qun salyǵynan (QQS), kedendik bajdardan bosatylady. Al jobalarǵa tolyq ákimshilik jáne tehnıkalyq qoldaý kórsetiledi. Qazir «Aqtaý teńiz porty» AEA aýmaǵy ulǵaıyp keledi. 14 sýbaımaqtan turatyn nysannyń jer kólemi Aqtaý teńiz saýda porty men Quryq portynyń, Soltústik termınalynyń qosylýymen 4 407 gektarǵa úlkeıdi.
Aımaqtar • 29 Tamyz, 2025
Qaraǵandy áýejaıy tranzıttik beketke aınalady
S909 áýe kemesi Qytaıdyń Úrimshi qalasynan alǵash ret tikeleı Qaraǵandyǵa ushyp keldi. Endi eki el ınfraqurylymdyq yntymaqtastyqty nyǵaıtyp, «Úrimshi – Qaraǵandy» baǵytyndaǵy tikeleı áýe qatynasyn qolǵa alýdy kózdeıdi. Qytaı delegasııasy men óńir basshylary «Saryarqa» halyqaralyq áýejaıy aýmaǵyndaǵy zamanaýı janarmaı quıý kesheniniń irgetasyn qalady.
Bilim • 29 Tamyz, 2025
Jańa oqý jylyna daıyndyq deńgeıi
Túrkistan oblysynda «Mektepke jol» aksııasy aıasynda óńir boıynsha shtab qurylyp, oǵan bilim, densaýlyq, jumyspen qamtý áleýmettik baǵdarlamalar basqarmalary, polısııa, aýdan, qala ákiminiń orynbasarlary, bilim bóliminiń basshylary endi.
Saraptama • 29 Tamyz, 2025
Jasandy ıntellekt ınvestısııa tartýǵa qalaı paıdalanylady?
– Energetıka salasynda derekterdi óńdeıtin ortalyqtar (data-ortalyqtar) orasan kóp elektr tutynady. AQSh-ta 2040 jylǵa qaraı elektrge suranys 44%-ǵa óspek, al onyń teń jartysy data-ortalyqtarǵa tıesili bolmaq.
Ekonomıka • 29 Tamyz, 2025
Munaı óńdeýdi ulǵaıtatyn strategııa
Munaı óńdeý salasyn damytýdyń 2025–2040 jyldarǵa arnalǵan uzaqmerzimdi tujyrymdamasynda ınfraqurylymdy jańǵyrtý, eksporttyq áleýetti arttyrý jáne jańa tehnologııalardy engizý negizgi mindetter retinde aıqyndalǵan.
Bilim • 29 Tamyz, 2025
Kásiptik baǵdar mamandyq tańdaýǵa kómektesedi
«Balanyń bolashaǵy onyń alǵashqy qadamyn qalaı basqanynan bastalady» deıdi halyq danalyǵy. Shyn máninde, árbir shákirttiń ómir joly mektepten aıqyndalady. Buryn mamandyq tańdaý joǵary synyptaǵy qıyn sheshim bolyp kórinse, qazir ol bastaýyshtan bastaýǵa tıis ıgilikti úrdiske aınalyp otyr. Elimizdegi jańa formattaǵy «Keleshek mektepteri» – osy izdenistiń altyn kópiri. Bul mektep ár balanyń qabiletin ashyp, bolashaqqa jeteleıtin bilim ordasy.
Zań men Tártip • 29 Tamyz, 2025
Sáken Sársenov: Sıfrlandyrý polısııaǵa degen halyq senimin arttyrady
Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaev quqyq qorǵaý organdarynyń keńeıtilgen alqa májilisinde qoǵamdyq qaýipsizdikti qamtamasyz etý salasyna sıfrlyq tehnologııalar men basqa da ozyq sheshimderdi engizýdi jalǵastyrý qajettigin aıtyp, salalyq mınıstrlikterge tapsyrma bergeni belgili. Ishki ister salasynda bul baǵytta qandaı jumystar júrgizilip jatqanyn bilý maqsatynda biz Ishki ister mınıstriniń orynbasary Sáken Sársenovti áńgimege tartqan edik.
Ádebıet • 29 Tamyz, 2025
Erterekte orys ádebıetiniń klassıgi Anton Chehovtyń «Ápkeli-sińli, úsheýmiz» degen pesasyn sahnadan kórgende alaı-dúleı kúıge túsip, adam balasynyń ishki ańsary men kúndelikti kúıbeńniń bir arnaǵa toǵysa bermeıtinin jan-tánimizben sezingen edik. Arada birneshe jyl aýnap, Kobo Abeniń «Qum qursaýyndaǵy áıelin» oqyǵanda sol ahýal qaıta boıymyzdy bılep, denemiz túrshikti.
Qoǵam • 29 Tamyz, 2025
Baspanamen qamtý – basym baǵyt
Jyl aıaǵyna qaraı jumys isteıtin jastarǵa arnalǵan jaldamaly turǵyn úı baǵdarlamasy toqtaıdy. Endi otbasyn qurǵan jastar úshin uzaqmerzimdi baspana máselesin sheshýdiń ornyqty qadamy iske asady. Jeńildetilgen ıpotekalyq baǵdarlamanyń usynylýy memlekettiń turǵyn úı saıasatyn jaqsartyp kele jatqanyn ańǵartady.
