Ulttyq dástúr, ótkenniń ónegesi ulyqtalmaǵan jerde jetistikke de, jeńiske de jetý qıyn. Ásirese sport álemindegi ulttyq namystyń jóni bólek. Al aty ǵana ulttyq bolyp, ishki tirligi babalardyń ǵasyrlar boıy jalǵasyp kele jatqan ómir súrý daǵdysyn, tanymyn joqqa shyǵarar bolsa, osynaý beıbit zamanǵa, azattyqqa jetkizgen babalardyń erlikke toly kúres jolyna jasalǵan qııanat bolyp shyqpaı ma?!
Keshe Premer-Mınıstrdiń orynbasary Berdibek Saparbaev jaqynda kúres, boks, aýyr atletıka sport túrlerinen ótken álem chempıonattarynda ulttyq qurama komandalardyń kórsetken nátıjeleri boıynsha keńes ótkizdi.
«Nátıjeler kóńil kónshiterlik emes. Boks boıynsha jalpykomandalyq úshinshi oryndy aldyq, aýyr atletıka boıynsha – 12-shi, kúres boıynsha – 14-shi oryndamyz. Tek boksshylardyń jalǵyz altyn medali bar. Mınıstrlik, Ulttyq Olımpıada komıteti, federasııalar men demeýshiler jetkilikti qoldaý kórsetip otyr. Onda nege nátıje joq? Beıindi mınıstrlik bul jumysty durys úılestire almaı otyr. Sport – bútin bir eldiń ımıdji. Tokıoda ótetin Olımpııa oıyndarynda jaqsy nátıjeler kórsetý úshin qatelermen jumys isteńizder. Ýaqyt az qaldy», dedi B.Saparbaev.
Vıse-premerdiń aıtatynyndaı-aq bar, sońǵy kezde otandyq sport túrleri burynǵy jetistikterdi maldanyp keledi. Elimizde qazir sportqa qatysty barlyq jaǵdaı jasalǵan: mektepterdegi alýan túrli sport seksııalaryn aıtpaǵan kúnniń ózinde, buryn-sońdy bolmaǵan sport saraılary, bazalary, stadıondar, velotrekter, alýan túrli manejder, tennıs korttary bar. Tipti halyqaralyq standarttarǵa saı otandyq boksshylardyń daıyndalatyn irgeli ortalyǵy da bar Almatyda. Qudaıǵa shúkir, jattyǵýǵa, halyqaralyq jarystarǵa qatysýǵa qarjy da jetkilikti bólinedi. Onyń syrtynda álemdik dodalardan júldemen oralǵandarǵa memleketten beriletin syıaqydan bólek, oblystyq ákimdikter de ózderiniń syı-sııapatyn kórsetedi. Biraq sportshylardyń jaǵdaıyna nazar aýdarǵan saıyn jetistikteri keri ketip barady.
Keńes Odaǵynyń dúrildep turǵan kezinde boıynda ulttyq namysy týlaǵan Jaqsylyq Úshkempirov KSRO túgili tórtkúl dúnıeni moıyndatty. Olımpıada chempıony boldy, álem chempıony atandy. Ol kezde álem chempıony ataný túgili KSRO chempıony bolý úlken jetistik edi. Sondaı-aq qazaq halqynyń basqa jurttar arasynda eńsesi bıik, rýhy asqaq bolýyna Ámın Tuıaqov, Ǵusman Qosanov, Ábdisalan Nurmahanov, Seıilda Baıshaqov, Tımýr Segizbaev, Quralbek Ordabaev, Serik Qonaqbaev, Serik Nurqazov, Dáýlet Turlyhanov jáne taǵy basqa sańlaqtar erekshe úles qosty. Qazaqstandaǵy ǵana emes, qıyrdaǵy qazaqtardyń rýhyn aspandatyp, ulttyq maqtanyshtyń shoǵyn mazdatty.
Astanada kúres túrlerinen ótken álem chempıonatynan keıin Jaqsylyq kókem renjip sóıledi bir suhbatynda. Balýandarymyzdyń bir altyn ala almaǵanyna. Basqa elde bolsa bir sári, qazaqtyń bas qalasynda ótken álem chempıonatynda bas júldeden qur qalǵanymyz ataqty balýannyń namysyna tıgen edi.
Qudaı-aý, kúni keshe 2000 jyly Sıdneı Olımpıadasynda «Ar-ýa-aa-q» dep attandaǵan Ermahan Ibraıymovtyń daýysy jańǵyryp tur áli jadymyzda. Sol joly Ermahan men Bekzat Sattarhanov eldiń ánuranyn shyrqatsa, Bolat Jumadilov pen Muhtarhan Dildabekov kók týdy kókke jelbiretti. Qazaq boksy ondaı bıikke qaıta kóterile almaı keledi. Aıtpaqshy, osy Olımpıadanyń aldynda Qazaqstan boks federasııasynyń prezıdenti Nurlan Balǵymbaev qazaq jerinde ótken alqaly jıynda álemniń túkpir-túkpirinen jınalǵan bokstyń maıyn ishken marǵasqalaryna qarata búı degen-di: «bizdiń jigitterdiń soqqysyn asyra baǵalańyzdar demeımin, eń bastysy ózderine tıesili, laıyqty ǵana baǵasyn berseńizder jetedi!» Osy sózimen-aq О́teptiń uly tórtkúl dúnıeden jınalǵan tóreshilerge ultynyń kesek minezdiligin kórsetken-di. Al Sıdneıde ádiletti baǵasyn alǵan qazaq boksshylary bıik belesten kórindi. Ulttyq dástúrden qýat alǵan oǵylandardyń atoı salǵan Olımpıadasy edi ol!
Qazir sport salasy ulttyń rýhyn asqaqtatatyn, namysty tý qyp kóteretin ordaǵa emes, kerisinshe ulttyq dástúrge qyryn qaraıtyndardyń ortasyna aınalyp bara jatqandaı. О́z ustanymyndaǵylardy sportqa baýlý arqyly bolashaq urpaq úlgi etetin tulǵalar shoǵyryn qalyptastyrýdy murat tutqan ıdeologııa bar munda. Sport ıdeologııa degenge senbeısiz be? Ideologııa bolǵanda qandaı! Halyqty ózine baýrap alatyn ıdeologııa. Sol ıdeologııanyń tizgini dinı baǵyttaǵy tulǵalardyń shylaýynda ketken tárizdi búginde.
Babalarynyń dástúrli jolynan alystaǵan saıyn ulttyq namys ta, ulttyq rýh ta álsireı beretini anyq. Ulttyq namys pen ulttyq rýh álsirese jeńis pen jetistiktiń aýyly da alystaı túsedi...