Elimiz zaıyrly memleket retinde qazaq jerindegi túrli etnostardyń erkin ómir súrip, dástúri men mádenıetin, tili men dilin saqtaýǵa esh shekteý qoıǵan emes. Almatydaǵy Dostyq úıiniń dáneker bolýymen olar udaıy bas qosyp, túrli is-sharalar ótkizýdi dástúrge aınaldyrǵan. Mıllıondar toǵysqan megapolıs – qanshama ult pen ulysty bóle-jarmaı baýyryna basqan kıeli turaq.
Rýhanı baılanystardyń ortaq alańyna aınalǵan Dostyq úıinde 19 etnomádenı birlestik jumys isteıdi. Olar munda til úırenip, túrli is-shara uıymdastyrady. Arnaýly úıirmeler arqyly ónerlerin shyńdap, etnostardy ózara yntymaqqa uıystyratyn mańyzdy jobalar qolǵa alynǵan. Bıyldyń ózinde birneshe bastama qanat qaǵyp otyr. Atap aıtar bolsaq, qazaq ádebıetiniń klassıgi Berdibek Soqpaqbaevtyń 100 jyldyǵyna arnalǵan «Balalar ádebıetiniń báıteregi» atty tanymdyq is-shara Jazýshylar odaǵymen birlese uıymdastyrylǵan. Mazmundy keshte túrli etnos ókilderi arasynda jazýshy shyǵarmalary nasıhattalyp, qatysýshylar qalamgerdiń ómirine qatysty qyzyqty derekterge qanyqqan.
«Tatýlyq besigine aınalǵan Qazaqstanymyz – yntymaq pen yrys mekeni. Erkin eldiń erteńine balanatyn jasóspirimderimiz qazaq halqynyń dástúrin, tilin meńgerýge ynta tanytatyny baıqalady. QHA bastamasymen qazaq tilin úırenýde nátıjeli jumys júrgizilip keledi. Beıbitshilik, birlik, etnostardyń ózara syılastyǵy men dostyǵy – turaqty damyp kele jatqan Qazaqstannyń negizgi tirekteriniń biri. Ony saqtaýǵa bar kúsh-jigerimizdi biriktirý – bárimizge ortaq mindet», deıdi «Úıde sóıle» jobasynyń negizin qalaýshy, QHA múshesi Aleksandra Myskına.
Qazaqstan halqy Assambleıasyna qarasty etnomádenı birlestikter memleket ómirindegi kez kelgen irgeli iste boı kórsetip júr. Aıtalyq, eldegi sý tasqyny kezeńinde qıyndyqta qalǵan óńirlerge olar da óz álinshe qolushyn sozdy. Almatydaǵy etnomádenı birlestikter apat aımaǵyna 30 tonnadan asa gýmanıtarlyq kómek joldady. Áli de qurylys materıaldary men asa qajetti zattar tıelgen birneshe júk kóligin jóneltpek.
«Eldigimiz qıyn kezeńde synalady. Batystaǵy, soltústiktegi otandastarymyz baspanasynan aıyrylyp, tosyn apatqa tap bolǵanda qarap otyra almadyq. Aýqatty azamattarymyz bastap, el aǵalary qostap, kómek kórsetýge asyqty. Aqsaqaldarymyz, zııalylarymyz osy iske bastamashy boldy. Birligimizdi osyndaı qysyltaıań sátte kórsetpesek, qashan kórsetemiz. Prezıdentimiz alǵa qoıyp otyrǵan «Bir el, bir halyq», «Adal azamat» tujyrymdamasyndaǵy bastamalar – bizdi bir arnaǵa toǵystyratyn, birligimizdi arttyra túsetin ustanymdar. Jastarymyzdy eńbeksúıgishtikke, otansúıgishtikke baýlýǵa, olardyń rýhanı tárbıesin óristetýge baǵyttalǵan jumystarǵa mańyz berip otyrmyz», deıdi Qazaqstan uıǵyrlary etnomádenı birlestiginiń tóraǵasy Abdýlhalıl Dolkýntaı.
Etnomádenı birlestikter elimizdegi etnostardyń azamattyq jáne mádenı ortaqtyǵyn, qoǵamdyq kelisim men jalpyulttyq birligin nyǵaıtýdyń mańyzdy ınstıtýtyna aınalyp keledi. Olardyń qabyrǵasynan qanat qaqqan jobalar tıimdiligin kórsetip otyr.
