Alaıaqtyqtyń alýan túrin meńgergender aıylyn jııar emes. Ańqaý aǵaıynnyń qolyndaǵy baryn qaǵyp, qaltasyna salyp ketip jatqandardy quzyrly organdar quryqqa túsirse de, qarjylyq pıramıdanyń qıturqy qaǵıdattaryn myqtap meńgergender qarapaıym halyqty sazǵa otyrǵyzýyn jalǵastyryp keledi.
Jambyl oblysy boıynsha ekonomıkalyq tergep-tekserý departamenti mamandary keltirgen derekke júginsek, 2023 jyly qarjy pıramıdasyna qatysty úsh qylmystyq is tirkelipti. Al oblys boıynsha 200-den asa azamat qarjy pıramıdasyn uıymdastyrýshylar qurǵan qaqpanǵa túsip, aıtarlyqtaı zardap shekken. Bir jyldyń ishinde eki júzden asa azamattyń aldanýy kim-kimdi de oılandyrsa kerek.
«Áleýmettik jelige arbalǵan áleýmet ınternet-resýrstardaǵy, YouTube arnalardaǵy jáne messendjerlerdegi jarnamalarǵa arbalyp, jyl saıyn júzdegen adam qarjy pıramıdasynyń qurbanyna aınalyp jatady. Bul máselege kelgende halyq quqyqtyq jaǵynan saýatty bolsa degen tilek bar», deıdi Jambyl oblysy boıynsha ekonomıkalyq tergep-tekserý departamentiniń ókilderi.
Rasynda da, qarjy pıramıdasyn uıymdastyrýshylardyń zańsyz áreketteri halyqtyń qaltasyn tespeı soryp jatqany anyq. Oblys boıynsha ekonomıkalyq tergep-tekserý departamentiniń aǵa jedel ýákili Sherhan Pirimqul men asa mańyzdy ister jónindegi tergeýshi Jaǵypar Isataev keltirgen derekter qylmystyń bul túriniń jyl ótken saıyn artyp bara jatqanyn ańǵartady.
Mamandardyń aıtýynsha, departament qyzmetkerleri júrgizgen jumystyń nátıjesinde zardap shekken azamattardyń 45 mln teńgeden asa qarjysy keri qaıtarylyp, keltirilgen zalaldyń aıtarlyqtaı somasy ótelgen.
«Máselen, «Chia Tai Tianqinq Pharmaceutical Group» qarjy pıramıdasyn uıymdastyrýshyǵa qatysty qylmystyq isti tergeý barysynda satyp alynǵan páter men 10 mln teńgeden asa qarajat tárkilendi», deıdi Sh.Pirimqul.
Departament qyzmetkerleri óńir turǵyndary arasynda alaıaqtyqtyń aldyn alý maqsatynda túrli profılaktıkalyq is-sharalar uıymdastyrýdy da qolǵa alǵan. Túrli saıttaǵy qarjylyq pıramıda belgileri bar 1013 siltemeni der kezinde buǵattap, jergilikti jáne respýblıkalyq BAQ arqyly túsindirý jumystaryn júrgizý de nazardan tys qalǵan emes.
Jaýapty organ tarapynan alaıaqtyqtyń aldyn alý maqsatynda aýyz toltyryp aıtarlyqtaı jumys atqarylǵanyna qaramastan, qarjy pıramıdalarynyń sıpaty bar uıymdarǵa aldanǵan azamattardyń sany azaımaı, shyǵynnyń kólemi de ortaımaı otyr.
Mamandardyń aıtýynsha, qarjy pıramıdasyn qurý jáne basshylyq etý áreketteri Qylmystyq kodekstiń 217-babynda kózdelgen qylmystyq jaýapkershilikke ákep tireıdi. Sondaı-aq 10 jylǵa deıingi merzimge bas bostandyǵynan aıyrý túrindegi jaza qarastyrylǵan. Sonymen qatar qarjylyq pıramıdany jarnamalaý áreketine de qatysty jaza bar. Naqtyraq aıtsaq, Qylmystyq kodekstiń 217-1-baby boıynsha 2 jylǵa deıingi merzimge bas bostandyǵynan aıyrý túrindegi jaza qoldanylady.
Zańda bári taıǵa tańba basqandaı kórsetilgenine qaramastan, óńirde qarjy pıramıdasy uıymdaryn qurý men basqarý áreketteri áli de tyıylar emes. Ańǵal halyq alaıaqtardyń arbaýyna túse bergendikten bolar, alaıaqtardyń qarasy azaımaı tur.
Jambyl oblysy