Zulmat jyldardyń zobalańy. Alash jurtyna tóngen azap. XX ǵasyrdaǵy qasiret. Qandy qasap. Qabyrǵasyna qan qatqan Qaraǵandy lageri. Aqtańdaq aqıqat. Alash jyrynyń ardakúreńi atanǵan aqyn Ǵalym Jaılybaıdyń «Qara oramal» poema-rekvıemi – ǵasyrdyń qaıǵysy, adamzattyń aza jyry. Bizdiń bul jolǵy aıtpaǵymyz sol poema-rekvıem negizinde daıyndalǵan qoıylymdy E.Bóketov atyndaǵy Qaraǵandy zertteý ýnıversıtetiniń stýdentteri sahnaǵa sátti alyp shyqty.
Ýnıversıtettiń «Shattyq» áýesqoı jastar teatry sahnalaǵan jańa qoıylymnan kórermen zobalań jyldardyń qasiretin kóre aldy. Áýesqoı teatr demeseńiz, sahnaǵa alasapyran qasirettiń tóngenin alyp shyǵýyn, jalyndaǵan stýdent jastardyń janarynan sol kezeńge engenin kórgen kópshilik qoshemetpen baǵalady. Aqynnyń poemadaǵy «Qaraǵandy lageri», «Qarlag qaqpasy», «Mamochkına molasy», «Qyzjylaǵan», «Generaldyń qyzy», «Tas pen as», «Garmonshy» syndy ár bólimin ásermen jetkize bildi. Munda qoıylymnyń rejısseri ári jetekshisi retinde eńbek etken S.Seıfýllın atyndaǵy Qaraǵandy oblystyq akademııalyq qazaq drama teatrynyń akteri Ahaı Jumamuratovtyń kásibı sheberligin, kádeli eńbegin aıta ketkenimiz jón.
«Ýnıversıtettiń basqarma tóraǵasy-rektory Nurlan Orynbasaruly «Qara oramal» poemasyn sahnaǵa alyp shyqsań qaıtedi?» dep usynys bildirgen edi. Tarıhı dúnıelerge ózimniń de qyzyǵýshylyǵym joǵary. Sodan poemany qaıtadan oqyp shyǵyp, mán-mańyzyna tereńdeı tústim. Qoıylymǵa qatysatyn ár stýdentke de túsinip oqyńdar dep talap qoıdym. Shyǵarmany birge talqyladyq. Sodan soń kúndelikti taldap, oqyǵan dúnıelerimizge oqıǵa qosa bastadyq. Odan keıin Qarlag týraly derekter izdep, qoıylym jelisin solarǵa súıenip, sáıkestendirip qurastyryp kórdik. Spektakl barysynda qazaq dalasynda Qarlagtyń qurylýy, qazaqtyń aıaǵyna tusaý salynýy sııaqty kórinister oryn aldy», deıdi rejısser.
Rejısserdiń taǵy bir sheberligi, spektaklge sol dáýirde týǵan áýenderdi paıdalanǵan. Atap aıtsaq, «Kisen ashqan», «Qońyr» kúıleri, Shákárimniń «Bul án burynǵy ánnen ózgerek» áni sol zamannyń kúbirin jetkizdi.
Sáken teatrynyń kórkemdik jetekshisi ári bas rejısseri Aıdyn Salban qoıylymnyń áserli shyqqanyn, stýdent akterlerdiń ózderine bekitilgen beınelerdi shynaıy jetkizgenin aıtty.
«Kóp jerde kásipqoı teatr, áýesqoı teatr dep bólip qarastyryp jatady. Jalpy, sahnada ómir kórsetiledi. Osy rette ómirdiń kásipqoıy men áýesqoıy bola ma degen suraq týyndaıdy. Bul jerde de ómir jatyr. Demek jastardyń shyǵarmashylyq ujymyn teatr dep ataýǵa bolady. Endi ǵana táı-táı basaıyn dep turǵan jas teatrǵa árqashan qoldaý kórsetýge daıynbyz. Qoıylym áserli boldy. О́zindik ádemi formasyn tapqan. Ásirese stýdentterdiń alpys eki tamyryn ıdirip, júıke talshyqtaryn shymyrlatyp turyp jan dúnıesimen róldi somdaýy – úlken qýanysh. Teatr tilimen aıtqanda, eshqandaı falsh joq. Júrekten shyqqan sóz júrekke jeteri sózsiz, júrekke jetti. Teatrlaryńyz kóp jasasyn!», dep ónerli órenderge rızashylyǵyn jetkizdi.
Buǵan deıin rektor Nurlan Dýlatbekovtiń muryndyq bolýymen poema álemniń 16 tiline aýdarylyp, Akademık E.Bóketov atyndaǵy Qaraǵandy ýnıversıteti baspasynyń baspahanasynda jaryq kórgen edi.
«Adamzattyń arda emgen
asyldary,
aryǵany,
atylyp,
asylǵany...
Qaraǵandy lageri – qara oramal
Jıyrmasynshy
ǵasyrdyń basyndaǵy», – dep aıaqtalady áıgili shyǵarma.
Ras, sol dáýirdiń qandy qyrǵyny, qasiret-qaıǵysy aqynnyń qalam qasıetimen taǵy bir tarıhqa aınaldy. Bul – opa men japa shekkenderdiń rýhyna jasalǵan uly taǵzym. Al poemany spektaklge aınaldyrý – tarıhı shyǵarmaǵa kórsetilgen úlken qurmet.
Qaraǵandy oblysy