Jer tutas bolmaı, el tutas bolmaıtyny belgili ǵoı. Alash jurtynyń boıyndaǵy ımmýnıtet Jerge kindigimen birjola baılanǵan. Basqa máselede osaldyq tanytqanymen, jer máselesine kelgende Módeniń urpaǵy babasynyń amanatyna adaldyq tanytyp keledi.
«Arym – janymnyń sadaqasy» deıtin qazaq Jerin de «janynyń sadaqasyna» aınaldyrǵaly qashan. Týǵan jerin basqynshylardan qorǵaý úshin bolǵan shaıqastarda qanshama myń bozdaq opat bolyp, qanshama bala jetim, qanshama áıel jesir qaldy. Ata-babalarymyzdyń toqymdaı jer úshin jantalasqan eren erlikteriniń arqasynda ǵana Qazaq eli búginde tórtkúl dúnıege toǵyzynshy terrıtorııa retinde tanylyp otyr.
Toǵyzynshy terrıtorııa qazirgi kezde de talaı-talaı alpaýyttyń kózqurtyna aınalyp otyrǵany belgili. Sońǵy kezderi Qazaq memlekettiligine sáýegeılik aıtatyndardyń úni jıi estilip, qazaqtyń óz jerin ózine «syıǵa tartýshylar» boı kórsete bastady. Kezdeısoq jandar bolsa bir sári, Reseıdiń saıasat sahnasynda júrgenderdiń sandyraǵy kórshilerdiń dostyq qarym-qatynasyna syzat túsiretini anyq.
Al shyǵystaǵy kórshimizdiń de buqaralyq aqparat quraldary ara-tura arandatýshylyq turǵyda aqparattar jarııalaıdy. «Qazaqstandy qashan qosyp alamyz?», «Qazaqstanda tórt júz elý myńdaı Lıbaıdyń urpaǵy uly Juńhýanyń qushaǵyna qashan kiremiz dep otyr» degen sııaqty ekspansııalyq baǵyttaǵy aqparattar taratyp, tatý kórshilikti arazdyqqa bastaıtyn áreketi tyıylar emes.
«Sorly Meksıka! Qudaıdan qanshalyqty qashyqsyń, AQSh-qa sonshalyqty jaqynsyń!» Kezindegi Meksıka prezıdenti Porfırıo Dıas qudaıy kórshiden kórgen qııanatyn osylaısha muń-zary arqyly shyǵarǵan eken. Qurama Shtattarynyń álsiz kórshisi Meksıka ozbyr qońsylyqtyń birneshe márte zardabyn tartqany bar. Ásirese, 1846-1848 jyldardaǵy soltústikamerıkalyq ıntervensııa meksıkalyqtardyń jadynan eshqashan óshpek emes. Soǵystyń saldarynan Meksıka Iýta, Arızona, Nevada, Kalıfornııa, Nıý-Meksıka shtattarynan birjola aıyryldy. Tehas shtaty odan sál erterek, soǵystan birneshe jyl buryn AQSh quramyna engen edi. Atalǵan shtattar egemendi Meksıkanyń tól terrıtorııasy bolǵanymen, soltústikamerıkalyq qoǵamnyń ekspansııalyq saıasatynyń arqasynda alyp eldiń aýmaǵyna aınalyp shyǵa keldi.
«Jaman atyń bolsa, satyp qutylarsyń, Jaman kórshiń bolsa qaıtyp qutylarsyń?!» degendi de qazaqtyń kópti kórgen qara shaly aıtqany anyq. Shynynda da, Porfırıo Dıastyń aıtqanyn basqa emes, qazaqstandyqtar jaqsy túsinedi. Qudaı kórshi etip jaratqannan keıin alys-beris teń dárejede órbip, barys-kelis te dostyq ráýishte jalǵasyn tapsa deısiń ǵoı. Alaıda tórtkúl dúnıeni ýysynda ustaǵysy keletin elderdiń kórshilerine astamsyp qaraıtyn nıeti menmundalap turady.
Jer taǵdyry – el taǵdyry. Qazirgi kezde jer máselesine qatysty zań jobasy Parlament qabyrǵasynda qaralyp jatyr. Jer sheteldikterge satylmaıtyn boldy. Qazaqstandyqtarǵa da satylmasa degen tabandy tilegimiz bar. О́ıtkeni bizdiń qoǵam jemqorlyqtan áli aryla almaı otyr. Endeshe, júıeni bılep-tóstegisi keletin jemqorlardyń qazba baılyqtardy ǵana emes, babalardan jetken asyl amanatty – jerdi de satyp jiberýi tańǵqalarlyq emes. Jer satyldy degenshe, el satyldy, táýelsizdikke qaýip tóndi deseńshi dep aıtýǵa týra keledi.
Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaevtyń táýelsizdiktiń qadir-qasıetin salmaqtaǵan «Táýelsizdik bárinen qymbat» dep atalatyn maqalasynda «Aýmaqtyq tutastyǵymyzǵa kúmán keltirip, tatý kórshilik qatynastarǵa syna qaqqysy keletin keıbir shetel azamattarynyń arandatýshylyq is-áreketterine resmı jáne qoǵamdyq deńgeıde toıtarys bere otyryp, aǵartýshylyq jumystaryn ustamdylyqpen júrgizgen jón. Biz ulttyq múddeni aspen de, taspen de qorǵaýǵa daıyn bolýymyz qajettigin taǵy da basa aıtqym keledi» dedi.
«Ulttyq múddeni aspen de, taspen de qorǵaýǵa daıyn bolýymyz qajet!» Qazaqstan Prezıdentiniń osy tujyrymy memlekettilik máselesi, jer tutastyǵy, jalpy táýelsizdik týraly Alash jurtynyń ustanymyn aıqyn ańǵartady. Memleket basshysynyń baılamdy sózi halqynyń da senimin arttyryp, basshynyń da bedelin bıiktete túsetini sózsiz. Basqalaı aıtqanda, jer máselesine kelgende qazaqstandyqtardyń basty ustanymy – «ne bel ketedi, ne belbeý ketedi» bolýy tıis!