Qyzylsha vırýstyq ınfeksııa bolǵandyqtan, ony denege shyqqan bórtpeden birden bilýge bolady. Tez juǵatyn aýrý aýa arqyly taralady jáne vırýs adam boıynda birneshe aptaǵa sozylady. Sondyqtan bolar qyzylsha qarqyn alyp tur. Mamandar aýrý belgileri baıqalsa, dárigerge júginýge jáne qarsy kórsetilimderi bolmasa, ekpe alýǵa keńes beredi.
О́ńirimizde qyzylshamen aýyrǵandar áli de tirkelip jatyr. Byltyrdan keshegi kúnge deıin qyzylshaǵa kúdikpen 1 468 jaǵdaı tirkeldi, onyń 991 jaǵdaıynda aýrý rastaldy (67,5 paıyz). Mamandar aýyrǵandardyń 88 paıyzy ekpe almaǵanyn aıtady.
– Jas qurylymynda 14 jasqa deıingi balalar basym. Olardyń úlesi – 70 paıyz. Olardyń jartysynan kóbi – 5 jasqa deıingi balalar. Jyl basynan beri 372 jaǵdaı tirkeldi, onyń jartysyna jýyǵy, ıaǵnı 186-sy rastaldy. Qyzylshaǵa qarsy josparly vaksınalaýmen qamtýdaǵy olqylyqtarǵa baılanysty syrqattanýshylyqty tirkeý oblystyń barlyq aýmaǵynda baıqalady. Ekpe almaǵandardyń bolýy jáne turǵyndar arasynda belsendi kóshi-qon ınfeksııanyń tez taralýyna yqpal etedi. Qyzylsha óte juqpaly bolǵandyqtan, qyzylshamen aýyratyn naýqastarmen baılanysta bolǵan ekpe almaǵan jáne buryn aýyrmaǵan adamdardyń barlyǵy derlik aýrýǵa shaldyǵady, – deıdi oblystyq Sanıtarııalyq-epıdemıologııalyq baqylaý departamenti basshysynyń orynbasary Gúljan Baıǵutanova.
Gúljan Jaqtaıqyzy da aýrýdan saqtanýdyń durys joly vaksınalaý deıdi. Osyǵan baılanysty aımaǵymyzda qyzylshaǵa qarsy qosymsha ımmýndaý áli de júrgizilip jatyr.
– Qyzylsha juqtyrǵan bala ınkýbasııalyq kezeńniń sońǵy eki kúninde, kataraldy kezeńde (3-4 kún) jáne bórtpelerdiń tórtinshi kúnine deıin, ıaǵnı 9 kún ishinde basqalarǵa juqpaly bolady. Alǵashqy úsh kúnde qyzylsha respıratorlyq ınfeksııa túrinde kórinedi. Dene qaltyrap, basy aýyrady. Jótel paıda bolady, murynnan sý aǵyp, tamaǵy aýyrady. Bul kezde sýyq tııý belgilerine uqsas, – deıdi Qaraǵandy qalasynyń №5 emhanasynyń pedıatry Jupar Qulbolatova.
Syrqattyń alǵashqy belgileri 3-5 kúnniń ishinde seziledi. Bala tez sharshaıdy jáne dene temperatýrasy kóterilýi múmkin. Bul kezeńde qyzylshanyń negizgi sımptomy – naýqastyń aýzynda tisterdiń túbinde erekshe bórtpe paıda bolady. Ol erterek dıagnoz qoıyp, erterek oqshaýlaýǵa múmkindik beredi. Qyzylsha juqtyrǵan balalarda jótel jıilep, dene qyzýy birtindep 40 gradýsqa jetýi múmkindigin aıtady pedıatrlar.
Syrqat juqtyrǵan bir jastaǵy balalarda qyzylsha baıqala qoımaıdy eken. Bórtpe de birden bilinbeıdi. Biraq balanyń ishi ótip, qusa bastaıdy. Aýrýdyń aldyn almaı, asqyndyryp alsa, aýyr saldarǵa alyp kelýi múmkin.
– Qyzylsha bórtpesi bastapqyda qulaqtyń artynda jáne shashtyń ósý aımaǵynda, bas terisinde paıda bolady, keıin betke, moıyn aımaǵyna jáne keýdege taralady. Naýqastyń saýsaqtary, aıaǵynyń tómengi bóliginde de paıda bolady. О́ńi bozarady. Denedegi bórtpeler balalarǵa qaraǵanda eresekterde anyq bilinedi. Aýrýdyń sharyqtaý kezi – osy bórtpelerdiń paıda bolǵan kezi. Vırýstyń eń aýyr kezeńi de osy sátte júredi. Naýqasty tekserý kezinde arterııalyq gıpotenzııa, tahıkardııa, bronhıt nemese traheobronhıt belgileri anyqtalýy múmkin. Sol sebepti naýqastyń jaǵdaıyn asqyndyrmaı, der kezinde dáriger kómegine júginý kerek, – deıdi J.Sabyrqyzy.
Aýrýdy anyqtaý úshin aldymen saraptama alynady. Balanyń qan sarysýyndaǵy qyzylsha vırýsyna antıdenelerdi anyqtaý qajet. Qyzylshamen aýyrǵan balalar kóbinese úıde emdeledi. Eger naýqastyń jaǵdaıy aýyr bolsa ǵana aýrýhanaǵa jatqyzylady eken.
– Bir jasqa deıingi balalar mindetti túrde aýrýhanada em alady. Jalpy, aýyrǵan balanyń gıgıena saqtaýyn qadaǵalap, dárýmenderge baı suıyqtyqty jıi ishkizý qajet. Denedegi bórtpelerge eshteńe jaqpaý kerek. Bólme temperatýrasynda balany sýmen jýyndyrý jetkilikti. Onda da temperatýrasy túskennen keıin ǵana, – deıdi dáriger.
Qaraǵandy oblysy