Ádebıet • 29 Tamyz, 2025
Ol úshin Qarataýdyń saıyn dalasynan asqan jer joq edi. Týǵan jerdiń saf aýasymen máńgi tynystady. Aýylyn aıryqsha qadir tutqannan bolar, Astana aspady, alysqa qashpady.
Týrızm • 29 Tamyz, 2025
Týrızm túıtkilderi: qyzmet sapasy qashan túzeledi?
Týrızmniń tabys kózi ekendigi burynnan belgili. Áıtse de tabıǵaty tamyljyǵan ólkege at basyn burǵan týrısterdiń ókpe-nazy týyndap jatatyn jaı da bar. Onyń deni kórsetilgen qyzmettiń sapasyzdyǵyna baılanysty. Máseleniń týyndaýyna kadr jetispeýshiligi sebep bolyp otyr.
Aımaqtar • 29 Tamyz, 2025
«Aýyl amanaty» jobasy aımaǵymyzda sátti júzege asyp otyr. Baıypty baǵdarlama aýyl turǵyndarynyń kásip bastaýyna jol ashyp, eldi mekenderdiń eńse tikteýine serpin berdi.
Zań men Tártip • 29 Tamyz, 2025
Halyqaralyq júrgizýshi kýáliginiń jaı-japsary
Jýyrda Ishki ister mınıstrligi elimizde halyqaralyq júrgizýshi kýálikteriniń berilmeıtinin málimdep, mundaı qujatty berý ishki ister organdarynyń aıryqsha quzyretine jatatynyn habarlady. Biraq bul másele boıynsha otandastarymyzdyń suraǵy kóbeıip ketken sııaqty.
Ádebıet • 29 Tamyz, 2025
Jazýshy Qaısar Álimniń «Mirjaqyp Dýlatuly» ǵumyrnamalyq kitaby qalyń oqyrmanǵa jol tartty. Etjeńdi eńbekte Alash ardaqtysynyń tartysqa toly ómiri, asyl muraty jolyndaǵy qaıratkerligi, shyǵarmashylyq baı murasy, málim de beımálim derek-dáıekter jóninde baıandalady.
Jastar • 29 Tamyz, 2025
«Jastar praktıkasynyń» ıgiligi
Jyl basynan beri «Jastar praktıkasy» baǵdarlamasymen 9 myńnan astam adam jumysqa ornalasqan. Endi jyl sońyna deıin 38,9 myń jasty osy baǵyt boıynsha jumyspen qamtý josparlanǵan.
Ádebıet • 29 Tamyz, 2025
Shyǵarmaǵa júrim bergen jazýshy
Jazýshy Qýandyq Túmenbaı óziniń prozalyq shyǵarmalaryna kóbine qazirgi kúnniń oqıǵalaryn arqaý etedi. Áldeqandaı bir ıdeıa aıtý úshin bolmaǵandy boldy qylýǵa ádettenbegen. Qaı shyǵarmasyn alyp qarasań da, árkimge-aq jete tanys oqıǵalar jandana órilip kóz aldyńa kólbep keledi. Tyńnan taqyryp izdep tyrashtaný onyń tabıǵatyna jat. Taqyryp degen, oqıǵa degen ózin qorshaǵan ortada jetip artylady. Bári de jazýǵa turarlyq jaıttar. Jazýshynyń ony tez tanı qoıatyn qalamgerlik kózqarasy ushqyr.
Ǵalam ǵajaptary • 29 Tamyz, 2025
«SpaceX» tarıhtaǵy eń iri zymyran-tasyǵysh «Starship»-ti onynshy ret ǵaryshqa ushyrdy. Bul jolǵy «Flight 10» mıssııasy tolyǵymen josparǵa saı sátti ótti.
Tennıs • 29 Tamyz, 2025
16-21 qyrkúıek aralyǵynda Qytaıdyń Shenchjen qalasynda tennısten áıelder arasyndaǵy Bıllı Djın Kıng kýboginiń sheshýshi kezeńi ótedi. Osy jarystyń shırek fınalynda Qazaqstan quramasy AQSh-qa qarsy oınaıdy.
Mıras • 29 Tamyz, 2025
Qazaqtyń jaýyngerlik tanymynda jaýdy sadaqpen atý úshin qajet quraldy oq deıdi. Osy oqty etnograf-zertteýshi Qalıolla Ahmetjan myrza birneshe bólikke bólip qarastyrypty.
Basylym • 29 Tamyz, 2025
Belgili aqyn, aýdarmashy, «Alash» halyqaralyq ádebı syılyǵynyń laýreaty Qorǵanbek Amanjoldyń «Syruıyq» atty kitaby jaryq kórdi.
Ǵalam ǵajaptary • 29 Tamyz, 2025
О́simdikter kún sáýlesin paıdalanyp, kómirqyshqyl gazyn qant molekýlalaryna aınaldyrady. Bul – fotosıntez dep atalatyn, búkil tirshiliktiń negizin quraıtyn ǵajaıyp úderis. Shveısarııa ǵalymdary osy qubylysty zertteı otyryp, erekshe jańa molekýla jasap shyǵardy.
Medısına • 28 Tamyz, 2025
Aýylǵa kelse, qomaqty qarjy alady
Jambyl oblysynda densaýlyq saqtaý salasyndaǵy kadr tapshylyǵyn joıý maqsatynda keshendi jumys qolǵa alynyp jatyr, dep habarlaıdy Egemen.kz.
