Oqıǵa • 10 Jeltoqsan, 2025

Astanada jıhaz shyǵaratyn seh órtendi

10 jeltoqsanda Astana qalasynyń Baıqońyr aýdanynda, Aqsúmbe tuıyq kóshesinde ornalasqan bir qabatty jıhaz sehynda órt shyqty, dep habarlaıdy Egemen.kz qalalyq Tótenshe jaǵdaılar departamentine silteme jasap. 

Oqıǵa • 10 Jeltoqsan, 2025

Aıda Balaeva Orda.kz pen QazTAG isine qatysty pikir bildirdi

Premer-mınıstrdiń orynbasary – Mádenıet jáne aqparat mınıstri Aıda Balaeva elimizdegi medıa keńistikte oryn alǵan birneshe sot prosesterine, onyń ishinde Orda.kz pen QazTAG-qa qatysty isterge erekshe nazar aýdarylyp otyrǵanyn jetkizdi, dep habarlaıdy Egemen.kz.

Sport • 10 Jeltoqsan, 2025

Temirlan Anarbekov «Qaırat» – «Olımpıakos» matchynda úzdik oıynshy atandy

Almatylyq «Qaırat» pen grektiń «Olımpıakosy» arasyndaǵy Chempıondar lıgasynyń jalpy kezeńindegi altynshy týr matchyna berilgen baǵalar jarııalandy, dep habarlaıdy Egemen.kz.

Álem • 10 Jeltoqsan, 2025

Aýstralııada 16 jasqa tolmaǵandar endi áleýmettik jelilerge kire almaıdy

Álemde alǵash ret Aýstralııa bıligi kámelettik jasqa tolmaǵan balalardyń TikTok, YouTube, Instagram jáne Facebook sııaqty iri áleýmettik jelilerge kirýine tyıym saldy, dep habarlaıdy Egemen.kz.

Saıasat • 10 Jeltoqsan, 2025

Aqyldy kólik dálizderine – sıfrlyq múmkindik

Premer-mınıstr Oljas Bektenovtiń tóraǵalyǵymen ótken Úkimet otyrysynda kólik-tranzıt salasyn damytý men sıfrlandyrý máseleleri, 2026 jylǵy vegetasııalyq maýsymǵa daıyndyq sharasy qaraldy.

Saıasat • 10 Jeltoqsan, 2025

Kópshilikke kómegi tıgen «Qaryzsyz qoǵam»

«Amanat» partııasynda «Qaryzsyz qoǵam» jobasyn júzege asyrý barysy qorytyndylandy. Úsh jyl buryn partııa halyqtyń qarjylyq saýatyn arttyrý jáne azamattardyń nesıe júktemesin azaıtý baǵytynda júıeli jumys júrgizý maqsatynda barlyq jaýapty memlekettik organdardyń, bankterdiń jáne ózge de qarjy uıymdarynyń resýrsyn bir arnaǵa toǵystyrdy. Joba tutas el aýmaǵynda júzege asyryldy. Bıyl 860 myńǵa jýyq el azamaty oqýdan ótip, olarǵa kásibı kómek kórsetildi.

Qoǵam • 10 Jeltoqsan, 2025

Turǵyn úı: Jurt kóńili nege alań?

Jańa Salyq kodeksi qolda­nysqa enedi degeli jurt­shylyq turǵyn úı baǵasyna alańdaýly. Úkimet júıe­degi jańa ózgeris­ter, sonyń ishindegi qosyl­ǵan qun salyǵy baspana baǵa­syna áser etpeıdi dep sen­dir­genimen eldiń kóńili – eleń-alań. Ásirese bas­pana­ǵa muqtaj qarapa­ıym ha­lyqtyń deni QQS úıdiń baǵasyn tipten sha­ryq­ta­typ jiberedi degen pikirde.

Qarjy • 10 Jeltoqsan, 2025

Nesıeni tóleı almasam, ne bolady?