– Etnomádenı birlestikter qyzmetiniń biregeı maqsaty – Qazaqstan halqynyń birligin nyǵaıtý, azamattardyń saıası-quqyqtyq mádenıetin qalyptastyrýǵa qatysý, Qazaqstan halqynyń dástúrin, tili men mádenıetin ilgeriletý jáne damytý. Prezıdenttiń Qazaqstan halqy Assambleıasynyń sessııalarynda, Ulttyq quryltaı otyrystarynda jáne Qazaqstan halqyna Joldaýynda aıtylǵan ıdeıalary – Dostyq úıleri jumysynyń maqsat-mindetterin qalyptastyrý kezinde negizgi tirek ári baǵdar. Etnomádenı birlestikterdiń qyzmeti memlekettik rámizderdi qurmetteý, qazaq tiliniń rólin biriktiretin zańdar men saıası ınstıtýttardy qurmetteý, «Ádiletti Qazaqstan – Adal Azamat» ıdeıasyn ustaný, ortaq mádenıet, ortaq tarıhı sana qalyptastyrý sııaqty mańyzdy qaǵıdattardan quralǵan. Búgingi tańda EMB óz qyzmetinde qoǵamdyq kelisim men jalpyulttyq birlikti nyǵaıtýdyń jańa tetikterin damytý, etnosaralyq ózara is-qımyl arnalary men alańdaryn keńeıtý, qazaq halqynyń Qazaqstan halqy birliginiń tarıhı, saıası jáne mádenı ózegi retindegi ıntegrasııalyq rólin nyǵaıtý sııaqty asa mańyzdy maqsattar men mindetterdi iske asyrady, – deıdi MAM EQDK respýblıkalyq Dostyq úıiniń qyzmetin qamtamasyz etý basqarmasynyń basshysy Nursáýle Altekova.
Etnomádenı birlestikterge qarasty jastar uıymdary volonterlik bastamalarda udaıy boı kórsetedi. «Taza Qazaqstan» aksııasynda olar myńnan asa kóshet otyrǵyzyp, saıabaqtar men alańdarda tazalyq jumystaryn júrgizgen. Jastar arasynda dástúrli túrde ótetin mádenı baıqaýlar keń óris ala bastaǵan. Máselen, bıyl mundaı ondaǵan is-shara ótkizilipti.
«Qazaq pen qyrǵyz – tarıhy teńiz, tamyry egiz halyqtar. Baýyrlas elderdiń birligin nasıhattaıtyn mádenı is-sharalar birlestikte aı saıyn ótip turady. Jambyl men Toqtaǵul, Súıinbaı men Qataǵan sekildi jyr alyptarynyń murasyn jas urpaqqa dáripteý maqsatynda jyr saıysy ótti. Odan bólek, bıyl Almatyda ótken «Adamzattyń Aıtmatovy» atty ádebı keshke elimizdegi barsha etnomádenı birlestik belsene qatysty. Sondaı-aq «Áýezov jáne Aıtmatov: qyrǵyz-qazaq rýhanııatynyń altyn dińgekteri» atty halyqaralyq konferensııa birneshe eldiń ǵalymdaryn toǵystyrǵan ıgi basqosý bolyp, ádebıet pen mádenıettiń mańyzdy máseleleri saralandy», deıdi «Muras» qyrǵyz etnomádenı birlestigi tóraǵasynyń mindetin atqarýshy Manas Tashybekov.
«Barbang» kúrdter qaýymdastyǵynyń múshesi Mýrad Smaılov Qazaqstan halyqtarynyń yntymaq kúni barsha etnos ókilderi asyǵa kútetin, ózderiniń dástúri men mádenıetin, ónerin pash etetin aıryqsha mereke ekenin aıtady. Qazaqstannyń «Vaınah» sheshen jáne ıngýshtar qaýymdastyǵy, «Dýstlık» ózbek etnomádenı birlestiginiń ókilderi de bul kúnge qyzý daıyndalǵan. Bıylǵy merekede olar sý tasqyny bolǵan aımaqtarǵa qoldaý kórsetý maqsatyndaǵy is-sharalarǵa basymdyq beriletinin aıtady.
Almaty