Qazaq án álemin ómir boıy zerttep-zerdeleı júrip, «Maǵan búkil qazaq dalasy án salyp turǵandaı kórinedi», dep tebirengen Aleksandr Zataevıchtiń ulttyq mýzyka ónerine sińirgen eńbegi ólsheýsiz. Memlekettik Ortalyq mýzeıde daryndy kompozıtordyń týǵanyna 155 jyl tolýyna arnalǵan «Qazaq ulttyq mýzykasynyń maıtalmany» atty mádenı kesh ótip, mazmundy is-shara «Dala áýeniniń izimen» dep atalǵan tanymdyq kórmege ulasty.
Polıak halqynyń birtýar uly A.Zataevıchtiń tereń izdenisteriniń arqasynda qazaqtyń kóptegen áni men aspaptyq mýzykalyq murasy qaǵazǵa tústi. Sol zamanda estigen daýysyn qaǵazǵa belgi retinde túsiretin, sodan soń ony aınytpaı oryndap shyǵatyn adam týraly ańyz halyq arasynda keń taralǵan edi. Ol Ertis pen Oral, Qarqaraly men Qyzylorda, Bókeı dalasyn, Orynbor men Jetisý bókterin uzaq aralap, án-kúılerdi notaǵa túsirdi.
«Dala áýeniniń izimen» kórmesinde kópshilik nazaryna mýzykant, etnograftyń jeke kesheninde saqtalǵan fotomaterıaldar, maqalalar, jınaqtar men kitaptar, túsiniktemeler men dala áýenderiniń notalyq jazbalary usynyldy. Olardyń qatarynda 1925 jyly Á.Jangeldınge bergen qoltańbasy, «Qazaq halqynyń 1000 áni» (ánder men áýender), «Qazaqtyń 500 áni men kúıi» (ánder men aspaptyq pesalar) jınaǵy, fotosýretteri erekshe atap ótýge turarlyq. Sonymen qatar qyzy Olga Zataevıchtiń Ahmet Jubanovqa jazǵan hatyn jáne 1950 jyly akademık Ahmet Jubanov jarııalaǵan «A.V.Zataevıch – qazaq halqynyń án-kúıiniń birinshi jınaýshysy» maqalasymen tanysýǵa bolady.
Polsha Respýblıkasynyń Almaty qalasyndaǵy Bas konsýly Iýzef Tymanovskı, dara darynnyń shyǵarmashylyq zertteýleri qazaq mýzykasyna negizdelgenin, ol qazaq halqynyń jan-dúnıesin, bolmys-bitimin áni arqyly júreginen ótkizgenin atap ótti. Mýzykatanýshy osynshama mádenı muraǵa baı halyqtyń rýhanı tanymy da keń ekenine kóz jetkizip ótken.
Aıtýly keshte «Venz polıak mádenıetiniń ortalyǵy» qoǵamdyq birlestiginiń ókilderi, Qazaqstannyn eńbek sińirgen qaıratkeri, dástúrli ánshi Erkin Shúkiman, Áýezov atyndaǵy Ádebıet jáne óner ınstıtýtynyń «Mýzykataný» bóliminiń meńgerýshisi Aınur Qaztýǵanova, Qazaq ulttyq konservatorııasynyń professory Aqlıma Omarova, T.Júrgenov atyndaǵy Ulttyq óner akademııasynyń «Dástúrli mýzykalyq óner» kafedrasynyń meńgerýshisi Nartaı Bekmoldınov Zataevıchtiń shyǵarmashylyq muralary haqynda oı tolǵap, ásem keshti ánmen terbedi. Sondaı-aq is-sharada T.Júrgenov atyndaǵy Ulttyq óner akademııasynyń stýdentteri óner kórsetip, jas talanttar mýzyka zertteýshisiniń ómir belesterinen syr shertetin áserli qoıylym usyndy.
«A.Zataevıch ult mýzykasynyń ishki bolmysyn túsinip, halyqtyń túpsanasyn tereńnen zerdelegen, sol arqyly qazaq mýzykasyna tuńǵysh ǵylymı sıpattama bergen qajyrly jan. Ǵalym kez kelgen ýaqytta, oraıy kelgen jerde qazaq ánderin jazyp alýǵa qatty qumartyp, az da bolsa saz ónerinen habary bar adamdarǵa da nemquraıdy qaramaı, solardyń usynǵan dúnıelerin de keregine jarata bildi. Onyń esimi ulttyq ónerimizdiń bıiginen oryn alǵany anyq», deıdi kompozıtor Beıbit Dáldenbaı.
ALMATY