Zańger Raýan ESBERGEN jaýaby:  – Nesıe alyp, tóleı almaı qı­nalyp júrgen adam óte kóp. Biri ju­myssyz qalsa, biri syrqattanyp, shyǵynǵa batady. Kútpegen jaǵdaıda tabysynan aıyrylatyndar da bar. Biraq báriniń kókeıinde bir ǵana suraq mazdap turady: «Kredıt tólen­beı qalsa ne bolady?». Osyny ashyq uǵynyp almasa, on ese qatty ýaıymdaıdy. Sondyqtan tolyq túsindirip bereıin.

Táýelsizdik • 10 Jeltoqsan, 2025

Qalamger shyǵarmashylyǵyna qurmet kórsetildi

Oblystyq kózi kórmeıtin jáne álsiz kóretin azamattar kitaphanasynyń uıytqy bolýymen jazýshy, dramatýrg, pýblısıst Elen Álimjannyń 80 jyldyǵyna oraı «Tekti sózdiń tóresi» atty jazýshyǵa 100 suraq formatynda ádebı is-shara ótkizildi, dep habarlaıdy Egemen.kz.

Qoǵam • 10 Jeltoqsan, 2025

Aýyl jastaryn qanattandyrǵan joba

Aýyl jastarynyń kózindegi úmit ushqynyn mazdatqan «Ult qazynasy» jobasy úsh aılyq jumysyn tabysty aıaqtady. Bul bastama – aýyldan túlegen árbir ul-qyzdyń úlken armanǵa quqyly ekenin dáleldegen áleýmettik baǵdarlama retinde baǵaly, salmaqty.

Qoǵam • 10 Jeltoqsan, 2025

Dástúrge jat esimniń suraýy bar ma?

Elimizde jyl saıyn 12 myńǵa jýyq adam aty-jónin ózgertedi.  – Ol qyzdyń aty – Ýellýeı. – Ýellýeı? Ýellýeı degen esim qandaı maǵyna beredi ózi? – Shyńǵys han sheshesiniń aty eken. – Shyńǵys han sheshesiniń aty О́elún emes pe edi? Ýellýeıi nesi? Úıdegi ul men qyzdyń osyndaı ekeýara áńgimesin qulaǵym shalyp otyr. Jýyrda ózim de Bekertýǵan degen esimdi kezdestirip, keı adamdardyń ishten shyqqan balasyna týmaı jatyp qatygez bolatyny nesi, álde perzent qutaımaǵan bireý me eken degendeı oıǵa shomyp júrgen edim. Biraq júz jerden yrymshyl bolsań da, onsyz da taýqymeti kóp tirlikte adamnyń esimi taǵdyryna yqpaly bar ekenine kúmánińiz bolmasyn.

Qoǵam • 10 Jeltoqsan, 2025

Avtojol alystan basqarylady

Qazir sıfrlyq júıeniń keńeıýi barlyq salaǵa jeńildik ákelip otyr. Basqalar sekildi, kólik-tranzıttik baǵytynda da jasandy ıntellekt, neırojeliler jáne «aqyldy» logıstıkalyq habtar, dálizder sátti júzege asyrylyp jatyr.

Medısına • 10 Jeltoqsan, 2025

Medısınalyq saqtandyrý – qoǵam nıetiniń kórinisi

Memleket basshysy bıylǵy Joldaýynda Úkimetke jasandy ıntellekt tehnologııasyn qoldanyp, medısınalyq qyzmetterdiń sapasy men kólemine monıtorıng júrgizetin jańa júıe qalyptastyrýdy tapsyrdy.

Qoǵam • 10 Jeltoqsan, 2025

Tábetaldar, aǵzabylǵar as-sý hám arandaý

Sheteldik sapasyz, zııandy, «sıqyry» kúshti túrli azyq-túliksymaq kedendik tekserýlerdi «keleke ete», shekaralardy «buzyp-jara» kirip jatyr. Jasyq ónimderdiń keńistigimizde erke balamyzdaı erkinsýine tutynýshy retinde ózimiz jol berip otyrmyz. Dáliregi, talǵamsyzdyqpen bas-kóz demeı álgindeı ónimderdi qulqynymyzǵa tyqqyshtap mázbiz. Munyń arǵy jaǵyna tereńirek úńilseń qoljaýlyqqa aınalǵan, qoqyr-soqyrǵa tolǵan qoǵamymyzdyń qulaǵy qyltııady.

