«...Bola almaımyz eshqashan uly halyq!»

Bala kezimizde ákemiz Almatynyń «Qaıra­tyn» aýzynan tastamaıtyn.  Qazir oılap qa­ra­sam, ákemizdiń  maqtaýyn sonshalyqty jetkizgenine qulaq qoıar bolsaq, búgingi «Bar­selona» men «Real Madrıd», «Bavarııa» men «Lıverpýl» almatylyq komandanyń qasynda qara jaıaý sııaqty. KSRO-nyń dúbirli dodasynda talaı myqty komandanyń qutyn qashyryp, jankúıerleriniń aldynda jer qylǵan kórinedi. Tipti Máskeýdiń «Spartagin» óz alańynda tas-talqan etip, aıdy aspanǵa bir-aq shyǵarǵan. Sol jeńis «Qaırattyń» aqtańgeri Tımýr Segizbaevtyń ataǵyn dúrkiretip, orys gazetteri «Tımýr jáne  onyń komandasy» dep aıqaılatyp taqyryp qoıyp, jamyraı jazady. Jazsa, jazýǵa turatyn oıynshy bolǵany da.

Segizbaevtyń serikteri de osal emes, ákem­niń aıtýynsha, birinen-biri ótedi. «On bir metr­lik aıyp dobyn qaǵyp alýdan Odaqta Quralbek Ordabaevqa teń keler qaqpashy joq!» «Seıilda Baıshaqov alań tórinde oıqastaǵanda basqalar qarqynyna ilese almaıdy!», «Úsh qazaq fýtbolshysy keńes fýtbolynyń dańqyn aspandatyp, al «Qaırat» qarsylas shaq keltirmes komanda bolǵan eken dá». Bul – áke sózinen túıgenimiz.

Ákeniń «Qaırat» týraly ańyzǵa bergisiz áńgimesin bala kezden sanamyzǵa quıyp ósken­dikten bolar, Almatyǵa taban tireı sala Ortalyq stadıondy betke alǵanymyz bar. Árıne 80-jyldardyń ortasynda Segizbaevtar áldeqashan fýtbolmen qoshtasyp, onyń ornyna Qaırat Aımanovtar kelgen-di.  Qanǵa sińgen qasıet bolar, biz de «Qaıratqa» jan­kúıer boldyq, jeńilse shamdandyq, jeńse shattandyq. Áıteýir almatylyq komandaǵa degen yqylasymyz alabóten edi.

О́sken soń oılap qarasaq, qıyrdaǵy qazaqty atajurtqa degen saǵynysh sezimi kerneıdi eken. Besqala óńirindegi qazaqtyń «Qaırat» úshin  janyn salyp jankúıer bolatyny, Almaty jańalyqtaryna ylǵı ańsary aýyp turatyny, Qazaqstannan at aryltyp jetken qandastarǵa degen iltıpat ereksheligi – bári-bári arqasúıer atajurtqa degen, «bizdiń qazaq» degen  aqyq súıispenshilikpen astasyp jatyr eken ǵoı. Qazaq­ty jamandaǵannyń qolynda ólýge daıar sol bir kúnder-aı deseńshi!

... Al búgin ultynyń kemshiligin sanamalap, «janazasyn» shyǵaryp otyrǵandardiki túsiniksiz?!

Ras, áli baǵyndyrmaǵan belesterimiz, alma­ǵan asýlarymyz bar. «Qoı ústine boztorǵaı uıa salǵan» qoǵamda ómir súrip jatqanymyz joq. Bizdiń de «óner-bilim bar jurttardan» úırenetin tusymyz kóp. Osy jaǵynan kelgende Álıhan Bókeıhannyń basqa emes Japo­nııaǵa kóbirek ıek artqany kóńilge qonady. Ult qaıratkeri Kúnshyǵys eliniń damý jolyna qyzyǵýshylyq tanytyp, Qazaq elin  Japo­nııanyń deńgeıine 20-25 jylda jetkizýdi jos­parlaǵan. Alash kóseminiń senim artatyn da jóni bar. О́ıtkeni japondar «Meızı jańǵyrýy»  dep atalatyn baǵdarlamasynyń arqasynda 1868-1889 jyldar aralyǵynda, ıaǵnı jıyrma bir jyl ishinde mesheýlep qalǵan feodaldyq memleketti álemniń eń qýatty elde­riniń qataryna qosty. О́tken ǵasyrdyń ózinde óz basynan  qanshama tar jol, taıǵaq keshýdi bastan ótkizse de Japonııa bú­ginde  tórtkúl dúnıeni aýzyna qaratqan alpaýyt eldiń biri.

Jaqynda «Egemen Qazaqstan» gazetine ber­gen suhbatynda (№131, 10 shilde 2020 jyl) qo­ǵam qaıratkeri Murat Áýezov Japo­nııa órkenıetiniń syryn tórt aýyz sóz­ben túıin­­deıdi. «Ol – ımperator, Japon halqy,  Japon araldary, Ulttyń birligi men tutas­tyǵy». Osy tórttaǵan Kúnshyǵys eliniń damý traektorııasynyń temirqazyǵy ispetti. Atal­ǵan «tórttik» «Tórteý túgel bolsa tóbe­degi ke­ledi» deıtin Alash balasyna da jat emes. Ende­she basqalardyń ónegesinen góri qazaq jurtyna Japonııanyń damý joly áldeqaıda jaqynyraq.

Halyqtyń dástúrin mansuqtap, tulǵalary­nyń qadir-qasıetin túkke turǵysyz etý qo­ǵamdaǵy qordalanǵan máseleniń túıinin shesh­peıtini belgili. Dástúrimizge, ulttyq qun­dy­lyqtarymyzǵa sáıkes keletin «óner-bilim bar jurttardan»  úırený,  barymyzdy baǵa­laı bilý, boıymyzdaǵy  ulttyq maqtanysh sezimdi óristetý ǵana asqaraly bıikterdi baǵyndyrýǵa jeteleıdi. Myrza Áliniń urpaǵy Qadyr shaıyr aıtqandaı: «Uly maqsat qoımasaq aldymyzǵa, Bola almaımyz eshqashan uly halyq!»