Medısına • 10 Jeltoqsan, 2025

Jansaqtaý bólimindegi 12 kún

Medısınadaǵy qaınaǵan tirshilikten beıhabar adam dárigerdiń ár kúni qandaı qarbalasta ótetinin bile bermeıdi. Keıde bir táýlikte bir ǵasyr ómir súrgendeı kúı keshesiń. Jumysymyz adam ómirin saqtaýmen baılanys­ty bolǵan soń, pasıentterdiń tileýin tilep júrip nebir oqıǵalardyń kýási boldyq. Búgin sondaı bir oqıǵanyń jaı-japsaryn kópshilikpen bóliskim kelip otyr.

Aıbyn • 10 Jeltoqsan, 2025

Áskerı ǵylymda orny bar

Ulttyq qorǵanys ýnıversıtetiniń Ulttyq ulan fakýltetinde elimizdiń áskerı ǵylym calasyna eleýli úles qosqan ǵalym, polkovnık Qanat Tóleńgitov atyndaǵy oqý aýdıtorııa­sy ashyldy. Is-sharaǵa Qaýipsizdik Keńesi hatshysynyń birinshi orynbasary, general-polkovnık Rýslan Jaqsylyqov, Ulttyq ulan Bas qolbasshysynyń orynbasary, general-maıor Baýyrjan Ábjanov, Ulttyq qorǵanys ýnıversıtetiniń bastyǵy, general-maıor Asqar Mustabekov, t.b. áskerı laýazymdy tulǵalar qatysty.

Qoǵam • 10 Jeltoqsan, 2025

Ár shańyraqqa jylý syılady: Almatyda áleýmettik osal toptaǵy otbasylar gazben qamtylyp jatyr

  Halyk qaıyrymdylyq qory Almatyda áleýmettik osal sanattaǵy turǵyn úılerdi gazdandyrý boıynsha aýqymdy jobany iske asyryp jatyr. Bul bastamanyń maqsaty — óz kúshimen gazǵa qosyla almaıtyn otbasylarǵa qaýipsiz, ekologııaǵa zııany az jáne únemdi jylý usyný.

Ásker • 10 Jeltoqsan, 2025

Rezervtik qyzmetke qabyldaý bastaldy

Osydan úsh-tórt jyl buryn Qorǵanys mı­nıstr­ligi halyqaralyq tá­jirıbelerge súıene oty­ryp, «Qazaqstan Respýblıka­synyń ke­ı­bir zańnamalyq aktile­rine rezervtegi qyzmet máseleleri boıynsha óz­ge­rister men tolyq­ty­rýlar engizý týraly» zań jobasyn daıyndaǵany aıtylǵan. Zań qabyl­dan­dy. Qazir Abaı oblysynda azamattardy úsh jyldyq kelisimshart negizinde rezervtik áskerı qyzmetke qabyldaý bas­taldy.

Suhbat • 10 Jeltoqsan, 2025

Arman Ásenov: Sarbaz besaspap bolýy kerek

Qaı zamanda bolsyn armııanyń aıbary onyń ozyq qarý-jaraǵymen ǵana emes, eń aldymen saptaǵy saıypqyrandarynyń ór rýhymen ári jasyn jigerimen ólshengen. Bul bolashaq Otan qorǵaýshy jastardyń áskerı qyzmetke dene daıyndyǵymen qosa, ishki rýhanı-patrıottyq sezimi kemeldengen kúıde kelýiniń mańyzdy ekenin kórsetedi. Osy oraıda búginde Qarýly Kúshterimizdiń Ulttyq áskerı-patrıottyq ortalyǵy jemisti eńbek etip keledi. Jýyrda ǵana mekemeniń 10 jyldyq mereıtoıy atalyp ótti. Biz osy is-shara qarsańynda ortalyq bastyǵy, Qazaqstannyń eńbek sińirgen qaıratkeri Arman Ásenovpen áńgimelesken edik.

Bilim • 10 Jeltoqsan, 2025

Sıfrlyq pedagogıka: Jasandy ıntellekt dáýirindegi ustaz róli

Qoǵamnyń damý úderisi sıfrlyq tehnologııalardyń yqpalymen jańa tarıhı kezeńge aıaq basty. Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaev Joldaýynda jasandy ıntellekt barlyq salanyń qozǵaýshy kúshi, elimizdiń ınnovasııalyq damýynyń, sıfrlyq derbestiginiń tiregi ekenin atap ótti. Prezıdenttiń: «Aldaǵy bes jyldyń ishinde Qazaqstan sıfrlyq memleketke aınalýy kerek. Bul – aıqyn ári ózgermeıtin maqsat. Sebebi biz jasandy ıntellektiniń múmkindikterin tolyq paıdalanatyn el bolýymyz qajet», degen tapsyrmasy bizge úlken jaýapkershilik artyp, mol múmkindik berip otyr. Jasandy ıntellekt, úlken derekterdi taldaý, onlaın-oqytý platformalary bilim júıesiniń tabıǵatyn túbegeıli ózgertip jatyr. Osyndaı transformasııa dáýirinde ustazdyń róli qandaı bolmaq? Bul suraqqa jaýap izdeý – búgingi pedagogıkalyq ýnıversıtetterdiń basty ǵylymı-áleýmettik mindeti.

Bilim • 10 Jeltoqsan, 2025

Jas býyn tálimine betburys qajet

Álemge áıgili babamyz Ál-Fa­rabı: «Adamǵa eń birinshi bilim emes, rýhanı tárbıe berilýi kerek, tárbıesiz berilgen bilim – adamzattyń qas jaýy», degen eken. Sol ataly sózdi eskergen Prezıdent Qasym-Jomart Toqaev urpaq tárbıesine aıryqsha mán berip, udaıy kóńil bólip otyrǵandyqtan, elimizdiń bilim salasynda seń qozǵalǵandaı serpindi betburys jasaldy.

Bilim • 10 Jeltoqsan, 2025

Erekshe balalardy damytatyn qosymsha

Barlyq bala qandaı da bir ereksheligine qaramastan, sapaly bilim alýǵa quqyly. Qoldanystaǵy «Bilim týraly» zańyna saı solaı. Biraq is júzinde bulaı bola bermeıtini bar, bul rette saladaǵy kemshilik pen maman máselesi aldymyzdan shyǵady. Jaqynda osy olqylyqtyń ornyn toltyrýǵa taptyrmaıtyn qos qosymsha tanystyryldy.

Rýhanııat • 10 Jeltoqsan, 2025

Oljas Súleımenov Nobel syılyǵyna usynylady

Bir izgi adamnyń ushqyr oıynyń, sheksiz qııalynyń jemisi búkil álemge serpin berip kele jatqanyna bir ǵasyrdan astam ýaqyt boldy. Nobel atalǵan bul syılyq qazir adamzat qoǵamyna óz salasy boıynsha aıtarlyqtaı úles qosqan tulǵalarǵa beriledi. Osyǵan deıin bedeldi syılyq ekonomıka, hımııa, fızıka, ádebıet syndy kóptegen saladaǵy úzdik mamandardy marapattap, olardyń qoǵamǵa qosqan úlesin jurtqa jarııa etti. Al sonyń ishinde beıbitshilik salasy boıynsha beriletin Nobel syılyǵy jyl saıyn qoǵamnyń nazaryn aýdaryp keledi. Atynyń ózi aıtyp turǵandaı, bul marapat jaı adamǵa buıyrmasy anyq. Sebebi ony ıelený úshin istegen isiń men qoǵamǵa qosqan úlesiń búkil álemdik aýdı­torııada moıyndalýy shart.

Basylym • 10 Jeltoqsan, 2025

Joqshydaı jol kezgen shýmaqtar

Astanadan shalǵaıdaǵy aqyndardyń úni elordadan estile bastady. Ádebıet pen kitapqa betburystyń bir belgisi shyǵar, aımaqtarda sóz ustap, jyrdyń týyn qulatpaı júrgen aqyn-jazýshylardyń kitaptary memlekettik tapsyryspen shyǵyp, tanystyrylymy Ulttyq akademııalyq kitaphanada ótip jatqany.

Rýhanııat • 10 Jeltoqsan, 2025

Izshilerdiń irgeli izdenisi

Tómendegi ońdy jańalyqty oqyrmanǵa usynbas buryn, osydan tórt jyl burynǵy oqıǵaǵa oralamyz. 2001 jyly Jetisý óńirindegi «Arqarly asýynan tabylǵan petroglıfter qıratylyp jatyr» degen másele kóterilip, buǵan qoǵam belsendileri de aralasyp, kóne jazbalar qorǵaý isi Úkimettik deńgeıde sheshimin tapqan bolatyn. Osylaısha, jekemenshiktiń qolyndaǵy jerden tabylǵan Arqarly jazbalary sharýashylyq jumystary kezinde joıylyp ketýden aman qalǵany esimizde.

Rýhanııat • 10 Jeltoqsan, 2025

Ult fılosofııasynyń shamshyraǵy

Syr boıy – ejelden ult rýhanııatynyń qazynaly shańyraǵy. Sonaý kóne dáýirden bastap bul ólkeni danalyqqa qushtar jandar mekendedi. Uly dalanyń dana qarııasy Qorqyt ta, Jelmaıasymen Jeruıyqty izdegen Asan qaıǵy da, keshegi kúlli qazaqqa jyr marjanyn tókken aqyn-jyraýlar da osy kıeli jerden qanattanyp, ómirde óshpes iz qaldyrdy. Sol uly kóshtiń jalǵasy retinde el erkindigine ólsheýsiz qyzmet etken ulannyń biri – Dosmuhamed Kishibekuly edi.

Bilim • 10 Jeltoqsan, 2025

Jetistiktiń kilti – bilimde

Almaty oblysy keıingi jyldary bilim, ǵylym, óner jáne sport salalarynda el boıynsha eń joǵary kórsetkishterge qol jetkizip otyr. Respýblıkalyq jáne halyqaralyq olımpıadalardaǵy júldeli oryndar, úzdik ýnıversıtetterge qabyldanǵan túlekter sanynyń artýy – osy oıymyzǵa dálel.

Ekonomıka • 10 Jeltoqsan, 2025

25 myń oryndyq stadıonnyń qurylysy bastaldy

Semeı – qazaq fýtbolynyń otany. Olaı deıtinimiz, 1913–1914 jyldary qalada alǵashqy klýbtar – «Olımp», «Lastochka», «Orlıata», semınarısterdiń «Jarys» («Iаrysh») klýby quryldy. Sonyń quramynda jas talap Muhtar Áýezov te óner kórsetkeni belgili. Endi, mine, bir ǵasyrdan keıin sol tarıhı qalada 25 myń oryndyq jańa stadıon salynatyn boldy.

Ǵalam ǵajaptary • 10 Jeltoqsan, 2025

Eınshteındi jeńgen eksperıment

Fızıkterdiń arasynda «bir bólshektiń barlyq qasıetin bir ýaqytta baqylaýǵa bola ma?» degen suraq kóp jyldan beri talqylanyp kele jatyr. Eınshteın buǵan «múmkin» dese, Bor «kvant álemi ondaıǵa ruqsat bermeıdi» degen tujyrym aıtqan.

О́ner • 10 Jeltoqsan, 2025

Qazaq mýzykasynyń jahandyq qýaty

Álem mýzykasynda Dımash Qudaıbergen esimi erekshe qurmet­pen aıtylady. Onyń daýysy – qubylys, shyǵarmashylyǵy – qaıtalanbas izdenis, sahnadaǵy árbir sáti – tyńdarmanǵa rýhanı kúsh syılaıtyn óner merekesi. 2025 jyl Dımashtyń jankúıerleri úshin tarıhı kezeń boldy. «Stranger World Tour» tek konserttik sapar ǵana emes, qazaq óneriniń jahan sahnasyndaǵy abyroıy men bedeline aınaldy. Kúni keshe ǵana Dımash Qudaıbergen Birikken Ulttar Uıymynyń Halyqaralyq kóshi-qon uıymy (IOM) tarapynan Jahandyq izgi nıet elshisi mártebesine ıelengeni jáne bar.